Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

‘Sterke daling te vroeg geboren baby's tijdens coronacrisis’

Meerdere media melden dat het het aantal vroeggeboortes sinds de lockdown van 9 maart 2020 is gedaald. Een onderzoek van het Rotterdamse Erasmus MC zou dit aantonen. Maar is dit daadwerkelijk zo? Dokter Media zoekt het uit.

Wat suggereert de kop?

Maatregelen tijdens de coronacrisis lijken van invloed te zijn op het te vroeg geboren worden van kinderen. Hoe zijn de onderzoekers tot deze conclusie gekomen? Heeft dit nu direct gevolgen voor zwangere vrouwen? En geeft dit onderzoek ook al antwoord op de vraag: Wat veranderde er tijdens de lockdown wat de te vroege bevallingen voorkwam?

Advertentie

Waar komt het nieuws vandaan?

De normale zwangerschapsduur is tussen de 37 en 42 weken. Een kind is daarom te vroeg, prematuur, geboren als deze zwangerschapsduur korter dan 37 weken is. Prematuren hebben – afhankelijk van onder andere de mate van prematuriteit – extra medische hulp nodig. Te vroeg geboren worden heeft vaak – en regelmatig ook voor langere termijn – gevolgen voor kind en ouders.

Er zijn verschillende oorzaken waardoor kinderen prematuur geboren kunnen worden, zoals een infectie of zwakte van de baarmoedermond. De oorzaak wordt helaas vaak niet duidelijk, waardoor nieuw inzichten in mogelijke verklaringen erg waardevol kan zijn.

Wat hebben ze onderzocht?

Halverwege 2020 viel het artsen en onderzoekers in verschillende landen op dat er minder kinderen te vroeg geboren werden. Onderzoekers van het Erasmus MC wilden daarom ook in Nederland het verband tussen het aantal vroeggeboorten in Nederland en de coronamaatregelen nader bestuderen. Hiervoor werden gegevens van de hielprik van alle baby’s die werden geboren in de periode 2010-2020 gebruikt, omdat de hielprik een onderzoek is dat vrijwel elke pasgeborene in de eerste week krijgt en hierbij ook gegevens over de zwangerschapsduur worden genoteerd. In deze periode van 10 jaar werden er ongeveer 1,6 miljoen baby’s geboren waarvan bijna 57.000 na 9 maart 2020. Deze dag, 9 maart 2020, speelt een belangrijke rol in het Rotterdamse onderzoek. Het is namelijk een van de data waarop er nieuwe – en voor langere tijd geldende – coronamaatregelen van kracht werden: het advies om niet meer handen te schudden, te niezen in de elleboog en thuis te blijven bij klachten van koorts of hoesten.

In de periode van 2 maanden voor en na 9 maart 2020 werden er 23 procent minder prematuren geboren. Wanneer de onderzoekers ‘iets ruimer’ rondom 9 maart 2020 keken, zagen zijn bij 3 maanden voor en na deze datum 15 procent minder te vroeg geboren baby’s. Deze verschillen betroffen prematuren die bij een zwangerschapsduur tussen de 32 en 36 weken geboren werden. Voor prematuren met een nog kortere zwangerschapsduur was de daling minder duidelijk. De onderzoekers bekeken ook andere dagen (zoals 15 maart 2020 waarop de scholen en horeca dicht gingen), maar hier zagen zij geen (extra) effect op het aantal te vroeg geboren kinderen.

Wat concluderen de onderzoekers?

Op basis hiervan concluderen de onderzoekers dat er een verband is tussen de coronamaatregelen die op 9 maart 2020 van kracht werden en het aantal te vroeg geboren baby’s in Nederland. Zij vermoeden dat de maatregelen ertoe hebben geleid dat zwangere vrouwen minder infecties hebben opgelopen en dat zij minder stress, minder lichamelijke inspanning en betere slaap hebben gehad – allemaal factoren waarvan wordt vermoed dat ze van invloed zouden kunnen zijn op vroeggeboorte.

De onderzoekers konden mede vanwege de opzet van dit onderzoek alleen niet met zekerheid stellen dat de daling ook veróórzaakt wordt door de invoer van deze maatregelen en hoe de maatregelen dan precies tot dit effect zouden leiden. Informatie over bijvoorbeeld etniciteit, sociaaleconomische status of eventuele ziekten bij de moeder waren – omdat alleen gegevens van de hielprik werden gebruikt – niet bekend bij de onderzoekers.

Is het echt iets nieuws?

In juni 2020 schreef NOS.nl ook al over ‘een mysterieuze daling van vroeggeboren baby’s gedurende de lockdown’. In tegenstelling tot kleinere Deense en Ierse onderzoeken waar toen het nieuws op gebaseerd was, heeft het Rotterdamse onderzoek voor het eerst over een veel langere periode (en dus met meer gegevens) de invloed van de coronamaatregelen kunnen bekijken en lijkt hiermee het vermoeden te bevestigen dat er een wezenlijke daling in het aantal vroeggeboorten plaatsvond na het invoeren van de coronamaatregelen op 9 maart 2020.

Hoe dit verband precies verklaard kan worden, is ook met dit onderzoek niet te zeggen, maar geeft – zoals de onderzoekers zelf ook schrijven – wel aanleiding voor vervolgonderzoeken naar bijvoorbeeld de invloed van hygiëne op vroeggeboorte.

Wat kunnen we er nu concreet mee?

In Nederland wordt jaarlijks gemiddeld 7 tot 8 procent van de kinderen prematuur geboren, maar in 2020 lijkt dit percentage voor het eerst sinds langere tijd iets lager te worden. Het is erg waarschijnlijk dat de coronamaatregelen daar een grote rol bij spelen, maar hoe precies, dat is nog niet duidelijk.

Het daadwerkelijk voorkómen van een vroeggeboorte is niet gemakkelijk, en het Rotterdamse onderzoek kan daar nog niet direct iets aan veranderen. Maar als uit vervolgonderzoek daadwerkelijk blijkt dat maatregelen als het niet meer schudden van handen direct zorgen voor een kleinere kans op vroeggeboorte, dan leidt dit in de toekomst misschien wel tot nieuwe adviezen voor zwangere vrouwen.

Bronnen: RTL Nieuws, NOS, Erasmus MC Rotterdam, The Lancet

Dokter Media

Nuance en duiding bij medisch nieuws

Dokter Media is een onafhankelijk online platform opgericht door artsen Lester du Perron en Tijs Stehmann. Hierop worden medische nieuwsberichten uit de media van een korte en begrijpelijke uitleg voorzien.

Dokter Media brengt nuance en duiding bij medisch nieuws, met als doel het voorkomen van valse hoop en onrealistische verwachtingen die kunnen volgen uit opgeblazen of foutieve nieuwsberichten. Eind oktober 2020 verscheen hun boek Dokter, ik las in de krant dat…, waarin zij de meest aansprekende medische broodjeaapverhalen van een informatieve en concrete uitleg voorzien.

Voor meer informatie: kijk op Dokter Media en voor achtergrond:
Twitter
Facebook
Instagram