hechting baby

Hechting aan je baby: zo doe je dat

Als je baby voelt dat er van hem wordt gehouden en dat hij veilig bij je is, kan hij zich goed ontwikkelen. Dat wordt ook wel hechting genoemd. Je baby hecht zich aan jou en jij hecht je aan je baby. Hoe gaat dat in zijn werk en wat kun je doen voor een gezond hechtingsproces?

Wat is hechting?

Met hechting wordt de band tussen een kind en zijn ouders of verzorgers bedoeld. Deze band is voor een kind heel belangrijk: het is zijn veilige basis. Het leert hem dat hij altijd op jou kan terugvallen, dat je er bent om hem te verzorgen, beschermen en steunen. Vanuit die basis groeit hij op, met alle ervaringen die daarbij horen.

Advertentie

Waarom is hechting zo belangrijk?

De hechtingsbasis tussen ouder en kind beïnvloedt de ontwikkeling op allerlei gebieden: fysiek, mentaal, emotioneel en sociaal. Een kind dat goed gehecht is, ontwikkelt vertrouwen in zichzelf en anderen, waardoor hij op een gezonde manier kan omgaan met stress, lastige situaties en emoties. Dat is weer van invloed op de gezondheid als geheel. Ook bevordert een goede hechting de nieuwsgierigheid en leergierigheid van je kind en het helpt je kind zich te hechten aan anderen. De hechtingsbasis is bepalend voor alle relaties die een kind opbouwt, ook als volwassene.

Lees hier meer over de vier verschillende hechtingsstijlen.

Veilige en onveilige hechting

Een goede hechting wordt ook wel een ‘veilige hechting’ genoemd. Alle mensen hebben hier behoefte aan, we kunnen niet zonder contact en communicatie met anderen. Het zit daarom in ons allemaal om ons best te willen doen voor dat contact. Toch is een veilige hechting niet vanzelfsprekend. Bij een onveilige hechting kunnen allerlei factoren een rol spelen, zoals een depressie bij een van de ouders, een traumatische gebeurtenis, armoede, een aangeboren afwijking bij het kind, een moeilijke start van het kind of ouders die als kind zelf onveilig gehecht zijn. Lees hier meer over veilige en onveilige hechting.

Een onveilige hechting kan voor onder meer gedragsproblemen zorgen, maar dat hoeft niet. Hier kun je lezen wat hechtingsproblematiek inhoudt. Een kind kan ook op latere leeftijd last krijgen van gevolgen van een onveilige hechting, zoals een laag zelfbeeld, moeite om anderen te vertrouwen, verlatingsangst of het gevoel dat hij er alleen voor staat.

Als een kind door omstandigheden onveilig gehecht is, hoeft dat niet blijvend te zijn. Een onveilige hechting kan zich herstellen naar een veilige hechting, in elk geval tot een kind zes jaar oud is. Andersom kan het ook: een veilige hechting kan veranderen in een onveilige hechting, maar dat komt minder vaak voor. Het is in elk geval belangrijk om altijd te blijven investeren in de hechtingsband met je kind.

Lees ook: Hechtingsproblemen, zo herken je ze

Hoe gaat hechting in zijn werk?

De hechting tussen ouder en kind verloopt grotendeels automatisch. Je hormonen en je instinct helpen je een heel eind op weg om je kind de geborgenheid te geven die hij nodig heeft. Hechting begint al tijdens de zwangerschap en de belangrijkste basis is in het eerste levensjaar gelegd.

  • Tijdens de zwangerschap
    Moeders kunnen al vroeg in de zwangerschap een intense band voelen met de baby in hun buik. Maar het kan ook nog erg abstract voelen. Hoe het ook is bij jou, je kunt de band aandacht geven door contact met je baby te maken. Ook je partner kan dit doen. Door bewust met je baby bezig te zijn, help je de aanmaak van oxytocine. Dit hormoon zorgt voor verbondenheid. Zo gaan je hersenen én die van je partner zich al voorbereiden op het verzorgen en beschermen van jullie baby. Je kunt bijvoorbeeld tegen je baby praten, je hand op je buik leggen of een klopje teruggeven als je baby schopt. Je baby gaat jouw stem en die van je partner herkennen en kan gaan reageren op aanrakingen. Door tijdens de zwangerschap contact met je kind te maken, laat je hem voelen dat hij welkom is. Dat is de basis voor een veilige hechting.
  • Na de geboorte
    In de buik is je baby warm omhuld en krijgt hij vanzelf alles wat hij nodig heeft. Na de geboorte is hij ineens in een grote ruimte, en alleen als zijn ouders dichtbij zijn weet hij zeker dat hij warmte, geborgenheid en voeding krijgt. Hij is kwetsbaar en volledig afhankelijk. Daarom vertoont hij instinctief hechtingsgedrag. Je baby wil jou koste wat kost in de buurt houden en daar doet hij alles voor: huilen, grijpen, er schattig uitzien, later ook lachen, brabbelen en je overal volgen met zijn ogen. Je baby herkent jouw geur, stem, hartslag en aanraking, en die van je partner. Dat voelt veilig. Als jullie allebei vanaf het begin voor jullie baby zorgen, hecht hij zich aan beide ouders. Maar jullie hechten je daardoor óók aan je kind. De hechting zorgt er bij ouders voor dat ze alles zullen doen om hun kind te verzorgen en beschermen.

De invloed van ontspanning

Het hormoon oxytocine speelt een grote rol bij de hechting. Voor een goede aanmaak van oxytocine is het belangrijk dat je je veilig en ontspannen voelt. Hoe minder stresshormonen baby en ouders aanmaken, hoe makkelijker de oxytocine-aanmaak gaat. Nu verloopt geen enkele zwangerschap zonder stressmomenten en ook bij de bevalling kun je dat niet helemaal voorkomen. Dat geeft niet, maar je kunt wel bewust bezig zijn met ontspanning. Tijdens de zwangerschap kun je tijd vrijmaken om te relaxen, dingen te doen die je gelukkig maken, en daarbij contact te maken met je baby. En door je bevalling goed voor te bereiden, vergroot je de kans dat je je zo fijn en rustig mogelijk voelt. Je kunt hiervoor een zwangerschapscursus, yoga of mindfulness doen en informatie lezen of podcasts luisteren die je (zelf)vertrouwen en ontspanning geven.

De eerste uren na de geboorte

De bevalling is een heel indrukwekkende gebeurtenis, voor de ouders en de baby. Behalve voor jezelf, kun je ook voor je baby proberen omstandigheden te creëren waarin hij zich veilig en geborgen voelt. De eerste uren na de geboorte zijn belangrijk voor de hechting. Hoe minder stress er dan speelt bij jou en je baby, hoe makkelijker dit deel van het hechtingsproces kan verlopen. Het helpt om de overgang van buik naar buitenwereld zo rustig mogelijk te maken voor je baby. Dit kun je daarvoor doen of vragen:

  • Direct huid-op-huid-contact, eerst met jou en in het eerste uur ook met je partner. Verderop staat uitgelegd waarom.
  • Rust in de (verlos)kamer en gedimd licht.
  • Vraag of anderen zachtjes willen praten, zodat je baby vooral jouw bekende stem en die van je partner hoort.
  • Doe je baby de eerste minuten geen mutsje op. De geur van zijn hoofd zorgt voor oxytocine-aanmaak bij jou en je blote huid houdt hem warm. Vraag of jullie een warme doek over mogen.
  • Vraag of controles kunnen worden gedaan terwijl je baby bij jou (op bed) ligt, zodat hij jouw aanwezigheid voelt.
  • Mocht het zo zijn dat je baby voor een controle of hulp met een kinderarts mee moet, zorg dan dat je partner bij jullie baby blijft.
  • Neem de tijd voor de eerste borstvoeding. Als dit rustig kan verlopen, komt er veel oxytocine vrij bij jou en je baby en is de kans het grootst dat het lukt.
  • Je partner kan jullie baby voor de eerste keer aankleden. Dat zorgt bij hem voor oxytocine en het is voor je baby fijn om vooral vertrouwde handen te voelen.

Het helpt om deze punten vooraf vast te leggen in een geboorteplan. Daarin kun je ook opschrijven wat je wensen zijn voor de bevalling en eventuele ingrepen, zodat je hier goed bij wordt gesteund. Dit helpt stress voorkomen en vergroot de kans dat het hechtingsproces goed verloopt.

Loopt het toch anders dan je hoopte? Maak je geen zorgen. Je hebt niet alles in de hand. Je kunt alleen je best doen binnen de omstandigheden die er nu eenmaal zijn, en daarmee doe je enorm veel. Bovendien krijgen jullie nog alle tijd om bewust aandacht te besteden aan de hechting.

Hechting in de kraamtijd

De eerste weken na de geboorte zijn erg wennen, voor de ouders en voor de baby. Terwijl jullie je weg zoeken als gezin, gebeurt er heel veel op het gebied van de hechting. Hoe meer je bij je baby bent, hem observeert en voor hem zorgt, hoe beter je leert herkennen wat hij nodig heeft en hoe je daarop kunt reageren. Dat geeft jou zelfvertrouwen en je baby het vertrouwen dat je er voor hem bent. Voor alle ouders is dat een leerproces, met ups en downs, rommelige hormonen en slaapgebrek. Het helpt jou én je baby om te veel prikkels daarbij te vermijden. Dit kun je bijvoorbeeld doen:

  • Zorg voor rust in huis. Wees de eerste tijd selectief met kraambezoek. Ben je niet aan visite toe? Of maar een halfuurtje? Volg je gevoel. Jij mag het bepalen.
  • Zorg voor jezelf. Verdeel de verzorging van je baby, zodat jij en je partner allebei toekomen aan slapen, ontspannen of even opladen.
  • Zorg dat je baby zo min mogelijk schrikt van de nieuwe wereld om hem heen. Draag hem veel bij je, beweeg rustig en voorspelbaar als je hem verschoont en praat tegen hem. Ook al begrijpt hij je woorden niet, het stelt toch gerust.
  • Huilt je baby, laat hem dan niet alleen. Verderop staat uitgelegd waarom.
  • Neem een moment om je te concentreren op jezelf voordat je je baby oppakt. Vooral als je merkt dat je gespannen bent doordat hij huilt. Probeer je ademhaling rustig te laten worden, je gezicht te ontspannen en je schouders te laten zakken. Als je baby voelt dat jij rustig bent, ontspant hem dat ook.

Belangrijker dan welke tip dan ook: volg je eigen moedergevoel. Het meeste gaat van nature prima bij de hechting. En het mag ook wel eens níét lekker gaan. Je bent een mens, geen robot, gelukkig maar.

Hechting door middel van interactie

Het eerste jaar van een kind is vrij bepalend voor de hechting. Er worden ongelofelijk veel nieuwe hersenverbindingen gemaakt. Een baby leert door te observeren en te ervaren. Daarbij ziet hij zijn ouders als gids. Interactie helpt hem om de wereld steeds beter te gaan begrijpen en zich er vertrouwd in te voelen. Al vanaf het begin maakt een baby oogcontact en ‘leest’ hij je gezicht.

Ook fysiek contact leert hem heel veel: door te knuffelen voelt hij zich veilig en geliefd, maar hij voelt ook hoe het met jou gaat. Door tegen je baby te praten en met hem te spelen help je de hechting ook. Het zijn allemaal manieren van communiceren en contact maken die het moeder- en vadergevoel versterken en je baby leren dat zijn gevoelens en behoeftes ertoe doen en dat er liefdevol op wordt gereageerd. Zo kunnen zijn hersenen en stresssysteem zich gezond ontwikkelen en ontstaat er een stevige hechtingsbasis.

Hechten met je baby: 8 tips

Interactie, nabijheid, geborgenheid en rust: het is allemaal belangrijk voor de hechting met je baby. Dit zijn tips om het hechtingsproces zo fijn en gezond mogelijk te laten verlopen:

1.     Knuffelen en huid-op-huidcontact

Bij de hechting gebruiken baby en ouders hun zintuigen. Een groot deel verloopt via aanraking. Dat zorgt voor oxytocine. Maar met vasthouden en huid-op-huid-contact help je je baby ook om stress en emoties te reguleren. In jouw armen kan je baby bovendien veilig de wereld om hem heen leren kennen. Dragen in de draagdoek of kangoeroeën helpt de band tussen ouder en kind te versterken.

TIP: Baby’s hebben huidhongerPasgeboren baby’s hebben behoefte aan lichaamscontact; huid-op-huidcontact. Uit onderzoek blijkt dat baby’s die veel fysiek contact hebben beter groeien. Veel knuffelen bevordert dus de groei. Lees hier wat de andere voordelen zijn. 

2.     Praten met je baby

Als je rustig tegen je baby praat, weet hij dat je er bent en aandacht voor hem hebt. Ben je even niet vlak bij hem, dan stelt jouw stem hem gerust. Het maakt niet eens zoveel uit wat je zegt, je kunt bijvoorbeeld uitleggen wat je aan het doen bent of wat er gaat gebeuren. Baby’s reageren sterker op de hoge stem van hun moeder dan op de lage stem van hun vader. Dus vaders: probeer met een wat hogere stem te praten (misschien doe je dat vanzelf al). Na een paar weken gaat je baby terugbrabbelen.

3.     Troost je kind

Vroeger werd gezegd dat je je baby best kon laten huilen. Of het werd zelfs aangeraden om het huilen te negeren om een baby stil te krijgen. Dat zal geen deskundige nu meer adviseren, omdat we inmiddels weten dat het kwaad kan om een baby alleen te laten als hij huilt. Uit onderzoek blijkt dat hij dan erg veel van het stresshormoon cortisol aanmaakt en dat kan schadelijk zijn voor de hersenen. Ook doet het de hechtingsband geen goed.

Troost je kind dus: knuffel hem, wieg hem, praat sussend en probeer te ontdekken wat hij nodig heeft. Soms is dat een fles of een schone luier, soms is het alleen maar: vastgehouden worden. Een baby wil net als wij zijn emoties uiten, of verwerkt prikkels door te huilen. Als jij daarop reageert met empathie, voelt hij dat hij wordt begrepen en niet alleen is.

4.     Maak oogcontact

Vlak na de geboorte ziet je kind het verschil tussen licht en donker en herkent hij ronde vormen, zoals je hoofd en je ogen. Je baby kan op zoek gaan naar jouw blik of die van je partner. Als jullie oogcontact maken, ontstaan er hersenverbindingen die te maken hebben met de hechting. Na een week ziet je baby scherp op twintig centimeter afstand; wat dichterbij of verder weg is, ziet hij nog wazig. Briljant genoeg is jouw gezicht, of dat van je partner, zo’n twintig centimeter bij hem vandaan als jullie hem voeden of vasthouden. Dat heeft de natuur mooi bedacht! Je baby blijft genieten van oogcontact, ook als hij groter wordt. Hij leert veel door jouw blik en reacties te observeren.

5.     Zingen

Baby’s vinden het heerlijk als er voor ze wordt gezongen. Liedjes of muziek die hij al hoorde in de baarmoeder, herkent hij na de geboorte. Dit bekende geluid stelt hem gerust, net als jouw stem. Rustig wiegend met je baby lopen terwijl je voor hem zingt, werkt vaak perfect als troostmiddel. Ook leuk: de herhaling van kinderliedjes helpt je kind bij zijn taalontwikkeling.

6.     Voorspelbaar verzorgen

Als je bij de verzorging elke keer dezelfde routine volgt, maak je dit moment voorspelbaar. Dat geeft je baby rust en herkenning. Maak rustige bewegingen, vertel wat je doet en ondersteun zijn billen, rug en nek goed als je hem tilt of omdraait. Zo voelt hij zich ‘begrensd’ en omhuld, net als in de buik. Je baby hoeft niet elke dag in bad, je kunt andere verzorgmomenten ook gebruiken voor liefdevolle aandacht. Vanaf zes weken kun je je baby bijvoorbeeld masseren, bij een cursus babymassage leer je hoe je dat kunt doen.

7.     Geef je kind de ruimte

Je kind aandacht geven is belangrijk, maar jullie hebben allebei ook rust en ruimte nodig. Als je baby wegkijkt, in zijn ogen wrijft of gaat jengelen, vindt hij de interactie waarschijnlijk wel even genoeg en is hij moe. Laat hem dan lekker slapen. Dat geeft jou ook wat broodnodige tijd voor jezelf. Gaat het jengelen door of huilt hij? Dat doen baby’s soms ook om spanning te ontladen. Je kunt dan even bij hem blijven zitten tot hij in slaap valt. Of laat hem slapen in een draagdoek.

8.     Neem afscheid

Baby’s vanaf acht maanden, maar ook peuters en kleuters, kunnen last krijgen van verlatingsangst. Ze hebben moeite met afscheid nemen als je ze achterlaat bij op de opvang of bij oma, of ze willen ’s avonds niet alleen in hun bed liggen. Gaat je kind huilen bij het afscheid nemen, probeer dat dan niet te vermijden door stiekem weg te gaan. Leg van tevoren op een geruststellende manier uit wat er gaat gebeuren en dat je weer terugkomt. Neem altijd (kort) afscheid.

9.     Volg je gevoel

Anderen kunnen je van alles vertellen over hoe je moet omgaan met je baby, maar niemand kent je baby en jezelf zo goed als jij. Je mag vertrouwen op je eigen gevoel, al doe je het anders dan de rest. Trouwens: alle ouders rommelen maar wat aan. Dus leg de lat niet te hoog en zorg ook goed voor jezelf. Als jij je goed voelt, kun je des te beter voor je baby zorgen. Sta jezelf toe om je eigen weg te gaan en te leren met vallen, opstaan en veel liefde. Dan leert je kind dat hij dat ook mag en dat je hoe dan ook van hem houdt. Dat voelt pas veilig!

Hechting en loslaten

Gek eigenlijk: eerst doe je alles om ervoor te zorgen dat je kind zich veilig en stevig hecht, en daarna moet je hem weer loslaten. Het lijkt tegenstrijdig, maar dat is het niet. Hechting en loslaten hebben alles met elkaar te maken. Als je veilig gehecht bent, ga je met vertrouwen de wereld in. En als je je kind een stevige basis hebt gegeven, durf je hem beter zelfstandig te laten worden. Ook dat is nodig voor een gezonde ontwikkeling. Uiteindelijk wil ieder mens z’n eigen leven gaan leiden, zelf beslissingen nemen, zich vrij voelen en relaties opbouwen. Met eentje daarvan krijgt je kind zélf misschien wel een baby…

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Marijn van der Zwaard

Zwangerschapscoach

Marijn van der Zwaard is zwangerschapscoach in Groningen. Ze volgde de opleiding Docent Natuurlijk Zwanger, waar ze – naast verloskundetheorie – yoga, shiatsutechnieken en drukpunten voor de zwangerschap en bevalling leerde. Daarnaast is ze gecertificeerd HypnoBirthing-docent en deed ze o.a. trainingen rebozotechnieken en Spinning Babies. Vanuit haar eigen bedrijf Heybabycoaching.nl begeleidt ze ouders bij de fysieke en mentale voorbereiding op de geboorte van hun baby.

Contact
Website
Facebook
Instagram