Night terrors (nachtangst) bij je kind: wat te doen?

Wat is nachtangst?

Nachtangst – ook wel pavor nocturnus of slaappaniekaanval genoemd – is een onschuldige slaapstoornis waarbij een kind tijdens de diepe slaap plotseling heel bang of in paniek lijkt, terwijl het eigenlijk nog slaapt.

Tijdens zo’n night terror is een deel van de hersenen in slaaptoestand, terwijl een ander deel juist in de waaktoestand verkeert. Het wakkere deel van het brein regelt de bewegingen en geluiden. Hierdoor kan je kind ineens gaan gillen, huilen en wild om zich heen slaan. Het deel van de hersenen dat in slaaptoestand is, zorgt ervoor dat je kind informatie opslaat en voelt. Omdat dit deel slaapt, reageert je kind totaal niet als je hem probeert gerust te stellen. Hij kijkt misschien uit zijn ogen, maar slaapt in werkelijkheid nog.

Vanaf welke leeftijd komt nachtangst voor?

Nachtangsten komen het meest voor bij kinderen rond de leeftijd van drie jaar. Toch kunnen jongere dreumesen of wat oudere kleuters er evengoed last van hebben.

Zodra je kind de leeftijd van vijf jaar bereikt, nemen de night terrors vaak vanzelf af. Nathalie Schittekatte heeft dit zelf ervaren met haar oudste dochter: ‘Ze heeft jarenlang nachtangsten gehad. Het was soms flink zoeken hoe we ze konden verminderen. Het grote verschil kwam pas echt rond haar vijfde verjaardag. Ze is er toen helemaal vanzelf overheen gegroeid.’

Tip: Maak voorlezen een vast onderdeel van het slaapritueel met een van deze leuke boekjes.

Wat is de oorzaak van night terrors bij je kind?

De meest voorkomende oorzaak van night terrors bij kinderen is chronisch slaaptekort of structureel te laat naar bed gaan. Dit verstoort het ritme, waardoor de hersenen de overgang tussen slaapfases niet soepel kunnen maken. Andere triggers die een nachtangst kunnen uitlokken zijn:

• Het veranderen van een slaapschema.

• Een ziekte

• Slaapapneu

• Een verstoord ritme door reizen

• Een ontwikkelingssprong

Tip: Dit is de ideale bedtijd per leeftijd: een handig slaapschema

Hoe zien night terrors bij je kind eruit?

Een nachtangst ontstaat vrijwel altijd tijdens de eerste twee tot drie uur van de nacht, als je kind in de diepe slaapfase zit. Vooraf merk je niets aan je kind, omdat het inslapen vaak volkomen normaal verloopt.

Tijdens een aanval lijkt je kind ineens wakker te schrikken. Je kind heeft de ogen open, oogt doodsbang, huilt vaak ontroostbaar en maakt soms schoppende bewegingen. Je kind kan onverstaanbaar gillen, de ademhaling versnelt en het hart klopt hard. Soms zweet je kind en heeft het een rood hoofdje. Deze hysterie, en het feit dat je kind niet wil of kan slapen, kan er voor ouders behoorlijk angstaanjagend uitzien.
Lees ook: Dit zijn de beste slaaptrainers voor kinderen van dit jaar

Hoe vaak komt nachtangst bij kinderen voor?

Nachtangsten komen regelmatig voor bij kinderen. Er wordt geschat dat één op de vijftien tot dertig kinderen weleens één of meerdere keren last heeft (gehad) van nachtangsten. Sommige kinderen hebben elke nacht last van nachtangsten. Dit zijn periodes die weken kunnen duren en daarna weer verdwijnen. Ze kunnen later wel weer terugkomen. Andere kinderen hebben alleen af en toe last van nachtangsten.

Wat kun je doen bij night terrors?

Nachtangsten zijn ontzettend naar om te zien, maar gelukkig volledig onschuldig. Je voelt je als ouder al snel machteloos, maar jouw kalme aanwezigheid is op dat moment het allerbelangrijkste. Pas de volgende tips toe tijdens een aanval:

• Maak je kind niet wakker: Probeer je kind niet te wekken of uitvoerig te troosten. Je kind raakt hierdoor alleen maar meer overstuur, waardoor de nachtangst intenser wordt en langer duurt. Een gemiddelde night terror duurt vijf tot vijfentwintig minuten.

• Raak je kind liever niet aan: Blijf rustig op een afstandje zitten. Zo bied je veiligheid en kun je goed in de gaten houden of je kind zich niet bezeert.

• Geef zacht licht: Het aandoen van een klein lampje op de gang kan soms de overgang naar rust bevorderen. Na de aanval zal je kind ontspannen en vanzelf weer verder slapen.

Lees meer: Met dit slaapritueel slaapt je kind beter

Kun je night terrors bij je kind voorkomen?

Het belangrijkste wat je kunt doen als je kind night terrors heeft, is uitzoeken of je kind genoeg slaapt. De meest voorkomende reden is namelijk slaaptekort. Vervroeg de bedtijd en kijk of dat de nachtangsten stopt. Om meer inzicht te krijgen in het slapen van je kind kun je een logboek bijhouden. Zo weet je hoeveel je kind slaapt en of het daadwerkelijk om een nachtangst gaat: die ontstaat altijd binnen drie uur na het in slaap vallen.

Blijft de nachtangst terugkomen ondanks de aanpassing van de bedtijd? Kijk eens of er een regelmaat zit in het tijdstip van de nachtangst. Als je die kunt herkennen, zorg dan dat je de slaap van je kind vijftien minuten voor dat tijdstip iets onderbreekt. Je hoeft hem daarvoor niet wakker te maken. Laat hem van slaappositie wisselen of rol hem om. Op die manier schakelt je kind over van slaapcyclus en kan het zijn dat de nachtangst wordt overgeslagen. Houd dit zeker een dag of tien vol.

Wat is het verschil tussen een nachtangst en een nachtmerrie?

Een nachtmerrie vindt plaats in de lichte REM-slaap en een nachtangst gebeurt in de diepe non-REM-slaap. Bij een night terror weet je kind de volgende ochtend helemaal niets meer van de paniek, terwijl hij na een nachtmerrie de volgende dag de droom vaak nog levendig kan herinneren. Hieronder vind je meer verschillen over nachtangsten en nachtmerries.

Bron: kinderneurologie.eu

Lees meer: Rond deze leeftijd hebben kinderen meer last van nachtmerries

Wanneer moet je de huisarts inschakelen?

Neem contact op met de huisarts als je kind extreem vaak last heeft van nachtangsten en je je als ouder grote zorgen maakt. De arts kan vaak op basis van jouw omschrijving al de diagnose stellen, wat geruststelling kan bieden. Mocht de huisarts toch twijfelen of er geen sprake is van epileptische activiteit, dan kan hij jullie doorverwijzen voor een EEG (elektro-encefalogram), waarmee de hersenactiviteit elektrisch wordt gemeten.

Ook interessant: Slaapwandelen bij kinderen: wat te doen?

Bronnen: Centrum Jeugd en Gezin, Kinderneurologie.eu