Groeicurve van je kind (0 tot 4 jaar)

Kinderen kunnen onderling behoorlijk in lengte verschillen. Toch groeien de meeste baby’s volgens eenzelfde patroon. Je kunt de groei van je baby bijhouden in een groeicurve.

Groeicurve van je kind

In de eerste vier jaar wordt de groei van je kind bijgehouden op het consultatiebureau. Behalve dat het fijn is om de groei van je kind bij te houden, kan het ook een signaal geven over zijn gezondheid. Door middel van een groeicurve kun je de lengte en het gewicht van je kind bijhouden. In de groeicurve kun je ook zien hoe de groei zich verhoudt met andere kinderen van dezelfde leeftijd. Op de meeste groeicurves zie je de gemiddelde groei van andere kinderen en de lijnen waarbinnen het grootste deel van de kinderen valt.

Gemiddelde lengte

We spreken van gemiddelden, omdat kinderen onderling behoorlijk in lengte verschillen. Er zijn weinig kinderen die precies de groeicurve aanhouden van een gemiddeld kind. Je hoeft je dan ook geen zorgen te maken als je kind groter of kleiner is dan de waarden in de groeicurve. Wijkt je kind erg af van het gemiddelde, dan wordt er gekeken wat de oorzaak zou kunnen zijn. Eventueel word je kind doorverwezen naar de huisarts of kinderarts.

Voorbeeld groeicurve van een kind (0 tot 4 jaar).

In het diagram staan een aantal lijnen (zie hierboven). Bij de middelste lijn staat 0 en dat betekent ‘gemiddeld’, bij de andere lijnen staan cijfers (+2,5, +2, +1, -1, -2, -2,5). Deze lijnen zijn de groeicurven. De nullijn geeft de gemiddelde lengte weer. Als je de meetresultaten met elkaar verbindt, krijg je de persoonlijke groeicurve van je kind te zien. De groeicurve van de meeste kinderen valt binnen de twee lijnen waarbij +2 en -2 staat. Dit heet ook wel het ‘normale gebied’.

Standaard deviatie score

Met de metingen in de groeicurve kan de arts de standaard deviatie score van je kind bepalen. Die score zegt iets over de lengte van je kind ten opzichte van het gemiddelde. Iemand met een gemiddelde lengte heeft een standaard deviatie score van 0. De gemeten lengte ligt op de middelste lijn in het groeidiagram. Iemand die kleiner is dan het gemiddelde, heeft een negatieve standaard deviatie score. Officieel is er pas sprake van een kleine lichaamslengte als de standaard deviatie score onder de -2 ligt.

Door de standaard deviatie score wordt duidelijk hoe de groei zich in de loop van de tijd ontwikkelt. Als de groeicurve bijvoorbeeld opeens sterk afbuigt, kan dit een teken zijn dat er iets niet in orde is. Ook is de standaard deviatie score een houvast voor een arts als hij je kind wil doorverwijzen.

Verschillende groeicurves voor bevolkingsgroepen

Voor verschillende bevolkingsgroepen zijn er verschillende groeicurves. Nederlandse mensen zijn de langste mensen ter wereld. Voor mensen uit andere landen liggen de meetwaarden lager. Daarom zijn er speciale groeicurves voor kinderen van bijvoorbeeld Oost-Europese, Marokkaanse of Turkse afkomst.

Oorzaken van lengteverschillen

De verschillen in lengte worden veroorzaakt door verschillende factoren:

  • Erfelijke factoren
    Als jij en je partner lang zijn dan is de kans groot dat je kind ook langer zal zijn dan gemiddeld. De erfelijke factoren kunnen wel worden beïnvloed door omgevingsfactoren, zoals voeding en ziekte. Meer weten? Lees hier alles over erfelijkheid en genen.
  • Omgevingsfactoren zoals voeding en ziekten
    Een kind dat goed te eten krijgt en geen ernstige ziekte heeft (gehad), zal langer worden dan een ondervoed en/of ziek kind. Hier een gezond voedingsschema voor je baby vanaf 8 maanden.
  • Geslacht
    Hoe lang je kind wordt, heeft ook te maken met het geslacht. Zo worden jongens gemiddeld dertien centimeter langer dan meisjes. Dat verschil zie je pas na de groeispurt die je kind in de puberteit doormaakt.

Zelf je kind meten

Als je kind al kan staan, hoef je niet per se naar het consultatiebureau om hem te meten. Meten kun je dan ook zelf thuis doen. Je kunt het beste je kind met zijn rug tegen de muur laten staan. Let erop dat zijn voeten plat op de grond staan. Zijn rug moet recht staan en zijn hoofd rechtop. Leg vervolgens een boek plat op zijn hoofd en zet een streepje op de muur waar de onderkant van het boek tegen de muur aan komt. Je kunt vervolgens de afstand van het streepje naar de grond meten.

Groeisnelheid

Hoe snel je kind groeit, verandert met de jaren. De grootste spurt maakt hij in de baarmoeder. Uit een microscopisch kleine eicel groeit in negen maanden een baby met een gemiddelde lengte van 50 centimeter. In het eerste jaar groeit een baby ongeveer 25 centimeter. Bij zijn tweede verjaardag is een kind gemiddeld 87 centimeter. Tussen het tweede en derde jaar gaat een kind een eigen groeitempo volgen. In de basisschooljaren groeien kinderen nog ongeveer 5 tot 7 centimeter per jaar. De groeisnelheid zakt dan in tot de pubertijd, waarin een korte pubertijdsspurt volgt. Op de leeftijd van zeventien of achttien jaar is een kind volgroeid en komt er hooguit nog een enkele centimeter bij.

Lengte voorspellen

Ben je benieuwd hoe lang je kind straks is als volwassene? Hier vind je drie methodes waarmee je de lengte kunt berekenen. Let op: de uitkomst is een schatting.

Je kind is lichter dan gemiddeld

Mocht je kind minder wegen dan een gemiddeld kind van die leeftijd, dan kan dit een teken zijn dat hij te weinig melk drinkt of te weinig voeding binnenkrijgt. Is dat niet het geval dan kan het misschien te maken hebben met reflux, of een hartafwijking. Zodra je arts de oorzaak heeft gevonden, kan hij je ook verder helpen of doorverwijzen om een oplossing te vinden.

Je kind is zwaarder dan gemiddeld

Kinderen met overgewicht hebben een grotere kans dat ze op latere leeftijd ook te zwaar zijn. Ook is er een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, gewrichtsproblemen, artrose en diabetes. In de volgende gevallen is de kans op overgewicht groter:

  • Beide ouders hebben overgewicht
  • Erfelijke aanleg
  • Verkeerd eet- en beweegpatroon

Als uit de groeicurve blijkt dat je kind te zwaar is dan kun je met de arts van het consultatiebureau of met je huisarts overleggen wat het beste is voor je kind. Vaak kan meer beweging en meer water drinken al helpen. Handig schema: zoveel moet je kind per dag drinken.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Ieder kind groeit anders. Maak je je toch zorgen dan kun je altijd terecht bij het consultatiebureau. Zij hebben vaak een inloopspreekuur waar je je kind kunt laten meten en wegen. Als je nog steeds twijfelt, kun je ook contact opnemen met de huisarts.