De ovulatietest

De ovulatietest

Vrouwen zijn gemiddeld twee dagen per maand vruchtbaar; vlak voor en tijdens de eisprong. Wil je zwanger worden, dan is het handig om te weten wanneer het je vruchtbare dagen zijn. Met behulp van een ovulatietest kun je dit exact bepalen.

Vruchtbare dagen

Als je graag in verwachting wilt raken, is het handig om te weten wanneer je vruchtbaar bent. Heb je een regelmatig cyclus dan kan je dit zelf goed berekenen.

Gemiddeld genomen duurt de menstruatiecyclus 28 dagen. In het midden van die cyclus, op dag veertien, ovuleren de meeste vrouwen. Een van de eierstokken geeft dan een eicel af die gedurende 24 uur kan worden bevrucht. Dit betekent dat je vlak voor (zaadcellen blijven een paar dagen in leven) en tijdens je eisprong vruchtbaar bent. Je maakt dus het meest kans om zwanger te raken als je vrijt op de dagen vóór je eisprong.

Dat klinkt simpel, maar het is voor lang niet elke vrouw makkelijk te bepalen wanneer die eisprong is; een cyclus loopt nou eenmaal niet altijd volgens het boekje. Niet iedereen heeft een regelmatige menstruatiecyclus van 28 dagen en ook vindt de eisprong niet altijd plaats op dag veertien. Een ovulatietest is daarom een betrouwbaar hulpmiddel (minimaal 99%) om te bepalen wanneer het je vruchtbare dagen zijn.

Hoe werkt een ovulatietest?

Het zogeheten luteïniserend hormoon (LH) zit ongeveer twee tot tweeënhalve dag voor je eisprong in grotere hoeveelheden dan normaal in je lichaam; het zorgt ervoor dat de eicel rijpt, loslaat en ‘springt’. Een ovulatietest meet het LH-gehalte in je urine en geeft aan wanneer jouw LH-gehalte piekt. Dat is dus het moment in je maandelijkse cyclus waarop je het vruchtbaarst bent, want 24 tot 36 uur na deze piek vindt je ovulatie plaats.

Om die LH-piek te vinden, test je een paar dagen achter elkaar. Wanneer je daarmee begint, is afhankelijk van je cyclus.

Regelmatige cyclus

Bij een regelmatige cyclus van 28 dagen kun je testen vanaf dag 11 vanaf het begin van je laatste menstruatie. Je test vanaf die dag dagelijks tot de test positief uitvalt of tot je zeker weet dat je je eisprong hebt gemist. In de bijsluiter van sommige testen vind je een tabel met richtlijnen voor de eerste testdag, afhankelijk van de lengte van je cyclus.

Onregelmatige cyclus

Met een onregelmatige cyclus is het makkelijk de LH-piek te missen. Je kunt daarom het beste uitgaan van je kortste menstruatiecyclus van de afgelopen zes maanden. Het nadeel is dat je in het geval van een langere cyclus ook langer (meer dagen) moet testen. Lees ook in het geval van een onregelmatige cyclus goed de bijsluiter.

Zo gebruik je een ovulatietest

Er zijn tientallen verschillende testen, met elk een andere gevoeligheid, dus hoe je de test gebruikt of uitvoert, hangt af van het merk en het type test. Kies voor één merk test en gebruik niet verschillende merken door elkaar.

Over het algemeen is het de bedoeling dat je het teststaafje in je urinestraal houdt, net als bij een zwangerschapstest. Of je vangt de urine op in een bekertje en zet de test daarin. Meestal kun je het resultaat binnen drie minuten aflezen: één streepje (of bolletje) betekent geen LH-piek, twee duidelijke streepjes (of bolletjes) betekent wél een LH-piek. Beide lijnen moeten even donker zijn. Soms heeft een test wat meer tijd nodig, tot maximaal een half uur.

Bij een digitale test verschijnen er geen controlestreepjes, maar een leeg rondje in het geval van een negatieve uitslag en een smiley als je LH piekt.

Tip: de bijsluiter speelt een grote rol – en dat is niet kinderachtig bedoeld. Er zijn verschillende testen op de markt en het is belangrijk te weten welke kleur een streep kan hebben, wat een donker of licht streepje betekent en hoe lang je precies moet wachten voor je zekerheid hebt.

Tip: de kleur en dikte van de controlestreepjes van de verschillende testmerken verschillen van elkaar. Ook daarom, om verwarring te voorkomen, is het belangrijk voor één merk en één soort test te kiezen.

Het beste moment om een ovulatietest te doen

Voor de meeste ovulatietesten geldt dat, in tegenstelling tot bij een zwangerschapstest, de ochtend niet het beste moment is om een ovulatietest te doen. Je LH-piek komt pas in de ochtend op gang en het hoogtepunt ligt vaak rond 12.00 uur. Het middaguur is dus het beste moment om de ovulatietest te doen. Omdat de LH-piek soms erg kort duurt, is het makkelijk om deze mis te lopen. Daarom kan het slim zijn om twee keer per dag te testen. Een goed moment voor die tweede test is 21.00 uur.

Tip: test steeds op hetzelfde moment van de dag en drink niet te veel in de paar uur voor het doen van een ovulatietest.

Een betrouwbare methode

Als je alle manieren om te bepalen wanneer je ovuleert vergelijkt, is de ovulatietest het betrouwbaarst. Zoals eerder gezegd zijn ovulatietesten over het algemeen minimaal 99% betrouwbaar. Maar: gooi een test uit een eerder geopende verpakking weg. Als de verpakking al is geopend, reageert de teststof met vocht in de lucht en is de test niet betrouwbaar. Let ook op de houdbaarheidsdatum. Als die is verstreken, geeft de test waarschijnlijk een onjuiste uitslag.

Alternatieve om de eisprong te bepalen

Met een regelmatige cyclus kun je het moment van ovulatie bepalen met een (online) ovulatiekalender. Dat is over het algemeen redelijk nauwkeurig – maar minder betrouwbaar dan het doen van een ovulatietest.

Een andere manier is de Billings ovulatiemethode (BOM): je bepaalt je vruchtbaarheid aan de hand van de dikte van het baarmoederslijmvlies. Dat kunnen alleen vrouwen doen die hun lichaam goed kennen – en dan nog is het minder betrouwbaar dan het doen van een ovulatietest.

Sommige vrouwen zweren bij temperaturen: vanaf dag één van de menstruatie meet je je temperatuur (op hetzelfde tijdstip). Op het moment van je eisprong daalt je lichaamstemperatuur en 12 tot 24 uur na je ovulatie stijgt die weer tot 0,2-0,5 graden boven je lichaamstemperatuur van vóór je eisprong. Het risico is dat je te laat in de gaten hebt dat je eisprong is geweest en alleen al een flinke verkoudheid onder de leden kan je lichaamstemperatuur beïnvloeden.

Nadelen ovulatietest

Het continue testen van je ovulatie kan stress veroorzaken, zowel bij jou als je partner. Seks kan een verplichting worden en als er minder daadwerkelijk genot in het spel is, kan dat een nadelig effect hebben op de beweeglijkheid en overlevingskans van het sperma en dus op de kans op bevruchting. Als jij namelijk minder geniet, moet het sperma door een drogere vagina zijn weg vinden naar de baarmoedermond waardoor de kans groter is dat het de eicel niet bereikt.

Ovulatietest als voorbehoedsmiddel

Kun je een ovulatietest ook gebruiken om juist te voorkomen dat je zwanger wordt? Kort gezegd: nee. Ovulatietesten zijn niet geschikt als anticonceptie. Met het gebruik van een ovulatietest ga je uit van een bepaald aantal vruchtbare dagen. Maar als jouw eitje net iets later springt dan de test doet vermoeden – bijvoorbeeld pas na 48 uur in plaats van 24-36 uur – en het sperma van je partner een paar dagen in je lichaam overleeft, kun je toch zwanger raken.

Vooral voor vrouwen met een zeer onregelmatige cyclus geldt dat ze soms wel (ruim) een week vruchtbaar zijn. En als je bijvoorbeeld net zwanger bent geweest, in de menopauze komt of het zogeheten polycysteus-ovariumsyndroom hebt, kan dat een ovulatietest negatief beïnvloeden. Kortom, als je niet zwanger wilt worden, zal je een echt anticonceptiemiddel moeten gebruiken.

Ovulatietest kopen

Ovulatietesten zijn op verschillende plekken te koop: online of bij de apotheek of drogist. De kosten verschillen per merk en het aantal testen in de verpakking. Gemiddeld kost een test ongeveer twee euro.

Gebruikersvraag: ik gebruik de ovulatietest zoals het hoort, maar word niet zwanger

Een positieve ovulatietest en de daaropvolgende seks vormen helaas geen garantie dat je in verwachting raakt. Zwanger raken is nou eenmaal een kwestie van geluk. Als je ook met juist gebruik van ovulatietesten binnen een jaar niet zwanger raakt, is het verstandig om een afspraak te maken met de huisarts.

Zo lang duurt het gemiddeld om zwanger te worden.