sofie van den enk

Bij Reina zie ik niks van sociaal wenselijk gedrag

Omdat we 50 jaar bestaan, blikken we terug. Hoe anders voedde de vorige generatie op? Voor een keer nemen de moeders van onze columnisten de pen over. Annelies, de moeder van columnist Sofie van den Enk, aan het woord.

Annelies (62)

‘Toen Sofie in 1984 voor het eerst naar de kleuterschool ging, was dat een heel evenement. Kinderdagverblijven waren er nog amper en werkende moeders waren een beginnend fenomeen: je kind ging hooguit een paar ochtenden naar de peuterspeelzaal. Dus met de stap kleuterschool werd de ‘wereld’ voor een vierjarige ineens veel groter. Zo kwamen er nieuwe vriendinnetjes over de vloer, zoals Suzan. Zij was de jongste thuis en had twee grote zussen boven zich.

Voor het eerst werd er afgesproken en ik wilde dat als moeder in goede banen leiden. We dronken thee uit een porseleinen serviesje en Sofie ontpopte zich als een uitstekende gastvrouw (stilletjes was ik daar heel trots op). ‘Wat leuk dat je komt spelen, ik vind jou heel aardig. Alleen: je hebt altijd van die stomme kleren aan.’ Suzans gezicht verstrakte in een klap, weg leuke stemming en mijn trots op gastvrouw Sofie. Ik sneed snel een ander onderwerp aan, want deze speelafspraak moest een succes worden.

Niet zo aardig

ʼs Avonds bij het naar bed brengen, besloot ik er met Sofie over te praten. Dat het heel gezellig was dat Suzan hier had gespeeld en dat het zo’n aardig meisje was. ‘Maar het was misschien niet zo aardig,’ begon ik voorzichtig, ‘om tegen Suzan te zeggen dat ze stomme kleren aan had.’

‘Maar het is toch zo?’ antwoordde Sofie, overtuigd van haar gelijk. Ja, het was wel zo: ik betrapte mezelf er op dat het mij ook was opgevallen dat de kleren al intensief waren gedragen. Voorzichtig bracht ik in dat je niet altijd alles kunt zeggen wat je denkt.
Toen Suzan weer kwam spelen en het theeritueel zich herhaalde, zei Sofie uit het niets: ‘Wat heb je een mooie jurk aan,’ ondertussen mij aankijkend. Zo van: zo goed, mama? Nu voelde ik me ongemakkelijk, dit was ook weer niet nodig…

Als ik naar mijn bijna 4-jarige kleindochter Reina kijk, hoe zij zich gedraagt, merk ik niets van sociaal wenselijk gedrag. Ze is open, direct, ontwapenend en weet heel goed hoe ze mensen moet benaderen. Wie is haar voorbeeld of zijn haar voorbeelden? Niet alleen haar werkende moeder, nee hoor, haar wereld is al veel groter dan die van Sofie op haar leeftijd. Ze wikt en weegt op haar eigen manier de dingen af met haar moeder en vader en nog een aantal vaste bakens om haar heen. Ze vraagt geen goedkeuring zo lijkt het, ze doet wat haar goed lijkt. Wat ben ik trots als iemand zegt: ‘Wat lijkt dat kind op haar oma.’

Sofie

‘Grappig dat mijn moeder dit aandraagt als verschil in tijdsgeest; goede manieren. Met eindeloze cursussen mindfulness, therapieën en gesprekken met vriendinnen proberen we te bereiken wat alle kinderen van nature zo goed kunnen: dicht bij zichzelf blijven en eerlijk zijn. Dat leren we af als we ouder worden, ik ook. Je kunt niet altijd zeggen wat je denkt, was de boodschap. Dat ‘onaangepaste’ een beetje vasthouden, staat nu inderdaad misschien wel hoger aangeschreven dan vroeger. Toen was een kind brutaal; nu heet het eerlijk. Maar toen ik laatst met Reina over straat liep en ze heel hard zei: ‘Dat is een dikke mevrouw!’ (Toen ik niet reageerde herhaalde ze het een paar keer, steeds harder), moest ik toch even de neiging onderdrukken om dan toch tenminste iets aardigs te zeggen over haar jurk. Dat pleasen is er nog steeds niet uit…’

Sofie van den Enk

Sofie is radio en tv-presentator en schrijver van het boek De Melkfabriek. Ze is getrouwd met André en moeder van Magnus en Reina.