14x de meestgestelde vragen over eczeem bij kinderen

Tien procent van de kinderen tussen nul en vier jaar heeft last van eczeem. En dat kan behoorlijk vervelend zijn! Heeft je kind last van eczeem, dan wil je natuurlijk weten hoe dit vervelende kwaaltje ontstaat en hoe je dit het beste kunt behandelen. Wij legden de meestvoorkomende vragen over eczeem voor aan dermatoloog Anne Margreet van Drooge en verpleegkundig specialist Monique Doffer. Doe er je voordeel mee.

Ouders van Nu samen met La Roche-Posay
Even voorstellen...

Dermatoloog dr. Anne Margreet van Drooge is werkzaam in het Diakonessenhuis* in Utrecht en Zeist. Zij behandelt kinderen en volwassenen met allerlei verschillende huidaandoeningen, waaronder eczeem. Monique Doffer is verpleegkundig specialist. Een van haar aandachtsgebieden is het behandelen en begeleiden van kinderen en volwassenen met eczeem.

Wat is eczeem precies?

Eczeem is een ontsteking van de huid. Er zijn verschillende vormen van eczeem. Bij kinderen gaat het meestal om constitutioneel (atopisch) eczeem. Deze vorm heeft te maken met een erfelijke aanleg (constitutie) voor allergie, zoals ook het geval is bij hooikoorts of astma. Het immuunsysteem reageert hierdoor sneller op onschuldige prikkels uit de omgeving. Het belangrijkste kenmerk is jeuk. In de acute fase is de huid rood en warm, waarbij soms blaasjes zichtbaar zijn waar ook vocht uit kan komen. In de chronische fase is de huid droog en schilferig. Door jeuk en krabben ontstaan krabeffecten en wondjes.

Hoe herken je eczeem?

Eczeem is een chronische ontsteking van de huid die roodheid, een droge schilferige huid en jeuk veroorzaakt. Bij baby’s komt de ontsteking vaak in het gelaat, achter de oren en op de behaarde hoofd voor. Bij peuters zit het meestal op plekken als de polsen, elleboogplooien, hals, nek en knieholtes.

Hoe ontstaat het?

Bij kinderen met eczeem is het bovenste laagje van de huid anders van samenstelling, waardoor de bescherming tegen uitdroging en tegen het binnendringen van irriterende stoffen of bacteriën minder goed is. Door deze verstoorde barrièrefunctie wordt de huid steeds droger en het (over)gevoelige immuunsysteem reageert. Er ontstaat roodheid, zwelling en veel jeuk. Krabt je kind, dan komen er stoffen vrij in de huid en raakt de huid beschadigd, wat zorgt voor nog meer jeuk. Zo ontstaat er een vicieuze cirkel die doorbroken moet worden.

Hoe komt het dat mijn kind eczeem heeft?

Erfelijke factoren spelen een belangrijke rol.  Ouders met eczeem, astma of allergieën hebben een grotere kans op het krijgen van een kind met eczeem. Maar ook omgevingsfactoren spelen een rol. De vaak (over)gevoelige huid reageert sneller op prikkels uit de omgeving, zoals droge lucht, een rokerige omgeving, warmte, irriterende stoffen (zoals zeep), kleding met harde vezel, labels of merkjes in kleding en schurende naden.

Heeft voeding invloed op eczeem?

Bij de meeste kinderen heeft voeding geen invloed op het eczeem. Eczeem wordt niet veroorzaakt door allergieën, maar soms spelen er wel (voedsel)allergieën naast het eczeem. Bij voedselallergie ontstaat de reactie binnen een paar uur na het eten van het voedingsmiddel. De meest voorkomende voedselallergieën bij kinderen zijn koemelkallergie en een allergie voor eieren, noten, pinda, vis of schaaldieren. Bij twijfel over een voedselallergie zal een dermatoloog je kind altijd doorverwijzen naar een kinderarts of allergoloog.

Het effect van eczeem op een voedselallergie

Waar voeding in principe geen invloed heeft op eczeem, kan eczeem wel invloed hebben op een voedselallergie. Als allergenen zoals ei of pinda niet via het maagdarmkanaal aangeboden worden, maar via de beschadigde eczeemhuid binnendringen, kan er overgevoeligheid ontstaan. Daarom adviseert de NVK (Nederlandse Vereniging Kindergeneeskunde) om hoog allergene voedingsproducten zoals ei en pinda bij alle kinderen, en zeker ook die met eczeem, tussen de 4 en 6 maanden te introduceren. Uit onderzoek blijkt dat zo de kans op een voedselallergie voor deze allergenen met 50 procent vermindert.  Door vroege introductie via het maagdarmkanaal accepteert het lichaam het als veilig. Overleg met de consultatiebureauarts of huisarts of je dit zelf kunt introduceren als je kind last van eczeem heeft en hoe. Mogelijk wordt je kind doorverwezen naar een allergoloog of kinderarts.

Heeft de weerstand van mijn kind invloed op eczeem?

De weerstand van je kind kan zeker invloed hebben op eczeem. Het is bekend dat eczeem kan opvlammen bij stress, maar ook bij ziek zijn, na een operatie of door iets ‘simpels’ als het doorkomen van tandjes.

En hoe zit het met het weer?

Ja, ook het weer heeft invloed op eczeem. Bij warmte door zon of doordat de verwarming binnen hoog staat, kan jeuk ontstaan. Door het krabben bij jeuk verergert eczeem. Direct zonlicht kan een positief effect hebben op eczeem, maar pas op dat je kind niet verbrandt en zoek verkoeling op wanneer je kind erg zweet. Droge lucht maakt de huid kwetsbaarder, dus als de luchtvochtigheid in huis laag is doordat de verwarming steeds aanstaat, is het belangrijk om de huid regelmatig in te smeren met een vette crème of zalf.

Kun je eczeem bij je kind voorkomen of beperken?

Wanneer er sprake is van eczeem, astma, hooikoorts of voedselallergie bij één of beide ouders, is het advies om binnen een paar weken na de geboorte de huid van de baby in te smeren met een verzorgende vette crème of zalf. Zo kan eczeem soms (deels) voorkomen worden.

Waarmee kun je het best smeren bij een droge huid en eczeem?

Bij een droge huid. Na het baden of douchen is het advies de huid in te smeren met een (vet)crème of zalf zonder kleur- of geurstoffen en hypo-allergenen. De keuze ‘crème’ of ‘zalf’ is afhankelijk van een aantal factoren. Bij een droge huid kies je voor een zalf, bij een minder droge huid voor een (vet)crème. In de winter zijn vaak zalven nodig, in de zomer is een (vet)crème meestal al voldoende. De frequentie van smeren is afhankelijk van de droogte van de huid: is een huid heel droog, smeer deze dan meerdere keren per dag in.

Bij eczeem. Als er sprake is van actief eczeem, is het belangrijk om het eczeem gericht te behandelen. De ontstekingsreactie van de huid moet tot rust worden gebracht. Sommige ouders zijn huiverig voor het gebruik van topicale corticosteroïden (in de volksmond hormoonzalven genoemd). Ze behandelen het eczeem van hun kind hierdoor niet goed, waardoor het aanwezig blijft. Naast de nadelen van jeuk, krabben, huilen en een verstoorde nachtrust is er zo ook een grotere kans op het ontstaan van infectie van de huid door bacteriën of virussen. De juiste behandeling is dus belangrijk. Vraag daarom aan je arts welke zalf je het beste kunt gebruiken, waar je het precies moet smeren, hoe dik, en hoe je het gebruik van de zalf het beste weer kunt afbouwen.

Hoe behandel je eczeem in het gezicht van je kind?

De huid beschermt het lichaam tegen invloeden van buitenaf. Bij eczeem kan de huid die beschermfunctie niet meer goed uitvoeren.  Door jeuk en krabben kunnen secundaire infecties ontstaan wat eczeem verder kan verergeren. Behandeling van eczeem, ook in het gezicht, is dus belangrijk. Als vette crème alleen onvoldoende verbetering biedt, vraag dan aan je arts adviezen over de juiste hormoonzalf, de dikte en frequentie van smeren en hoe je het gebruik van de zalf weer kunt afbouwen. De huid kan zich dan weer herstellen en meestal is het voldoende daarna alleen een vette crème te gebruiken.

Wat kun je doen als er na behandeling plekjes blijven zitten?

Als eczeem niet weg te krijgen is met een vette, verzorgende zalf, is het advies om met een arts te overleggen over behandeling met hormoonzalf. Als een hormoonzalf onvoldoende effect heeft, kan het zijn dat niet de juiste zalf is voorgeschreven. Bijvoorbeeld een te milde hormoonzalf of een hormooncrème, die vaak minder effectief is bij eczeem dan een zalf. Vaker is het probleem dat er niet dik genoeg of niet lang genoeg gesmeerd is. Stop altijd met hormoonzalf met een afbouwschema. Zo voorkom je dat de eczeem direct na het stoppen weer terugkomt.

Hoe vaak mag een kind met eczeem in bad?

Over de frequentie van het baden bestaat veel discussie. Vaak wordt geadviseerd om kinderen met eczeem maximaal drie keer per week te badderen. Om zo te voorkomen dat de huid geïrriteerd raakt. Maar er zijn ook voorstanders van dagelijks baden, om zo de droge huid te hydrateren en vervolgens in te smeren met vochtinbrengende crème of zalf (soak and smear). In ieder geval is het advies nooit te lang en te heet te baden en geen zeep te gebruiken: gebruik alleen milde producten of badolie. Vermijd daarnaast natte doekjes zoals snoetenpoetsers. Deze zitten vaak vol conserveringsmiddelen en geurstoffen die allergie in de hand kunnen werken.

Kan eczeem overgaan als mijn kind ouder wordt?

Ja, bij maar liefst 80 procent van de kinderen verdwijnt eczeem als ze ouder worden. De kans is dus groot dat jouw kind er overheen groeit, als hij nu last heeft van eczeem. Wel zie je vaak dat bij ziekte of een stressvolle periode het eczeem weer terug komt. Ook op volwassen leeftijd kan dit nog.

Vanaf welke leeftijd neemt eczeem meestal af?

Het beloop van atopisch eczeem kan sterk variëren. Bij veel kinderen verdwijnt het eczeem na het tweede jaar, of zal de intensiteit afnemen gedurende de basisschooltijd. Soms is het eczeem jarenlang verdwenen om (tijdelijk) weer op te spelen op jongvolwassen leeftijd. Ook kan eczeem blijven bestaan tot op volwassen leeftijd en pas afnemen na het 40ste tot 50ste levensjaar.

*In het Diakonessenhuis is sinds september 2018 het Allergiecentrum geopend. Doel is het bieden van optimale zorg voor het kind met eczeem, astma of allergieën. Naast behandeling en begeleiding van kind en gezin is er ook veel aandacht voor preventie. Om dit te realiseren werkt een team van medisch specialisten, verpleegkundig specialisten, verpleegkundigen, doktersassistenten, diëtisten en psychologen intensief samen.