Mijn peuter is altijd te vroeg wakker, wat nu?

Wat als je peuter vroeg wakker is?

Om 5.30 uur kan je peuter al vrolijk naast je bed staan: ‘Mama, papa, ik ben wakker!’ Slapen zit er dan niet meer in, je kind staat simpelweg ‘aan’. Vaak zit er niets anders op dan zelf ook uit bed te gaan. Hoewel… soms kun je dat moment nog wat rekken.

Het kan je flink opbreken als je peuter elke ochtend veel te vroeg wakker wordt. Een gat in de dag slapen, zit er met kleine kinderen meestal niet in, maar de dag hoeft niet voor 6.00 uur te beginnen. Met de juiste aanpak én wat geduld kun je proberen het tijdstip waarop je peuter wakker wordt iets op te schuiven.

Lees ook: Dit zijn de beste slaaptrainers voor kinderen van dit jaar

Mogelijke oorzaken

Probeer eerst te achterhalen waarom je peuter zo vroeg wakker wordt. Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn:

• Je kind heeft honger of dorst.

• De kamer is niet donker genoeg.

• Je kind wordt wakker van geluiden van buiten.

• Je kind heeft het te koud of te warm.

• Je kind heeft last van nare dromen of is ergens bang voor en slaapt daardoor licht of onrustig.

• Je kind slaapt overdag niet goed of niet genoeg.

• Je kind gaat te laat naar bed. Tegenstrijdig genoeg kan een peuter daardoor juist te vroeg wakker worden.

• Er is een medische oorzaak: je kind heeft bijvoorbeeld last van een verstopte neus, oorpijn, buikpijn, obstipatie of slaapapneu. Lees hier alles over slaapapneu bij kinderen.

• Je kind zit in een slaapregressie. Dat is een korte periode waarin een kind minder goed slaapt. Het ene kind heeft er meer last van dan het andere. Leer hier meer over slaapregressies.

Mogelijke (snelle) oplossingen om je kind langer te laten slapen

Loop bovenstaand lijstje eens na en probeer mogelijke oorzaken uit te sluiten. Sommige zijn vrij makkelijk op te lossen:

• Verduisterende gordijnen
  Wordt je kind vooral in de zomer vroeg wakker doordat het al vroeg licht is? Hang dan verduisterende gordijnen op. Gaat je kind logeren of gaan jullie op vakantie, dan kun je de ramen bijvoorbeeld met vuilniszakken of kranten en plakband verduisteren.

• Zorg voor een goede kamertemperatuur
  Je kind kan vroeger wakker worden doordat hij het te koud of te warm heeft. Trek hem tijdens koude nachten een warmere pyjama of slaapzak aan. Een extra deken is al snel te warm. Zorg ook voor een prettige temperatuur in de slaapkamer, rond de 18 graden, en ventileer goed. Lees hier alles over de juiste TOG-waarde ,inclusief een handig schema. Tip: met een 4-seizoenenslaapzak kun je de slaapzak aanpassen aan het seizoen.

• Niet eten voor het slapengaan
  Heeft je kind ’s ochtends vroeg honger of dorst? Kijk eerst of hij overdag genoeg eet en drinkt. Geef niet vlak voor bedtijd ineens extra eten, want dat kan buikpijn of een onrustige slaap veroorzaken. Tip: Hier vind je voedingsschema’s voor een dreumes en peuter.

• Beperk omgevingsgeluid
  Wordt je kind wakker door geluiden van buiten, zoals de krantenbezorger of fluitende vogels? Misschien helpt een white noise apparaat. Er zijn verschillende apparaten en apps die dit ruisgeluid maken, waardoor omgevingsgeluiden minder doordringen.

• Zorg dat de slaapkamer veilig voelt
  Bekijk de slaapkamer van je peuter eens door zijn ogen als het donker is. Misschien ziet hij iets waar hij bang van wordt: vreemde schaduwen, een berg knuffels, een openstaande kastdeur of een bewegend gordijn. Peuters kunnen fantasie en werkelijkheid nog niet goed van elkaar onderscheiden. Kijk wat je kunt aanpassen zodat zijn kamer veiliger voelt.

• Nog geen open bed
  Kruipt je kind steeds uit zijn open bed en is hij jonger dan 3? Dan kan het de moeite waard zijn om tijdelijk terug te gaan naar een ledikant of reisbed. Zelfstandig rondlopen wil je bij jonge kinderen ontmoedigen, omdat dit onveilige situaties kan opleveren. Ook als je kind vroeg wakker is, blijft hij bij voorkeur in bed of in elk geval in zijn kamer tot het tijd is om op te staan

Zo leer je je peuter ‘uitslapen’: 9 tips

Is de kamer donker genoeg, heeft je kind het niet te warm of koud, is hij niet ziek en slaapt hij overdag goed? Dan nog kan hij vroeg wakker worden. Deze tips kunnen helpen.

1. 1

   Schuif het opstaan op
   Haal je je kind uit bed, dan is dit voor hem het teken dat de dag begint. Probeer dit moment langzaam op te schuiven. Wordt je peuter erg vroeg wakker, kijk dan eerst of je hem tot 6.00 uur in bed kunt laten liggen. Gaat dat goed? Schuif het tijdstip dan om de paar dagen 10 minuten op.

2. 2

   Reageer ‘saai’
   Roept of huilt je kind? Ga naar hem toe, maar houd de gordijnen dicht, praat zacht en zeg niet te veel. Word ook niet boos, want daar wordt je kind juist wakkerder van. Zeg rustig dat het nog nacht is, stop hem in en ga weer naar bed. Ligt hij tevreden te brabbelen, zingen of spelen? Laat hem dan rustig liggen en grijp alleen in als dat nodig is.

3. 3

   Ontbijt niet te vroeg
   Ontbijten jullie door het vroege wakker worden elke dag al om 6.15 uur? Dan kan je kind op dat tijdstip honger krijgen. Probeer niet direct na het opstaan te ontbijten, maar stel dit bijvoorbeeld uit tot 7.00 uur.

4. 4

   Wees consequent
   De ene ochtend vroeg spelen, de volgende dag bij jou in bed en daarna weer zeggen dat je kind moet slapen: zo wordt het lastig om te begrijpen wat de bedoeling is. Zorg dat je steeds dezelfde reactie geeft op het vroeg wakker worden van je kind en houd je daaraan vast. Dat geeft duidelijkheid.

5. 5

   Verschonen en terugleggen
   Is je kind vroeg wakker omdat hij heeft gepoept? Verschoon hem bij weinig licht en maak er geen gezellig moment van. Leg hem daarna terug in bed en zeg dat het nog nacht is: ‘We gaan allemaal nog even slapen.’ Een zindelijke peuter die zelf uit bed komt, laat je even naar de wc gaan. Breng hem daarna met zo min mogelijk poespas terug.

6. 6

   Kijk naar het middagslaapje
   Slaapt je kind overdag te weinig en raakt hij daardoor oververmoeid? Dan kan hij ’s nachts juist slechter slapen. Schaf het middagslaapje dus niet zomaar af. Tegelijk wil je voorkomen dat een lang dutje het vroege wakker worden in stand houdt. Kijk daarom of een iets korter middagslaapje verschil maakt. Geef het wel een paar dagen: de interne klok van je kind heeft tijd nodig om zich aan te passen.
   
   Kan je kind zonder middagdutje? Plan dan wel een rustig moment in, bijvoorbeeld met een boekje, zachte muziek of een rustig kinderprogramma.
   Tip: Hoe bouw je de slaapjes af? Onze slaapexpert geeft tips.

7. 7

   Niet te vroeg of te laat naar bed
   Als een kind pas naar bed gaat als hij al oververmoeid is, wordt hij vaak drukker worden en moeilijk in slaap vallen. Het gevolg: slaaptekort, een slechte nachtrust en soms ook weer heel vroeg wakker worden. Laat naar bed betekent dus niet automatisch later wakker worden. Kijk goed naar de vermoeidheidssignalen van je kind en houd een vaste bedtijd aan die daarbij past. Lees hier wat een geschikte bedtijd per leeftijd is.

8. 8

   Laat hem op zijn kamer blijven
   Met een peuter van 3 jaar kun je afspraken maken over wat hij doet als hij vroeg wakker wordt. Spreek bijvoorbeeld af dat hij nog even op zijn kamer speelt of een boekje leest tot jij komt. Zorg wel dat hij dit veilig kan doen. En verwacht niet al te veel: 10 minuten zelf spelen is voor een peuter al heel wat.

9. 9

   Gebruik een kinderwekker
   Een speciale kinderwekker kan helpen. Sommige modellen hebben een figuurtje dat zijn ogen opent en sluit: ogen open betekent dat het tijd is om op te staan. Leg je kind uit dat hij tot die tijd in bed blijft of rustig mag spelen.
   
   Verwacht niet dat je peuter zich meteen een uur alleen vermaakt. Begin bijvoorbeeld met een kwartier. Je kunt de wekker eerst instellen op het tijdstip waarop je kind meestal wakker wordt en dit daarna stap voor stap verschuiven.
   
   Tip: Hier moet je op letten bij de aankoop van een slaaptrainer.

Wissel niet te vaak van aanpak

Kies voor één aanpak en houd die een tijdje vol. Het duurt even voordat je kind doorheeft wat de bedoeling is. Zeker als je peuter al langere tijd zo vroeg wakker wordt, moet hij wennen aan de nieuwe slaaproutine.

Lukt het met alle bovenstaande tips niet om je kind langer te laten slapen? Bespreek het dan bijvoorbeeld op het consultatiebureau of vraag advies aan een kinderslaapcoach.

Tip: Mijn peuter wil niet slapen, wat nu?