Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

peuters voorlezen
door

Kind sneller in slaap laten vallen? Lees hem voor met meditatietechnieken

Betekent bedtijd voor jouw peuter vooral stuitertijd? Je kunt hem helpen zijn hoofd 'uit te zetten' door een slaapverwekkend voorleesverhaal mét meditatietechnieken erin verwerkt voor te lezen.

Het is half negen als Sarahs dochter Leentje (3) net in bed ligt. Het was een hele toer om haar zover te krijgen. Waar andere kinderen zich ’s middags moe spelen, om zich vervolgens na een bord groente (haha!) en een klein blokje tv slaperig naar bed te laten brengen, krijgt Leentje na het eten juist de geest. Ze rent honderd keer de overloop op en af, terwijl Sarah en haar partner eindeloos achter haar aan lopen met haar pyjama en tandenborstel. Leentje vertelt uitgebreid wat ze heeft gedaan óf er komt juist een uitgebreide voorbeschouwing op de volgende dag, waarbij ze graag stil staat bij wat er op haar brood komt en wat ze de volgende avond gaan eten. En daarna springt ze op haar bed.

Advertentie

Negen van de tien keer eindigt deze uitputtingsslag in een driftbui of hartverscheurend gehuil. ‘Hè hè,’ verzucht Sarah dan, ‘die is het weer kwijt.’ Want waar Sarah en haar man voorheen boos werden omdat Leentje zich in hun ogen misdroeg, weten ze nu dat dit haar manier is om de dag van zich af te schudden, zodat ze uiteindelijk rustig kan gaan slapen. Best logisch eigenlijk.

Lees ook: Alles over het slaapritueel van kinderen van 1 tot 3 jaar

Terugschakelen

In een folder over inslaapproblemen bij kinderen van het St. Anna Ziekenhuis in Eindhoven staat het mooi: inslapen is eigenlijk een soort autorijden: ‘Overdag zit je in een snel rijdende auto in de vijfde versnelling, maar je moet uiteindelijk terug naar zijn vrij: de stand waarin je hersenen staan als je slaapt. Niemand zet een auto onder het rijden meteen van vijf in z’n vrij. Je schakelt rustig terug en je auto komt dan langzaam tot stilstand. Gaan slapen lijkt op dat terugschakelen. Vanuit de drukte van de dag is een overgang nodig naar de rust van de nacht, het lichaam moet kunnen ontspannen en het hoofd moet leeg worden.’

Voor veel kinderen is rustig terugschakelen lastig. Niet zo gek, want zelfs een tweejarige heeft tegenwoordig al een moordend ritme: vroeg op, van huis naar de crèche, de hele dag spelen, gauw eten (want oef al laat), misschien nog een filmpje en dan hup, naar bed. Een aaneenschakeling van prikkels en ervaringen en eigenlijk geen goed moment om die te kunnen verwerken. ‘Terwijl dat hartstikke belangrijk is, want kinderen slapen een stuk beter in en door als ze de kans krijgen de dag los te laten,’ zegt Marieke van Ginneken. Ze is gezinsbehandelaar in de jeugdpsychiatrie (en misschien ken je haar ook nog van het allereerste Idols-seizoen) en merkte in die hoedanigheid hoe moeilijk sommige kinderen het vinden om de overgang te maken van de dag naar de nacht. Daarom schreef ze het boek Slaapkoppie: een bundel voorleesverhaaltjes om kinderen ontspannen in slaap te laten vallen.

Ademhalingsoefeningen

Van Ginneken verwerkte in Slaapkoppie technieken uit de yoga en meditatie. ‘Er zijn allerlei manieren om je kind te helpen de dag los te laten. Boekjes lezen, knuffelen (niet stoeien!), kletsen of een bad, bijvoorbeeld. Bij mijn kinderen en de kinderen met wie ik werk, merkte ik dat ademhalingsoefeningen ook een fijne manier zijn om te leren ontspannen.’ Die kun je zelfs al met peuters doen.

Lees hier alles over mindfulness voor kinderen. Plus: vijf leuke oefeningen om samen met je kind te doen.

‘Laat je tweejarige bijvoorbeeld maar eens een hand op z’n buik leggen zodat hij kan voelen dat die heel dik wordt als hij inademt,’ zegt van Ginneken. ‘Of luister samen naar de geluiden buiten. Vraag hem wat hij allemaal hoort in zijn kamer en uiteindelijk richt je zijn aandacht op het geluid dat hij zelf maakt: gesmak, gesnotter, het geluid van de ademhaling. Zo haal je je peuter uit zijn hoofd en in zijn lijf. Dat klinkt misschien zweverig, maar het is eigenlijk juist heel concreet: je laat ze op zichzelf concentreren en verlegt zo hun focus van de drukte in hun hoofd naar het gevoel in hun lijf.’

Aandachtig voorlezen

Door de verhaaltjes uit Slaapkoppie voor te lezen, neem je je kind als het ware mee in één grote ontspanningsoefening. Zorg er wel voor dat je zelf ook relaxed en ‘in het moment’ bent, om in meditatietermen te blijven. Want als jij eigenlijk haast hebt, omdat je het journaal wilt zien of denkt aan de mails die je nog wilt beantwoorden, missen de verhalen hun doel, zegt van Ginneken.

‘Het aandachtig voorlezen kost in het begin misschien meer tijd dan anders, maar uiteindelijk win je er veel mee. Je kind ligt sneller in bed omdat jullie eerst iets leuks doen en valt vervolgens eerder in slaap.’ Bovendien heeft aandachtig voorlezen ook een langetermijneffect: als je je kind van jongs af aan leert terug te gaan naar zijn ademhaling als hij onrustig is of bang, zal hij dat op dertienjarige leeftijd ook doen als hij bijvoorbeeld een spreekbeurt moet geven. Dan kan hij zichzelf door zijn spanning heen helpen. ‘En dat geeft ongelofelijk veel zelfvertrouwen.’

Wist je dat: voorlezen goed is voor prikkelbare baby’s?

Een keertje uitproberen?

Dit hoofdstuk is afkomstig uit Slaapkoppie.

Het eiland

Hoi slaapkoppie, zullen we samen de dag afsluiten? Ga maar lekker liggen. Op je zij of misschien lig jij wel het lekkerst op je buik. Hoe lig jij het allerfijnst in je bed? Je mag je ogen dichtdoen, of een klein beetje openhouden. Misschien kunnen we de kamer wat donkerder maken. Het is fijn als er weinig licht is in je kamer. Dan snapt je hoofd namelijk dat het niet meer hoeft te werken, maar mag rusten. Adem nu heel diep in door je neus, en langzaam uit door je mond. Als je heel stil ligt, merk je dat je buik op en neer gaat. Daar hoef je niets voor te doen, dat gaat vanzelf. Adem diep in en langzaam weer uit. Goed zo! Nog een laatste keer. Zo, nu mag je je adem weer gewoon laten gaan.

Vandaag wil ik met jou een reis maken naar een onbewoond eiland. Hou je van eilanden? Heb je er weleens een getekend? Dit eiland is het mooiste eiland dat je je kunt voorstellen. Stel je voor dat je met de boot aankomt bij het eiland. Het is er heel rustig. Je hoort het water tegen de boot klotsen. Ben jij ook zo nieuwsgierig naar hoe het op het eiland is? Je besluit een kijkje te gaan nemen. Je klimt via het trappetje naar beneden en steekt een teen in het water. Wat voelt dat water lekker warm! Je waadt langzaam door het water naar het strand. Het water is heel helder en zo blauw, de mooiste kleur blauw die je kunt bedenken. In het water kijk je eens rustig om je heen. Kijk daar, een regenboogvis! Wat zie jij allemaal nog meer in het water? Als je bent uitgekeken, loop je rustig richting het strand. De golven rollen over het zand. Ze gaan steeds heen en weer, heen en weer. Je laat de golfjes over je voeten klotsen. Dan kijk je naar je voeten, die steeds een beetje dieper wegzakken in het zand.

Zie je je tenen? Kijk maar eens naar alle tenen. Een voor een. Van je kleine teen tot aan je grote teen. Zie je het zand dat ertussen zit, en de golfjes die er steeds overheen slaan? Op het eiland aangekomen, kijk je weer om je heen. Je ziet dat er veel bomen zijn. Hoge en lage, allemaal in een andere tint groen. Zie je daar een kokosnoot? Daar helemaal achteraan, hoog in de boom. Zie je hem? Als je goed luistert, hoor je vogels zingen. Misschien zie je ze ook wel vliegen!

Het is zo mooi op het eiland dat je er rustig van wordt. Alles is goed zoals het is. Je besluit even te gaan liggen onder een palmboom. Er staat een zacht briesje, een klein beetje wind, en je laat je lekker zakken in het zand. Je voelt het strand onder je, het zand vormt zich helemaal naar jouw lijf. Je voelt je hakken in het zand, je kuiten, je onderbenen, je billen, je rug, je schouders… en als laatste je hoofd. Het enige wat je hoort, is het ruisen van de zee en de golven die op het strand rollen. Je voelt de wind langs je wangen en het zand onder je. Je hoeft even helemaal niks. En met elke golf voel je je meer ontspannen. De golven gaan heen en weer.

Als je wilt mag je je gedachten en je ideeën meegeven aan de zee. Je hebt ze nu even niet nodig op dit prachtige eiland. Bij elke inademing rolt een golf het strand op. En elke keer dat je uitademt neemt de golf jouw volle-hoofd-gedachten mee. Wat fijn, je hoofd wordt steeds leger zo. Is je hoofd leeg genoeg? Adem dan nog drie keer diep in en blaas langzaam weer uit. Bij het uitademen laat je nog één keer al je spieren los. Misschien vind je het zo heerlijk op het eiland dat je lekker blijft liggen en zo in slaap valt. Of misschien keer je liever weer terug naar je eigen bed. Doe maar wat jij fijn vindt. Je hebt nu een leeg hoofd en een ontspannen lijf. En die twee dingen zijn de magische ingrediënten om lekker te kunnen slapen. Slaap lekker, en tot morgen!

Leestip: 7x de voordelen van voorlezen aan je baby

Voorlezen of luisteren?

Marieke, die ook (stem)acteur is, sprak de verhalen uit Slaapkoppie (€ 15,99 – Spectrum) ook in, in de gelijknamige app die je vanaf deze maand kunt vinden in de AppStore en Google Play. Kun je het voorlezen leuk afwisselen met luisteren.

Dit artikel is eerder verschenen in Ouders van Nu Magazine – Tekst: Neeltje Huirne. Illustraties: Meike Lieve Bos.