waarom doet parijs meer pijn dan Libanon?

Waarom doet Parijs meer pijn dan Libanon?

Sinds je moeder bent, stromen de tranen sowieso bij het minste of geringste nieuwsbericht over je wangen. Het journaal kijken, zeker nu, levert al helemaal een tranendal op. Hoe kan dat toch?

Libanon is letterlijk ver van ons bed

Een Amerikaans onderzoek aan de Universiteit van Virginia uit 2011 concludeert dat we mensen die op ons lijken eerder helpen dan mensen die er anders uitzien en die andere levens leiden. De pijn van een blanke moeder komt volgens de statistieken bij een andere blanke moeder harder aan dan die van een Chinese bejaarde man. Bovendien ontdekten mediawetenschappers die nieuwsberichten analyseren, zoals de Britse en Australische communicatiewetenschappers Cottle en Nolan, het volgende. Hoe dichterbij de slachtoffers zijn, cultureel en geografisch gezien, hoe uitgebreider het nieuws wordt gebracht. We worden zodoende dus ook meer geconfronteerd met mensen met wie we ons kunnen identificeren en met leed waarin we ons kunnen verplaatsen. Dat laatste heet empathie.

Advertentie

Vaders en moeders zijn empatischer

Sociaal psycholoog Paul van Lange, professor aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, heeft veel onderzoek gedaan naar empathie. ‘Ouders hebben vaak meer voor anderen over en dat zou te maken kunnen hebben met empathie. Er is weinig direct onderzoek naar gedaan, maar we komen het vaak tegen. Wie vader of moeder wordt, ontwikkelt meer empathie, omdat je dat inlevingsvermogen hard nodig hebt. Je moet immers invoelen wanneer een ander wezen, je kind, zorg nodig heeft en wat voor zorg. Dat is veel basaler dan identificatie. De biologie heeft ons systeem zo gemaakt dat we ons nageslacht maximale kansen geven voor overleving. Het is evolutionair gezien nodig dat we voor ons nageslacht zorgen en empathie helpt daarbij. Zonder empathie zou je niet zo snel uit bed komen als je kind ’s nachts huilt.’ Als we zien dat iemand pijn heeft, maakt ons hoofd een short cut. We denken niet rationeel: goh, dat zal wel pijn doen. Nee, in onze eigen hersenen worden de zenuwcellen actief die ook in actie zouden komen als we zelf pijn voelen. Spiegelhormonen, noemt de Duitse hoogleraar psycho-neuro-immunologie Joachim Bauer dat. Wie empathisch is, voelt mee. En op psychopaten na, is iedereen empathisch. Al is de een het natuurlijk meer dan de ander.

Beeld zegt meer

Dat jonge ouders meeleven met hun kind, dat is logisch. Maar waarom doet het lot van onbekende vrouwen in vluchtelingenkampen ons dan nu zo veel meer pijn dan vroeger? ‘Je systeem werkt altijd verder dan alleen voor je eigen kind,’ legt professor Van Lange uit. ‘De empathie die je voelt, is bedoeld voor je nageslacht, maar het is te veel, het hevelt over naar anderen, naar alle kwetsbaarheid in je omgeving. Niet alleen naar mensen overigens. Veel jonge ouders zijn opeens ook veel gevoeliger voor dierenleed bijvoorbeeld.’ En hoe beeldender de informatie, hoe sterker de reactie. Van Lange: ‘Teksten en statistieken komen minder heftig binnen dan beelden. Dat geldt voor dingen die je om je heen ziet, maar ook voor nieuwsbeelden van oorlog en lijden. Die zijn heel direct. Empathie heeft weinig nodig om aangewakkerd te worden.’

ZIE OOK: 5 vragen over kraamtranen