cyberpesten

Cyberpesten: wat is het en hoe ga je ermee om?

Niet alleen op school kan je kind worden gepest. Thuis kan hij ook last hebben van pesten: cyberpesten, dat op internet 24 uur per dag door kan gaan. Wat is cyberpesten precies en hoe kun jij je kind daarbij helpen?

Wat is Cyberpesten?

Online pesten, ook wel cyberpesten of digipesten genoemd, is pesten via digitale media. Dit zijn social-mediakanalen zoals WhatsApp, YouTube, Facebook, Instagram, Twitter, Snapchat en Tiktok. Steeds meer kinderen zijn (steeds jonger) online actief. Ze maken gebruik van social media of spelen online games. Hoewel dit heel leuk en leerzaam kan zijn, heeft internet ook minder leuke kanten. Zo kan je kind het slachtoffer worden van cyberpesten. De dader kan een bekende van je kind zijn, maar cyberpesten kan ook anoniem en dat maakt het ongrijpbaar.

Advertentie

Online pesten voelt veilig voor de dader omdat niemand het kan zien. Dit maakt het voor veel kinderen laagdrempeliger om op deze manier te pesten. De dader blijft anoniem en hoeft het slachtoffer niet in de ogen te kijken. Eigenlijk is het de meest laffe manier van pesten.

Kenmerken van cyberpesten

Dit zijn de kenmerken van cyberpesten:

  • Het kan ook gebeuren in de veilige omgeving van het slachtoffer.
  • Het slachtoffer weet soms niet wie de pester is.
  • Het slachtoffer heeft het gevoel dat hij het niet kan stoppen.
  • Er zijn geen omstanders die het slachtoffer kunnen helpen.
  • Het pesten kan ook ergens anders verdergaan, bijvoorbeeld op school.

Leestip: Het Diploma Veilig Internet helpt basisschoolleerlingen veilig te surfen

Vormen van cyberpesten

Kinderen hebben contact met elkaar via smartphones, tablets en computers. In dit contact kunnen ze elkaar op allerlei manieren pesten:

  • Misbruik van privégegevens, zoals het stelen van wachtwoorden of het aanmaken van nepaccounts.
  • Uitsluiting in WhatsApp-groepen.
  • Het verspreiden van beeldmateriaal, zoals intieme foto’s of filmpjes van mishandeling.
  • Schelden, stalken, roddelen of bedreigen.
  • Haatcomments op YouTube of social media.
  • Sexting.
  • Grooming.

Lees meer: 10 tips voor het veilig gebruiken van social media voor kinderen

Hoe vaak komt cyberpesten voor?

5,3% van de 12- tot 25-jarige internetgebruikers is in 2018 wel eens online gepest, gestalkt of bedreigd. Dat komt neer op 140.000 jongeren. Meisjes hadden hier bijna twee keer zo vaak last van dan jongens.

Je verwacht het misschien niet, maar cyberpesten begint al op jonge leeftijd. Kinderen vanaf groep 5 kunnen er al mee te maken krijgen. Rond deze leeftijd krijgen veel kinderen hun eerste telefoon, meestal een oud exemplaar van hun ouders. Op zo’n jonge leeftijd kennen kinderen nog geen grenzen. Ze maken bijvoorbeeld nepaccounts van andere leerlingen en zelfs docenten aan op Facebook. Het is daarom belangrijk dat kinderen leren wat ze online wel en niet kunnen doen. Tip: Hoe maak je kinderen mediawijs?

Veel van de jongeren die te maken kregen met cyberpesten, hadden last van emotionele gevolgen. Ze dachten er nog regelmatig aan terug, sliepen er slecht van of waren er erg boos over. Toch zien ze cyberpesten meestal niet als een misdrijf. De één noemt het een incident, de ander vindt het toeval en sommigen geven zichzelf de schuld van het pesten.

Lees meer: Wat is grooming en hoe ga je hier als ouder mee om?

Kun je cyberpesten voorkomen?

Helaas kun je moeilijk voorkomen dat je kind slachtoffer wordt van cyberpesten. Maar als je oplettend blijft, kunt je het wel in een vroeg stadium opmerken. Deze tips kunnen je daarbij helpen:

  1. Praat met je kind over digitaal pesten. De meeste slachtoffers schamen zich ervoor, omdat ze bang zijn voor onbegrip. Toon dus interesse. Ga het gesprek aan. Vraag om een rondleiding op de favoriete sites en apps van je kind en vraag terloops met wie je kind allemaal contact heeft en wat hij zoal online doet.
  2. Maak je kind bewust van zijn online privacy en online imago. Dus: deel nooit privégegevens, hou je wachtwoord geheim, ook voor vrienden, en denk goed na voordat je iets online zet. Dit geldt voor berichten, foto’s en video’s.  Lees meer: Foto’s van je kind op social media: dit is wat je moet weten.
  3. Scherm de profielen op de social-mediakanalen af. ‘Alleen voor vrienden’ is de beste optie, zodat onbekenden het profiel van je kind niet kunnen zien. Realiseer je dat die vrienden dan nog steeds wel kunnen verspreiden wat je kind online zet, ook door middel van screenshots. Tip: zo maak je duidelijke afspraken over online privacy met je kind. 
  4. Wees selectief met vriendschapsverzoeken. Leer je kind dat hij alleen vrienden accepteert die hij ook in het echte leven heeft ontmoet.
  5. Verwijder onbekende mensen uit de vriendenlijst. Kent je kind wel echt iedereen met wie hij bevriend is? Laat hem de ‘vrienden’ die hij niet kent uit zijn lijst verwijderen.
  6. Leer je kind dat online dezelfde regels gelden als in het gewone leven. Dus: niet schelden, blijf beleefd, wees eerlijk, stuur geen haatmails, gemene grappen of roddels en respecteer altijd iemands privacy.
  7. Wees alert op signalen die er mogelijk op kunnen wijzen dat je kind wordt gepest.Wil hij bijvoorbeeld bepaalde vrienden ineens niet meer uitnodigen? Andere signalen zijn: stiller worden, niet naar school willen en snel het beeldscherm wegklikken als je in de buurt komt.
  8. Leer je kind trucjes aan om fake account te herkennen. Online zijn er veel valse profielen, lees hier meer over hoe je een vals profiel kan ontmaskeren.

Lees ook: Veilig op internet: zo bescherm je je kind online

Wat als je kind slachtoffer is van cyberpesten?

Als je kind het slachtoffer is van cyberpesten, is het handig om bewijs te verzamelen. Maak bijvoorbeeld screenshots van de gesprekken en beledigingen. Als het echt uit de hand loopt, kun je de school erbij betrekken en aangifte doen bij de politie. Ook kun je bij de hulplijn van MIND Korrelatie terecht voor advies en tips: 0900-1450. Dit kan van maandag tot en met vrijdag van 09:00 tot 18:00 uur (15 cent per minuut). Ook kun je via mindkorrelatie.nl mailen, chatten of appen met een hulpverlener. Er werken psychologen en maatschappelijk werkers die luisteren, adviseren en zo nodig verwijzen naar gespecialiseerde hulpverleners en websites.

Krijgt jouw kind te maken met online pesten? Dan kun je het volgende doen:

  1. Complimenteer je kind dat hij ermee naar je toe is gekomen.
  2. Een kind dat wordt gepest, heeft in eerste instantie vooral behoefte aan steun.
  3. Luister naar je kind en neem zijn verhaal serieus.
  4. Het is misschien heel verleidelijk voor jou om meteen actie te ondernemen, maar dit kun je beter niet doen. Bedenk eerst (eventueel samen met je kind) wat de beste aanpak is.
  5. Stap pas na overleg met je kind naar school en/of ouders of andere partijen.
  6. Pak de smartphone, computer of tablet niet af. Het lijkt misschien een oplossing, maar daarmee straf je eigenlijk je kind, terwijl hij juist het slachtoffer is. Lees meer: Dit is een geschikte leeftijd om je kind een eigen telefoon te geven

Tips voor je kind

Als jouw kind slachtoffer is van cyberpesten, kun je hem het volgende adviseren:

  • Reageer niet op de mails, berichtjes, foto’s of filmpjes.
  • Bewaar alle mails, berichtjes, foto’s of filmpjes. Sla ze op of maak er screenshots/foto’s van. Dit kan bewijsmateriaal zijn.
  • Zijn de mails, berichtjes, foto’s of filmpjes zo erg? Dan kun je samen aangifte doen. Meer informatie vind je op: Vraaghetdepolitie.nl
  • Blokkeer degene die je lastig valt.

Lees meer: Dit is het verschil tussen pesten en plagen

Mijn kind pest

Je wilt natuurlijk niet dat je kind wordt gepest of slachtoffer is van cyberpesten. Maar wat als jouw kind de pestkop blijkt te zijn? Waarschijnlijk zal hij dit niet snel uit zichzelf zeggen of toegeven, maar er zijn wel signalen die erop kunnen wijzen:

  • hij wil heel graag populair zijn.
  • andere kinderen zijn bang voor hem.
  • hij weet hoe hij de baas kan zijn in een groep en doet dit doelbewust.
  • hij heeft meelopers om zich heen.

Als je vermoedt of hebt gehoord dat je kind zich schuldig maakt aan pesten, is het belangrijk om dit serieus te nemen en er met hem over te praten. Kinderen zijn zich ook niet altijd bewust van de grenzen op dit gebied en de impact die pesten op een ander kan hebben. Maak tijdens een gesprek hierover duidelijk dat je veel van je kind houdt, maar dat je zijn pestgedrag afkeurt. Probeer er ook achter te komen waarom hij het doet.

Meer weten? Dit kun je doen als je merkt dat je kind een pestkop is

Video: Vlogger deelt tips tegen cyberpesten


Dylan Haegens’ top 10 tips tegen online pesten

Frederike Lems

Mediapedagoog

Mediapedagoog Frederike Lems geeft ouders en basisscholen advies en tips over het onderwerp mediaopvoeding. Ze ontwikkelt lesmateriaal en schrijft artikelen in het kader van mediawijsheid.