SOLK

SOLK bij kinderen en jongeren

Sommige kinderen hebben langdurig last van klachten, zoals hoofdpijn, vermoeidheid, spierpijn, duizeligheid of buikklachten, zonder dat de kinderarts daar een lichamelijk oorzaak aan kan geven. Dit heet SOLK. Wat dit precies is en wat je kunt doen als je kind SOLK heeft, lees je hier.

Wat is SOLK?

SOLK staat voor Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten. Het gaat om aanhoudende lichamelijke klachten die beperkingen geven aan het dagelijkse leven van je kind waarbij hij veel last kan ervaren, maar waarbij na medisch onderzoek geen medische diagnose voor een ziekte of aandoening is gevonden. Bij SOLK kan het gaan om allerlei soorten klachten, van buikpijn en hoofdpijn tot chronische vermoeidheid. Het gaat om klachten die minimaal enkele weken continue of in periodes aanhouden.

Advertentie

Klachten waar geen lichamelijke oorzaak voor wordt gevonden, worden ook wel functionele klachten genoemd (omdat een functie van het lichaam verstoord is) of psychosomatische klachten (lichamelijke klachten die een relatie hebben tot psychische klachten). De term psychosomatische klachten wil niet zeggen dat SOLK tussen de oren zit; de klachten zijn zeker niet verzonnen. Er is wel degelijk sprake van reële (pijn)klachten. Het is dan belangrijk dat de klachten worden erkend en serieus worden genomen. Maar het hebben van pijn en/of klachten, hoeft niet te betekenen dat er sprake is van een weefselschade of ziekte.

Chronische pijn heeft meer te maken met hoe de hersenen en het zenuwstelsel pijn blijven ‘uitzenden’. Er kunnen verschillende factoren meespelen bij het ontstaan hiervan. Gelukkig kan SOLK op verschillende manieren worden behandeld.

Lees ook: Alles over buikpijn bij kinderen en wat je eraan doet

SOLK bij kinderen en jongeren

Iedereen kan SOLK krijgen, op elke leeftijd, maar vaak begint het in de kindertijd of puberteit. De meest voorkomende SOLK-klachten bij kinderen en jongeren zijn chronische buikpijn, chronische hoofdpijn, chronische gewrichts- of spierpijn (rug, nek, armen of benen) en chronische vermoeidheid. Soms heeft een kind één klacht, maar soms gaat het ook om een combinatie van klachten. Onder kinderen komt SOLK evenveel voor bij jongens als bij meisjes, maar vanaf de puberteitsleeftijd wordt het vaker vastgesteld bij meisjes.

Gevolgen van SOLK bij kinderen

Als een kind of jongere langere tijd last heeft van klachten, kan dat grote gevolgen hebben voor zijn dagelijks leven. Kinderen met SOLK kunnen door hun klachten bijvoorbeeld soms niet meer naar school, met vrienden afspreken of hun hobby’s en sport uitoefenen. Doordat je kind activiteiten gaat vermijden, gaat zijn algemene gezondheid verder achteruit en heeft hij minder vertrouwen in zijn lichaam. Dit kan voor een negatieve spiraal zorgen.

Soms stuiten kinderen met SOLK op onbegrip bij hun ouders of ontstaan er ruzies binnen het gezin. SOLK kan daardoor bij het kind leiden tot een sociaal isolement, angstige en/of depressieve gevoelens. En daardoor kunnen de lichamelijke klachten weer verergeren, want als een kind zich mentaal en emotioneel slecht voelt, kan dat ook weer invloed hebben op zijn lichaam.

SOLK bij je kind herkennen

We kunnen eigenlijk niet spreken over ‘de symptomen’ van SOLK. Het kan namelijk om allerlei verschillende klachten gaan; het ene kind heeft chronische nekpijn, terwijl een ander kind met SOLK last heeft van misselijkheid, overgeven en vermoeidheid. Bij kinderen en jongeren komen de onderstaande klachten het meest voor:

  • Chronische hoofdpijn
  • Chronische buikpijn
  • Langdurige spierpijn of gewrichtspijn
  • Rugpijn
  • Nekpijn
  • Misselijkheid
  • Overgeven
  • Verlammingsverschijnselen
  • Duizeligheid
  • Chronische vermoeidheid
  • Problemen met de spijsvertering
  • Geheugen- of concentratieproblemen
  • Doofheid
  • Problemen met zicht
  • Onduidelijk spreken of slikproblemen

Soms gaat het ook om een combinatie van de bovenstaande klachten.

Hoewel er dus geen duidelijke symptomen zijn van SOLK, zijn er wel een aantal kenmerken die gelden voor alle gevallen:

  1. Voor alle SOLK-klachten geldt dat het langdurige (of terugkerende) klachten zijn, die maar niet over lijken te gaan.
  2. Je kind wordt door die klachten beperkt in zijn dagelijks leven.
  3. Voor al die klachten geldt dat er na onderzoek geen duidelijke medische verklaring wordt gevonden.

Oorzaak van SOLK

Er is niet één oorzaak te noemen voor SOLK. Vaak gaat het om een combinatie van factoren die tot lichamelijke klachten kunnen leiden. Onderstaande factoren spelen mogelijk een rol bij het ontstaan van die klachten:

  • stress of spanning
  • een traumatische gebeurtenis
  • een eerder doorgemaakte ziekte, ongeluk of blessure
  • genetische factoren
  • aangeleerd gedrag
  • persoonlijkheidskenmerken
  • kenmerken binnen het gezin
  • overbescherming of overmatige aandacht voor pijnklachten
  • een psychische stoornis (ongeveer een derde tot de helft van de kinderen met SOLK heeft ook een psychiatrische stoornis, zoals depressies, een angststoornis, ADHD, ADD, autisme of een eetstoornis)

Er zijn ook factoren die SOLK in stand kunnen houden of verergeren, zoals psychische klachten (depressie, angsten), een sociaal isolement), een verstoord slaapritme of stress door school. Daarnaast kan je kind ook gaan doemdenken en ervan overtuigd raken dat zijn klachten nooit meer overgaan, wat de klachten kan versterken of in stand houden.

Lees ook: Zo kom je erachter of je kind ADHD heeft

Diagnose van SOLK

Als je kind langdurig last heeft van bepaalde lichamelijke klachten, ga dan met hem naar de huisarts. In eerste instantie bespreekt de huisarts de klachten met jullie en doet hij lichamelijk onderzoek bij je kind om een oorzaak te vinden. Het gaat immers om klachten die een medische oorzaak kúnnen hebben. Misschien wordt er ook wel een medische oorzaak gevonden en is er geen sprake van SOLK.

Wordt er niet direct een medische oorzaak gevonden, dan is aanvullend onderzoek nodig. Misschien moet er bloed geprikt worden of moet je kind een dagboek of ‘pijnkalender’ bijhouden om meer inzicht in zijn klachten te krijgen. Je huisarts kan je ook doorverwijzen naar een specialist. Pas als er na deze aanvullende onderzoeken nog steeds geen medische verklaring is gevonden, wordt er gesproken van onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK).

Overigens kan er soms wel een lichamelijke oorzaak gevonden worden die de klachten verklaart, maar is het onduidelijk waarom de klachten bij jouw kind zo lang duren of heftig zijn. Bijvoorbeeld als je kind in eerste instantie misselijk was geworden door een voedselvergiftiging, maar dat de misselijkheid daarna niet meer overgaat of steeds weer terugkomt, terwijl de voedselvergiftiging al over is. Ook dan wordt er gesproken van SOLK.

SOLK behandelen

Er zijn verschillende behandelingen mogelijk bij SOLK, afhankelijk van de klachten van je kind en waardoor ze mogelijk worden veroorzaakt. Je huisarts of kinderarts bespreekt de opties met jullie en adviseert een behandelmethode. Je kind kan bijvoorbeeld worden doorverwezen naar een psychosomatisch fysiotherapeut, kinderfysiotherapeut, een revalidatiecentrum of een speciale SOLK poli in het ziekenhuis. De behandeling van SOLK wordt afgestemd op de persoonlijke situatie van jouw kind. Zo’n behandelplan kan bijvoorbeeld bestaan uit een combinatie van fysiotherapie en gesprekken bij een psycholoog.

Mogelijke behandelingen bij SOLK zijn:

  • Psychosomatische fysiotherapie
  • Oefentherapie
  • Ontspanningsoefeningen
  • Gesprekken met een psycholoog
  • Gezinstherapie
  • Cognitieve gedragstherapie
  • Hypnotherapie
  • EMDR (therapie op basis van oogbewegingen)
  • Eventueel gebruik van medicijnen bij angst of depressie

Daarnaast helpt een regelmatig leefpatroon (eten, slapen, bewegen) bij de behandeling van SOLK.

Lees ook: Wanneer ga je naar de kinderpsycholoog?

De rol van ouders bij kinderen met SOLK

SOLK kan ook tot lastige situaties voor de ouders leiden. Allereerst is het al lastig om SOLK te herkennen. Als je kind vage klachten heeft, zonder duidelijke oorzaak, die steeds terugkeren, kun je misschien denken dat je kind zich aanstelt. Kinderen kunnen soms ook moeilijk benoemen waar ze last van hebben. Maar als je kind regelmatig lichamelijke klachten heeft, is het sowieso verstandig om daarmee naar de huisarts te gaan.

Als er na verschillende medische onderzoeken geen oorzaak wordt gevonden en de diagnose SOLK wordt gesteld, kan dat best moeilijk zijn om te accepteren. Misschien voel je je niet serieus genomen: je kind heeft toch duidelijk lichamelijke klachten, daar moet toch een oorzaak voor te vinden zijn? Jullie zitten waarschijnlijk al lang in een medische molen en misschien heb je zelf vermoedens over een andere oorzaak. Deze twijfels en vermoedens kun je altijd uitspreken naar de arts. Blijf goed met elkaar communiceren, maar neem de diagnose en het advies van de medisch specialisten wel serieus. Een snelle behandeling van SOLK zorgt namelijk voor een grotere kans op herstel, dus het is verstandig om de behandeling niet uit te stellen.

Daarnaast is het voor de behandeling van SOLK belangrijk dat ook jij als ouder er vertrouwen in hebt en je inzet om de behandeling tot een succes te maken. Bespreek met de arts de verschillende opties voor de behandeling van jouw kind, zodat jullie samen tot een geschikte aanpak kunnen komen.

Genezen van SOLK?

De meeste kinderen met SOLK genezen daar op den duur van. Soms gaan de klachten na enkele weken of maanden vanzelf over, andere keren is er een behandeling nodig. Een klein deel van de kinderen met SOLK komt nooit echt van hun klachten af en blijft er ook als volwassene nog last van houden. De kans op een goed herstel hangt vooral af van een snelle aanpak, dus ga altijd met je kind naar de huisarts als hij last heeft van langdurige of terugkerende klachten zonder duidelijke oorzaak. Hoe eerder je kind behandeld kan worden, hoe groter de kans is op een snel herstel.

Meer informatie

Wil je meer weten over SOLK? Lees dan hier verder:

  • info: een platform voor patiënten met Somatisch Onvoldoende Verklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK)
  • nl: Een online hulpmiddel voor patiënten met onbegrepen klachten
  • Kenniscentrum-kjp.nl: Kenniscentrum kinder- en jeugdpsychiatrie

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Hanneke van der Westen

Kinderfysiotherapeut

Hanneke is werkzaam als kinderfysiotherapeut bij De Singel Fysiotherapie. Haar expertise ligt op het gebied van de vroege ontwikkeling. Zij begeleidt baby’s en zeer jonge kinderen waaronder pre- en dysmatuur geboren baby’s met het ToP programma, baby’s met regulatieproblemen in de vroege ontwikkeling (slecht slapen en huilen) en baby’s en jonge kinderen met vertraagde of afwijkende vroeg motorische ontwikkeling.