‘Ik had er een werkdag opzitten toen ik rond 16.30 uur werd gebeld door de planning: of ik nog naar een gezin kon gaan. Ze kwamen net uit het ziekenhuis en de moeder was erg labiel, zeiden ze. Ze had psychische problemen en was onder behandeling. Prima, ik ging die kant nog wel op.
Huilende moeder
Vader keek bezorgd toen hij opendeed. Toen ik de woonkamer binnenkwam, zat de moeder hard huilend op de bank. De baby lag in de box, opa en oma zaten aan de eettafel. De andere kinderen van 4 en 12 jaar zaten beduusd op de andere bank. Er hing een ongemakkelijke sfeer: niemand wist wat ze met de hard huilende moeder aan moesten.
In eerste instantie dacht ik dat het met de bevalling te maken had. Na bijna twintig uur heeft ze een keizersnede gehad onder narcose – daardoor is ze waarschijnlijk van slag, dacht ik. Ik ging naast haar zitten en pakte haar hand, maar ze bleef onbedaarlijk huilen.
Lees ook: Psychische klachten na de zwangerschap kunnen vaak voorkomen worden: zo zorg je goed voor jezelf
Baby niet vasthouden
Ik liep naar het kind in de box. Het was al even geleden dat hij voeding had gehad, dus ik stelde voor dat de moeder hem een flesje ging geven. ‘Nee!’, riep ze. Oma zei dat ze haar kind niet wilde vasthouden – ze wilde er niet eens naar kijken. Na een heftige bevalling heb je wel vaker dat moeders hun kind eerst afwijzen, dacht ik.
Ik ging het flesje maar geven, naast haar op de bank, maar ze draaide haar hoofd weg. Ik probeerde haar af te leiden door haar vragen te stellen. ‘Hadden je andere kinderen ook zo’n bos met zwart haar?’ ‘Nee, nee’, zei ze, en ze barstte weer in huilen uit.
Geheim gedeeld
Toen papa de baby van mij overpakte, ging ik boven het bedje opmaken en alles klaarmaken voor de nacht. Oma gaf me nog wat nieuwe kleertjes mee, met een schaar om de kaartjes eraf te knippen. Ik zocht beddengoed in de la van de commode, toen de mama ineens achter me stond.
Ze keek of er iemand op de gang was en sloot snel de deur van de babykamer. ‘Mag ik je iets vertellen?’, vroeg ze huilend. ‘Natuurlijk’, zei ik. ‘De baby is niet van mijn man’, zei ze.
Affaire
Ze vertelde dat ze een affaire had gehad. De hele zwangerschap had ze niet geweten wie de vader was. Ze had zo gehoopt dat het van haar man was, maar toen ze het kind zag wist ze het meteen.
Het donkere haar, het platte neusje, licht getint: hij leek sprekend op de man met wie ze een affaire heeft gehad. Het was me wel opgevallen dat het kind erg donker was, maar ik dacht dat dat van opa’s kant kwam.
Lees ook: Kraamwerk: ‘Ook al is het overspel niet netjes, ik heb met deze vrouw te doen’
Niet verder vertellen
Ze zei dat ze het ook aan haar man wilde vertellen. Dat kan behoorlijk uit de hand gaan lopen, dacht ik: misschien zet hij haar wel op straat, wordt hij agressief. Nee, dit is niet het juiste moment, zeker omdat ze zo labiel en emotioneel was, en net geopereerd. Ze kan met haar keizersnede niet voor zichzelf zorgen. Ik stelde voor dat ze het wel tegen haar moeder kon vertellen.
Dat vond ze een goed idee, dus ik haalde haar moeder. ‘Ik weet het al’, zei de oma toen ze de kamer opkwam. ‘Het is een heel ander kind dan de anderen.’ Oma was heel resoluut: ze wilde absoluut niet dat haar dochter het zou vertellen. ‘Je gaat niet je hele gezin kapotmaken – dit is jouw fout en die neem je mee je graf in.’
Schaar
Het 4-jarige meisje riep haar oma, dus zij ging naar beneden. Moeder huilde: ‘Ik kan dit niet, ik kan maar beter dood zijn!’ Ze pakte de schaar van de commode en maakte een stekende beweging naar haar buik. Het was een noodkreet. ‘Nee, nee, niks daarvan’, zei ik en pakte rustig de schaar af. ‘Dit is geen oplossing.’
Lees ook: De relatie van Kristel (23) ging uit tijdens haar zwangerschap: ‘Hij vroeg om een DNA-test’
Noodplan
Het was laat in de avond, ik moest op een gegeven moment naar huis. Terwijl ik de moeder naar bed escorteerde, bedacht ik dat ze onder behandeling was. Dan moet je altijd een noodplan maken voor crisissituaties. Ik vroeg haar wat er in haar noodplan stond, en dat was: oxazepam innemen en de crisisdienst bellen. Dat heeft ze gedaan.
Papa kwam daarna de slaapkamer binnengelopen en gaf zijn vrouw een knuffel. ‘Nee, ga weg’, zei ze. Hij snapte er niks van. Ik voelde me schuldig, want ik kon niks zeggen. Beneden belde ik de verloskundige dat de mama overstuur was, ik vertelde niet waarom.
Afscheid
Ik had het gevoel niet weg te kunnen bij het gezin, maar ik moest echt gaan. Na instructies voor de nacht en de crisisdienst onderweg, nam ik afscheid. Mama klampte zich aan mij vast, ze wilde dat ik de volgende dag terugkwam. ‘Ik ga mijn best doen’, zei ik. Maar een collega moest het overnemen, de planning was onverbiddelijk. ‘Vind je me een slecht mens?’, vroeg ze. ‘Nee’, zei ik.
Met een zwaar gemoed fietste ik naar huis. Ik heb gedaan wat ik kon. Ik wilde graag terugkomen, maar ik zou het ook moeilijk hebben gevonden om een week lang in huis te moeten rondlopen zonder het aan die vader te vertellen. Ik vond het zo erg. Voor het kind, wiens komst in de wereld zoveel ellende meebracht. Voor de andere kinderen. En voor papa, die nog niet doorhad wat er speelde maar slim genoeg is om later de puzzelstukjes in elkaar te passen.’
*De naam en leeftijd van de kraamverzorgende zijn gefingeerd om privacyredenen, haar echte gegevens zijn bekend bij de redactie.
Liefhebber van onze rubriek Kraamwerk? We publiceren iedere zaterdag een nieuwe aflevering, eerder gepubliceerde Kraamwerken vind je in ons dossier. Liever op papier? Dat kan! De bijzonderste afleveringen zijn gebundeld in een boek.
