rijke woordenschat lezen
door

Deze woorden zou je kind voor 6-jarige leeftijd moeten kennen

Hoeveel woorden je kind kent, heeft invloed op zijn taalvaardigheid. Het bepaalt hoe goed hij leert lezen en luisteren op de basisschool. Begint je kind in groep 3 al met een lage woordenschat, dan kan hij daar de rest van zijn (school)carrière last van hebben.

‘Goedmaken’, ‘ridder’, ‘versiering’, ‘metselen’. En wat dacht je van ‘mengen’, ‘avondeten’ en ‘kruispunt’? Het is zomaar een greep uit de Basiswoordenlijst Amsterdamse Kleuters (BAK), met daarop zo’n 2000 woorden die een kind zou moeten beheersen als hij naar groep 3 gaat. De lijst is ontwikkeld in opdracht van de Gemeente Amsterdam om taalachterstanden in de klas tegen te gaan. Door deze achterstand hebben niet alle kinderen een gelijke startpositie op de basisschool.

Leesvaardigheid

Waarom is dat erg? Uit internationaal onderzoek blijkt dat woordenschat een voorspellende factor is voor leesvaardigheid op latere leeftijd. Anders gezegd: hoe meer woorden je kleuter al kent, hoe makkelijker hij straks leert lezen. Dat is belangrijk, want lezen helpt niet alleen bij het vak taal, maar ook bij rekenen, aardrijkskunde en zelfs bij gym. Denk maar eens aan het interpreteren van instructies: daar heeft een kind een goede dosis taalkennis voor nodig.

Lees ook: Alles over de ontwikkeling van de woordenschat van een kind

Meer laaggeletterdheid

Kinderen die aan het begin van de basisschool niet goed leren lezen, halen deze achterstand maar moeilijk in. Dit heeft ook gevolgen voor de verdere (school)carrière. De Onderwijsinspectie concludeerde eerder dit jaar dat leerlingen steeds minder goed presteren op vakken als taal en rekenen, maar ook dat een groeiende groep jongeren zelfs laaggeletterd van school komt. Om die reden ontwikkelde het Instituut voor Taalonderzoek en Taalonderwijs Anderstaligen (ITTA) de BAK-woordenlijst. Docenten van basisscholen in heel Nederland gebruiken deze woordenlijst om taalachterstanden in de klas weg te werken, en om te zorgen dat elk kind aan het einde van groep 2 min of meer dezelfde woorden kent. Zo begint iedereen op hetzelfde niveau met leren lezen.

Bekijk hier de Basiswoordenlijst Amsterdamse Kleuters (BAK), opgesplitst in woorden voor groep één en woorden voor groep twee.

Woordenschat opkrikken?

‘Als de woordenschat van een kind nog niet op peil is, betekent dit niet automatisch dat hij achter blijft lopen’, zegt Jeanne Kurvers, voormalig hoofddocent aan de Universiteit van Tilburg. Nu ontwikkelt ze lesmaterialen voor kinderen en volwassenen die Nederlands leren. ‘Of je goed leert lezen, is van veel meer factoren afhankelijk. Hoe makkelijk je leert en hoe intensief je wordt begeleid, bijvoorbeeld.’ Maar het kan nooit kwaad om de woordenschat van je kleuter op te krikken. Daarom heeft Kurvers een aantal tips voor ouders:

Wat kun je als ouder doen?

  • De eerste tip van Kurvers: ‘Lees voor, lees voor, lees voor. Elke dag.’
  • En: betrek je kind bij huishoudelijke klusjes. ‘Bijna alle belangrijke woorden zitten in één wasmand. Daar vind je rood, blauw, geel, groot, klein, bolletjes, strepen, stipjes. Als je samen met je kind de was opvouwt en in de la legt, kun je veel woorden laten passeren.’
  • Ook handig: uitgebreid antwoord geven op de vragen van je kind. Als hij vraagt ‘Mag ik een snoepje?’ kun je ‘Nee’ zeggen, maar je kunt ook uitleggen waarom dat niet zo slim is als hij net zijn tandjes heeft gepoetst.
  • Hetzelfde geldt voor het benoemen van plaatjes in een boek. Doe dat uitgebreid. Kurvers: ‘Stel daar ook vervolgvragen bij. Bijvoorbeeld bij een huilend kindje in de speeltuin: ‘Waarom huilt hij, denk je? En wat zal hij daarna doen?’ Een kindje leert zo verbanden te leggen. En dit helpt weer bij het begrijpen van taal.’

Spelenderwijs leren

Ben jij benieuwd of de woordenschat van je kind voldoende is? Met de tool van Squla, WoordExtra, kunnen kleuters en peuters op een leuke manier BAK-woorden leren. De tool is gratis voor kinderen met een taalachterstand.

Lees ook: Leren lezen op de basisschool

Beeld: Shutterstock