Hoeveel slaap heeft een peuter nodig? Ontdek het handige slaapschema

Waarom is slapen zo belangrijk voor een peuter?

Tijdens de slaap verwerken de hersenen van je peuter alle nieuwe indrukken en vaardigheden van de dag, wat essentieel is voor een gezonde groei, ontwikkeling en voldoende energie.

Nog niet zo lang geleden zette je kind de eerste stappen en nu rent, klimt en springt hij vrolijk rond. De motorische ontwikkeling van je peuter gaat razendsnel, net als de taalontwikkeling en mogelijk zelfs het zindelijk worden. Al die nieuwe vaardigheden en kennis kosten je kind veel lichamelijke en mentale energie. Tijdens het slapen maken de hersenen nieuwe verbindingen aan en versterken ze de bestaande, zodat je kind al die indrukken een plek kan geven.

Hoe werkt de slaapcyclus van een peuter?

De slaapcyclus van een peuter bestaat uit lichte slaap, diepe slaap en REM-slaap (droomslaap), waarbij het percentage REM-slaap bij jonge kinderen hoger is dan bij volwassenen.

Tijdens de nacht doorloopt je peuter, net als jij, verschillende slaapfasen. Het begint met indoezelen. Tijdens de daaropvolgende lichte slaap dalen hartslag en lichaamstemperatuur. Daarna volgt de diepe slaap en ten slotte de REM-slaap, de fase waarin we dromen. Een baby spendeert de helft van de slaap in de REM-fase, een driejarige ongeveer 30 procent en een volwassene rond de 20 procent.

Lees ook: Dit zijn de beste slaaptrainers voor kinderen van dit jaar

Waarom wordt je peuter 's nachts soms wakker?

Een peuter wordt ‘s nachts meestal wakker door de overgang tussen twee slaapfasen, het onvermogen om zelfstandig weer in te slapen of door een nachtmerrie.

Gedurende de tweede helft van de nacht zit je kind langer in de REM-slaap en neemt de kans op dromen toe. Sommige kinderen lukt het in deze lichte fases niet om zelf de slaap weer te vatten, en zij hebben dan de hulp of aanwezigheid van een ouder nodig.

Lees ook: Is je peuter altijd te vroeg wakker? Zo leer je hem langer slapen

Tot wanneer heeft een peuter een middagslaapje nodig?

De behoefte aan een middagslaapje verschilt enorm: sommige kinderen stoppen er rond de 2,5 jaar mee, terwijl anderen het tot hun vierde verjaardag nodig hebben.

Als je kind ‘s avonds lastig in slaap valt, kun je eerst proberen het dutje te vervroegen (bijvoorbeeld van 12.30 uur tot 14.30 uur). Blijft de avond een strijd? Dan kun je het slaapje overdag inkorten. “Een eerste stap is om het middagslaapje in te korten,” legt slaapexpert Nathalie Schittekatte uit. “Zo bereid je je peuter voor om overdag steeds langer wakker te zijn. Voor een jong kind is dit al een grote stap.”

Als je peuter van 2 - 2,5 jaar moeilijk in slaap komt, is het inkorten van het middagslaapje vaak geen goed idee. Als je kind oververmoeid is, is de kans groot dat het probleem alleen maar erger wordt. Het is daarom slim om je kind ’s avonds niet te laat in bed te leggen. Voor peuters die nog een middagslaapje doen, ligt de ideale bedtijd tussen 19.00 uur en 20.00 uur.

Tip: hoe weet je wanneer je het aantal slaapjes overdag af kunt bouwen? Onze slaapexpert geeft tips over het middagslaapje.

Hoeveel uur slaap heeft een peuter nodig?

Een peuter van twee jaar heeft gemiddeld 13 uur slaap per dag nodig (inclusief middagdutje), een kind van drie heeft behoefte aan ongeveer 12 uur.

Dit zijn gemiddelden; ieder kind is anders. Je hoeft je geen zorgen te maken als jouw kind iets meer of minder slaapt, zolang het ‘s ochtends vrolijk wakker wordt, zelfstandig inslaapt en overdag niet te vermoeid oogt. Is je kind overdag snel hangerig en prikkelbaar? Dan heeft hij waarschijnlijk behoefte aan meer rust.

Gemiddeld slaapschema voor peuters:

Meer lezen: Dit is waarom het belangrijk is dat je kind op tijd naar bed

Hoe herken je slaapproblemen bij peuters?

Slaapproblemen in de peutertijd uiten zich vaak in nachtmerries, nachtangsten (night terrors) of een slaapregressie rond de leeftijd van 18 of 24 maanden.

Door de vele dromen verwerkt je kind de indrukken van de dag. Meestal zijn dit leuke dromen, maar soms wordt je kind huilend wakker. Slaapexpert Nathalie Schittekatte waarschuwt hiervoor: “Merk je dat je kind regelmatig last heeft van nachtmerries? Check dan eens hoeveel schermtijd hij overdag krijgt of kijk of je kind net voor bedtijd nog op een scherm kijkt. Dat kan nachtmerries in de hand werken.”

Lees ook: Dit zijn de meest voorkomende slaapproblemen bij peuters mét oplossingen

Wat doe je als je peuter 's avonds niet wil slapen?

Houd vast aan een vaste bedtijd en een herkenbaar bedritueel om voorspelbaarheid te creëren, en breng een kind dat uit bed komt kalm weer terug.

Peuters halen vaak alles uit de kast (“Nog een kusje”, “Ik heb dorst”) om bedtijd uit te stellen. Dit is normaal gedrag. Soms is een kind simpelweg oververmoeid; probeer in dat geval de bedtijd met vijftien of dertig minuten te vervroegen.

Zorg ervoor dat het avondritueel rustig verloopt. Komt je kind toch uit bed? Blijf dan kalm en zeg rustig: “De dag is voorbij, ga maar weer lekker slapen.” Breng je kind consequent terug, zonder de discussie aan te gaan. Zit je kind simpelweg niet lekker in zijn vel, is het ziek of ontbreekt de vaardigheid om zelfstandig in te slapen? Kijk hier voor meer tips als je peuter niet wil slapen. Tot ongeveer 2,5 jaar oud blijft een slaapje overdag gewenst.

Bronnen: Snuggles & Dreams, JGZ, Groeigids