Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 
door

Is jouw kind introvert, extravert of misschien ambivert? Zo kom je erachter

De ene peuter staat graag voor een volle zaal, de ander verstopt zich liever onder datzelfde podium. De vraag is: hoe komt dat?

Staat jouw kind als er bezoek is in no time dansend op tafel in zijn supermanpak, net zo lang tot alle ogen op hem zijn gericht? Grote kans dat je peuter extravert is. En de introverte peuter? Die zit in zo’n zelfde situatie waarschijnlijk onder die tafel, stilletjes de kat te aaien. Waar komen deze verschillen in temperament eigenlijk vandaan? Zit het in de genen of is het een kwestie van opvoeding? Kan het nog veranderen? En moet je dat willen? En waar kun je als ouder van een introvert of extravert kind rekening mee houden?

Advertentie

Tip! Het leukste speelgoed voor peuters shop je via deze link.

Wat een temperament

Al in de wieg kunnen baby’s flink van elkaar verschillen, vertelt Marcel van Aken, professor in de ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Utrecht. De ene baby kan geen prikkels genoeg krijgen en ligt de hele dag nieuwsgierig om zich heen te kijken en te graaien, de andere baby moet niets hebben van nieuwe dingen en schrikt zich rot als er ineens een mobile boven zijn bed hangt waar ook nog eens muziek uit komt.

Gevoelige en gespannen baby’s zijn als peuter vaak wat verlegen en geremd en groeien vaker uit tot introverte personen, zo blijkt uit onderzoek. Maar de studies die hiernaar zijn gedaan, zijn beperkt. Toch kun je volgens Van Aken aan het temperament van een twee- of driejarig kind al enigszins zien of hij later een uitbundige, praatgrage extravert wordt of een rustige, bedachtzame introvert.

Ook interessant: 9x waarom het hebben van een introvert kind bijzonder is

Niet zo zwart-wit

Hoe weet je nou of jouw kind introvert of extravert is? Een peuter kan immers het ene moment geconcentreerd zitten vingerverven terwijl hij vijf minuten later gillend door het huis rent. Dat is een moeilijke vraag, omdat het verschil vaak niet zo zwart-wit is. Volgens onderwijspsycholoog Christine Fonseca zijn er diverse kenmerken waaraan je een introverte of extraverte persoonlijkheid kunt herkennen.

Extravert, introvert, ambivert

Extraverte mensen treden graag op de voorgrond, zijn actief, avontuurlijk en nemen meer risico’s. Het zijn impulsievelingen die het liefst onder de mensen zijn en leven volgens het motto: eerst doen, dan denken. Introverte persoonlijkheden zijn bedachtzamer. Ze hoeven niet zo nodig haantje-de-voorste te zijn en vinden het heerlijk om in hun uppie te spelen. Het zijn types die goed kunnen luisteren, voorzichtig zijn en nadenken voordat ze iets zeggen. Uit onderzoek van Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat zo’n 54 procent van de mensen extravert is en ruim 22 procent introvert. Het overige deel, zo’n kwart van de mensen, heeft wat van beiden en wordt ‘ambivert’ genoemd.

Lees ook: Een hoogsensitief kind? Dit kun je als ouder doen

Afzonderen of uitpraten

Het verschil is niet kraakhelder, zegt ook Van Aken. Kinderen worden met een bepaald temperament geboren. Dat is erfelijk. ‘Extraverte ouders hebben vaak ook extraverte kinderen. Maar er is niet één gen aan te wijzen dat een kind extravert maakt. Het wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een combinatie van honderden of duizenden genen.’

Om het nog ingewikkelder te maken, wil persoonlijkheid volgens Van Aken niet zeggen dat een kind altijd op een bepaalde manier reageert. ‘Er zijn kinderen die van nature extravert zijn, maar ook veel zelfbeheersing hebben, waardoor ze wat minder impulsief reageren. Voor introverte kinderen geldt hetzelfde: die kunnen tegelijkertijd ook een vriendelijke, open indruk maken.’ Kortom: persoonlijkheid is ingewikkeld. Hoe vogel je dan uit wat dominant is bij jouw kind? Bij oudere kinderen kun je het volgens Fonseca merken aan wat ze doen als ze emotioneel uitgeput zijn. Zondert je kind zich af en wil hij met rust worden gelaten? Dan is de kans groot dat hij introvert is. Wil hij juist bewegen, spelen en zoekt hij contact? Dan heb je een extravert in huis.

Twijfelkinderen

Introversie en extraversie is een beetje als het hebben van bruin of blond haar: het een is niet beter dan het ander. Het is simpelweg een eigenschap. Toch zijn extraverte mensen vaak wel in het voordeel. Dat zie je al terug in ons schoolsysteem dat vooral is gericht op samenwerken, discussiëren en waarin de hardste roeper vaak als winnaar uit de bus komt. Ideaal voor uitbundige, extraverte kinderen. Introverte twijfelkinderen komen daarmee automatisch een beetje in het verdomhoekje terecht. Zij worden gestimuleerd om mee te doen met hun uitbundige klasgenoten.

Lees ook: Drukke kinderen: 10 geweldige eigenschappen

Quiet kids

Fonseca rekent in haar boek Quiet kids af met het vooroordeel dat introversie een zwakte is. Introverte kinderen kunnen scherp observeren en goed over dingen nadenken. Ze kunnen goed op één ding focussen. Daarnaast kunnen ze goed luisteren, hebben ze een hoog ontwikkelde emotionele intelligentie, hechte vriendschappen en blinken ze uit in creatief denken. Introversie-deskundige Susan Cain, schrijfster van het boek Quiet, voegt daar aan toe dat er zonder introversie ook weinig wetenschappelijke doorbraken geweest waren, want de beste uitvindingen komen vaak uit de koker van introverte denkers. Extraverte kinderen hebben weer andere kwaliteiten. Dat zijn natuurlijke leiders die makkelijk contact maken, goed gedijen bij veel prikkels en het leuk vinden om andere mensen te entertainen. Het zijn de toekomstige artiesten, directeuren en ondernemers.

Verschil moet er zijn

Kan een in zichzelf gekeerd kind later alsnog veranderen in een sociaal dier? Ja en nee, zegt Van Aken. ‘Hoe een kind wordt als hij ouder is, is een samenspel van genen en omgeving. Een teruggetrokken, introvert kind zal waarschijnlijk nooit veranderen in een uitbundige, extraverte tegenpool. Wel kunnen kinderen bepaalde vaardigheden aanleren. Een extravert kind kan leren zijn mond te houden en een introvert kind kan zichzelf beter leren te uiten.’ Toch vindt Van Aken dat je je kind niet moet proberen te veranderen. ‘Verschil moet er zijn.’

Opvoedtips

Er zijn wel dingen waarmee je als ouder rekening kunt houden, beweert Fonseca. Introverte kinderen gedijen het beste in een rustige, georganiseerde omgeving, met voorspelbare routines en een plek om zich terug te trekken. Haar opvoedtips? Bij duidelijke grenzen, verwachtingen en voldoende autonomie bloeien introverte kinderen op.

Nog een advies: het is goed om een teruggetrokken kind al op jonge leeftijd te leren over zijn gevoelens te praten. Introverte kinderen kroppen hun gevoelens namelijk nogal eens op. En als het dan te veel wordt, ontploffen ze. Jonge kinderen zijn al goed in staat emoties te leren begrijpen en verwoorden. Door zelf veel emotiewoorden te gebruiken (‘Volgens mij ben je verdrietig, geïrriteerd, overweldigd’) leert je kind zich beter uitdrukken. Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit blijkt verder dat introverte kinderen lijden onder geschreeuw en kritiek. Een introvert kind kun je beter met zachte hand aanpakken, door rustig te zeggen: ‘Je mag je zus niet slaan, dat doet pijn.’

Lees ook: 7 kenmerken van introversie

Je eigen kracht

Ook op de behoeften van extraverte kinderen kun je inspelen. Extraverten hebben ruimte nodig om zich te kunnen uitleven, te stoeien en te rennen, en ze verwerken dingen door erover te praten. Ze genieten van de momenten waarop ze in de spotlights staan en stelen het liefst de show in een verkleedpak. En dan is het natuurlijk wel de bedoeling dat jij applaudisseert. Gun je kind die aandacht. Maar het is ook goed om je extraverte kind te complimenteren voor introverte vaardigheden. Geef hem een compliment als hij goed luistert of op zijn beurt wacht. Maar het belangrijkste is je kind te accepteren zoals hij is.

Zoals Susan Cain het zegt: ‘We weten uit sprookjes dat er vele soorten macht op de wereld zijn. Het ene kind krijgt een lichtzwaard, het andere wordt opgeleid tot tovenaar. De kunst is om goed gebruik te maken van de macht die je gegund is.’

Dit artikel is eerder verschenen in Ouders van Nu Magazine – Tekst: Otje van der Lelij, beeld: Shutterstock

Artikelen van Ouders van Nu ontvangen in je mailbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.