Het begon heel onschuldig. Moses was nog maar 10 maanden oud toen ik ontdekte dat Peppa Pig een soort magische oppas was. Ik zette de tv aan, hij veranderde in een kleine zombie, en ik kon rustig zijn ontbijt maken én mijn koffie drinken zonder dat er een peuter aan mijn been hing.
’s Avonds herhaalden we het trucje met zijn bakje pasta. Vijf soorten groente in de saus? Geen probleem. Hij at alles op, terwijl hij met grote ogen naar Vuilniswagen en Henk keek alsof het zijn beste vrienden waren.
Lees ook: Deze tv-series zijn geschikt voor kleine kinderen (en een babybreinspecialist legt uit waarom)
Wondermiddel
Onder vrienden hielden we ondertussen de schone schijn op. Iedereen zei stellig dat hun kinderen geen schermen kregen, en klaagde vooral dat hun peuter écht niet wilde eten. Ik knikte braaf mee, maar later highfiveden mijn man en ik en zeiden we tegen elkaar dat we de hack hadden gevonden: tv en eten. Het werkte als een wondermiddel en niemand hoefde het te weten.
Mijn man en ik deden alsof we afspraken hadden over schermtijd. Moses mocht bijvoorbeeld maar drie verschillende programma’s op Netflix kijken, want die waren dan educatief of niet te heftig. Maar eerlijk: die afspraken waren zo flexibel dat ze eigenlijk niet bestonden. Zodra de tv uitging, veranderde mijn lieve peuter in een monster. Driftbuien, gillen, op de grond liggen.
Lees ook: Kindertherapeut: ‘Dit is gezonde beeldschermtijd per leeftijd’
De pasta vloog door de kamer
Moses is een actief kind. Hij wil altijd buiten spelen, altijd in beweging zijn en nieuwe dingen ontdekken. Maar toen hij 1,5 jaar was, werd de tv een verslaving. Zodra hij thuis kwam van het park, rende hij naar de tv-kamer en eiste dat Puffin Rock werd opgezet. Het begon te knagen, want ik vond dat hij wel heel veel voor die tv zat.
Op een avond vloog de pasta door de kamer omdat hij niet nog een aflevering van de Teletubbies mocht kijken. Ik keek naar zijn rood aangelopen hoofd en dacht: dit is het. Klaar! De tv gaat uit. En dit keer blijft hij uit. Eerst voor twee weken, maar voordat ik het wist waren die twee weken veranderd in twee maanden. Inmiddels gaat de tv helemaal niet meer aan.
Spelletjes verzinnen
De eerste dagen vroeg hij nog om Peppa en George, maar na een dag of drie vond hij troost in zijn boekjes. Binnen twee weken hadden we een ander kind. Moses at rustig aan tafel, bladerde door boekjes alsof hij aan het studeren was, en begon ineens hele zinnen te maken.
Zijn LEGO-poppetjes (Peppa en George) dansen mee op Hup Little Bunny, auto’s rijden door zelfbedachte steden, en hij verzint spelletjes waarbij wij verplicht moeten meedoen. ‘Mama zitten’, hoor ik dan, en terwijl ik een autootje naar de andere kant van de kamer duw, drink ik rustig mijn koffie.
Lees ook: De leukste cadeautips voor een kind van 2 jaar
Schaamte, maar ook herkenning
En toch, als ik vrienden vertel dat hij vroeger zijn avondeten voor de tv kreeg, voel ik schaamte. Want iedereen doet alsof ze dat nóóit doen. ‘Nee hoor, bij ons geen schermen’, zeggen ze dan. Het is een taboe. Alsof je een slechte ouder bent als je toegeeft dat je kind dagelijks een uur tv keek. Terwijl het vaak gewoon een praktische uitweg is, een easy fix.
Ik bedoel: probeer maar eens een peuter te entertainen, terwijl je na een lange dag nog een gezonde maaltijd voor hem wilt maken. Succes. Ik kan mezelf soms niet in tweeën splitsen. En dus was die tv een oplossing.
Woorden worden zinnen
Wat me het meest verbaasde, was hoe snel Moses veranderde. Binnen weken sprongen zijn taalvaardigheden vooruit. Waar hij eerst losse woordjes zei, kwamen er nu hele zinnen uit zijn mond. Ik dacht: wow, dit is niet alleen mijn verbeelding.
Later las ik dat onderzoekers precies dit zien: kinderen leren taal, vooral door interactie en spel met anderen. Tv vervangt die interactie, waardoor taalontwikkeling vertraagd kan raken.
Lees ook: Peuters missen meer dan duizend woorden per dag door schermgebruik
De resetknop
En die driftbuien? Bijna verdwenen. Schermtijd hangt samen met prikkelbaarheid en moeite met concentratie. Ik zag het zelf gebeuren: hoe meer tv, hoe meer driftbuien. Hoe minder tv, hoe meer rust. Het was alsof ik een resetknop had gevonden.
Ik herken het zelf maar al te goed: na een paar afleveringen van een serie raak ik mijn concentratie kwijt. Toch blijf ik kijken, al voel ik me ondertussen verveeld. Pas zodra ik de tv uitzet, komt het besef hoe zinloos die uren waren en hoe geïrriteerd ik eigenlijk ben. Waarom zou dat bij een peuter anders zijn?
Wat het ons bracht
Nu speelt Moses zelfstandig met zijn blokken, verzint verhalen met zijn auto’s en vraagt nooit meer om de tv. Hij schrikt zelfs als die per ongeluk aangaat. Het gemak van tv tijdens het eten is ingeruild voor iets veel waardevollers: we prikkelen zijn fantasiewereld tijdens het eten met spelletjes en verhalen.
Zonder tv is het soms even op de grond zitten met een koffie in mijn hand, maar dat is eigenlijk gezellig. Een 2-jarige kun je verrassend veel uitleggen. En koken? Dat doen we gewoon samen. Moses zet de waterkoker aan en ruimt de plastic bakjes op, terwijl ik de kip bak. Zo hebben we plezier én komt er toch een voedzame maaltijd op tafel.
Het samen spelen levert zoveel meer op dan dat moment stilte terwijl hij tv kijkt. Als hij mij voor het slapengaan zijn boekje ‘voorleest’, met zelfverzonnen woorden, maakt dat alles goed.
