Waarom hebben kinderen vaak nachtmerries?
Voor jonge kinderen lopen werkelijkheid en fantasie vaak nog dwars door elkaar heen. Een terloops grapje of een opmerking kan in het hoofd van een kind een eigen leven gaan leiden. Omdat ze de prikkels van de dag tijdens hun slaap verwerken, kan dit gemakkelijk resulteren in een nachtmerrie of angstige droom.
Volgens (kinder)psycholoog en Ouders van Nu-expert Tischa Neve komt dit door het zogenoemde ‘magisch denken’. Neve: “Peuters nemen veel dingen nog heel letterlijk. Als je zegt dat je weleens een lekke band hebt gehad op de fiets, kan je peuter zomaar denken dat hij zelf ook leeg kan lopen als hij in een punaise stapt. Die onverklaarbare spanningen in een grote wereld komen er in hun dromen uit.”
Tip: Deze schattige nachtlampjes kunnen helpen bij het slapengaan
Vanaf welke leeftijd krijgt je kind nachtmerries?
Vanaf het moment dat kinderen (rond de 2 jaar) steeds vaker buiten de deur komen, en zich bewust worden van hun eigen persoonlijkheid, begint de fantasie zich echt te ontwikkelen. Peuters en kleuters kunnen vanaf deze leeftijd dromen over monsters onder het bed, heksen en schaduwen. Op deze leeftijd zijn hun dromen overigens vaak nog relatief simpel. Vanaf een jaar of zeven worden de dromen en nachtmerries een stuk levendiger en complexer.
Wat kun je het beste doen tegen een nachtmerrie bij je kind?
Het belangrijkste is dat je de emoties van je kind serieus neemt. Voor jou is het ‘maar’ een droom, voor je kind voelt de nachtmerrie levensecht en is de angst daadwerkelijk aanwezig. Minimaliseer het dus niet met opmerkingen als ‘het is onzin’ of ‘stel je niet aan’.
Hoe je dit wel aanpakt? Erken zijn angst en bied veiligheid. Stel je kind gerust, houd hem even vast, zing een zacht liedje of geef een slokje water. Blijf in de buurt totdat de rust is teruggekeerd en je kind weer durft te slapen.
Lees ook: Als je kind blijft roepen vanuit bed, zo pakken andere ouders dat aan
Hoe verjaag je monsters uit een nachtmerrie?
Als je kind last heeft van terugkerende nachtmerries over monsters of schaduwen, kun je zijn magische denkwijze en fantasie ook in je voordeel gebruiken om de angst weg te nemen.
Jaag het denkbeeldige monster gezamenlijk letterlijk de kamer uit, stuur het door het open raam naar buiten, of bedenk een ‘anti-monster spray’ met een plantenspuit gevuld met water. Ook een dromenvanger boven het bed of een denkbeeldige ‘toverdrank’ voor het slapengaan, kunnen wonderen doen voor het zelfvertrouwen en de rust van je kind. Wat ook helpt is samen overdag de droom bespreken en er met jullie fantasie een ander (positief) einde aan geven.
Wat als je kind overdag moe is van de nachtmerries?
Heeft je kind zó vaak nachtmerries dat hij overdag niet fit is of structureel oververmoeid is? Probeer dan te achterhalen of er een onderliggende oorzaak is voor de spanning die hij voelt. Kinderen voelen alles feilloos aan, en onbegrepen emoties uiten zich ‘s nachts vaak in onrust.
Een grote verandering, zoals een verhuizing, de overstap naar een nieuwe school, de komst van een broertje of zusje, maar ook spanningen of ruzie tussen de ouders thuis, kunnen triggers zijn voor nachtmerries. Leg op kinderniveau uit wat er speelt. Zorg daarnaast voor een extra rustig avondritueel, zonder schermen of drukke spelletjes vlak voor het slapengaan.
Lees ook: Briljante trucs om je kind sneller in bed te krijgen en te houden
Wat is het verschil tussen een nachtmerrie en nachtangst (night terrors)?
Als je kind in de avond (vaak binnen de eerste drie uur na het inslapen) compleet in paniek is, met zijn ogen open of dicht wild beweegt, schreeuwt en jou niet lijkt te herkennen, heeft hij hoogstwaarschijnlijk nachtangst (night terrors) in plaats van een nachtmerrie.
Waar een kind bij een nachtmerrie wakker schrikt uit een droom en goed te troosten is, is een kind bij nachtangst niet écht wakker en daardoor onbereikbaar voor jouw troost. Nachtangsten ontstaan wanneer het zenuwstelsel in de war raakt bij de overgang van een lichte naar een diepe slaapfase. Het belangrijkste bij nachtangst: maak je kind niet wakker. Blijf rustig bij hem in de buurt zitten tot het vanzelf wegebt. Hoe heftig het er voor jou ook uitziet, je kind weet er de volgende ochtend niets meer van.
Wat moet je doen als je kind slaapwandelt?
Net als bij nachtangst gebeurt slaapwandelen in de diepe slaapfase (niet tijdens het dromen). Wek een slaapwandelend kind nooit, omdat dit zijn slaapritme verstoort en hem onnodig kan laten schrikken. Wat je wél moet doen: leid hem rustig en zachtjes weer terug naar zijn bed.
Slaapwandelen is in principe onschuldig en gaat vaak vanzelf over, maar het is wel zaak om de omgeving veilig te maken. Beveilig de trap met een hekje, sluit buitendeuren af en zorg dat er geen scherpe voorwerpen in de looproute liggen.
Lees ook: Slaapproblemen bij kinderen: tips en adviezen
Bronnen: Kinderneurologie, Centrum voor Jeugd en Gezin
