Wanneer is je kind rijp voor groep 3?

Wanneer is je kind rijp voor groep 3?

De overgang van kleuterklas naar groep 3 is een grote. In een keer worden er andere dingen verwacht van je kind. Het kan zijn dat voor jouw gevoel je kind te vroeg over mag, wat doe je dan? En is het altijd het beste om zo snel mogelijk naar groep 3 te gaan? 

Op welke leeftijd naar groep 3?

Tot 1986 was het helder: werd je kind vóór 1 oktober zes jaar, dan ging hij door naar groep 3. Nu is er geen harde grens meer. De leerkracht moet bij alle kinderen zelf inschatten of ze klaar zijn voor groep 3. Klein addertje onder het gras: de Onderwijsinspectie wil dat iedereen binnen acht jaar de basisschool doorloopt. Leerlingen die in de herfst zes worden en níet doorgaan naar groep 3, doen er dus langer over. 

Dat lange kleuteren noemt de inspectie ‘kleuterbouwverlenging’. In principe wordt een school niet afgerekend op het aantal kleuterbouwverleningen, maar als er zorgen zijn over de onderwijskwaliteit, komt het wel ter sprake. Het is dus geen voor de hand liggende keuze om een kind een jaar langer in groep 2 te houden. Wat is wijsheid: een vroege leerling of een extra jaar kleuteren?

Sneller is niet altijd beter

Door het vroeger overgaan naar groep 3, kan het voor sommige kinderen te snel gaan. Zij zijn er dan nog niet klaar voor en lopen op hun tenen. Ook kan het voor de leerlingen moeilijk zijn dat zij de jongsten zijn en niemand daar rekening mee houdt. De sociaal-emotionele ontwikkeling loopt namelijk vaak gelijk met hun leeftijd. 

Het kan voorkomen dat het blijkt dat een jonger kind zich minder goed kan concentreren in de klas, ten opzichte van zijn klasgenoten, terwijl dit normaal is voor de fase van ontwikkeling waarin hij zich bevindt. Sneller overgaan naar groep 3 is dus niet in alle gevallen beter. Lees hier: hoe help je een kind met concentratieproblemen?

Fase van ontwikkeling

Op school gedraagt je kind zich voorbeeldig, thuis krijgt hij driftbuien. Het kan daarom lastig zijn dat de overgang naar groep 3 bepaald wordt op basis van cognitieve ontwikkeling, de leervaardigheid bijvoorbeeld. Maar hoe je met anderen omgaat en of je je kunt redden in een groep, is even belangrijk. 

In de kleuterklas leren kinderen vaardigheden die later erg belangrijk zijn. Zoals samen spelen, problemen oplossen en zelfstandigheid. Doordat er in de kleuterklas nog veel ruimte voor bewegen en leren met ‘vallen en opstaan’ is, krijgen kinderen voldoende tijd om dit te ontwikkelen. In groep 3 worden er meer eisen gesteld aan het gedrag en dat kan voor sommige kinderen te vroeg zijn. Bij een te vroege overgang kunnen gedragsproblemen daarom het gevolg zijn.

Overleg met school

Het is bij ieder kind verschillend of het een goed moment is om de overstap naar groep 3 te maken. Het is daarom belangrijk dat er goed gekeken wordt naar wat je kind nodig heeft en waar hij zich bevindt in zijn ontwikkeling. Overleg tussen de school en jou kan daarom van belang zijn. Hier tips: zo ga je het beste om met de juf of meester van je kind. 

Ik kan het niet

Uit onderzoek van de Leuvense onderzoekster Bieke de Fraine blijkt dat vroege leerlingen vaak lagere rapportcijfers halen en vaker remedial teaching krijgen. Ook blijven er op termijn meer jongere dan oudere leerlingen zitten. De Fraine zegt dat leerkrachten er te makkelijk vanuit gaan dat een klas een homogene groep is. Met leeftijdsverschillen wordt zelden rekening gehouden. Dat kan betekenen dat jonge leerlingen snel het gevoel krijgen het slecht te doen, omdat hun oudere klasgenoten makkelijker leren. 

Aan de andere kant bestaat volgens De Fraine de kans dat jonge leerlingen worden onderschat. En daar kan een kind zich op zijn beurt weer naar gaan gedragen. Ze denken dan: ik ben nou eenmaal toch de jongste en het is logisch dat ik dat nog niet kan/daar nog niet zo goed in ben. Lees hier meer over onderpresteren op de basisschool. 

Wat kun je zelf doen?

De meeste scholen houden een peildatum van 1 januari aan. Word je daarvóór zes, dan ga je na de zomervakantie naar groep 3. Oftewel, kort kleuteren. Steeds meer ouders komen dus voor de vraag te staan of ze hun kind een vroege leerling willen laten zijn. Als je je zorgen maakt dat dit voor jouw kind geen goede beslissing is, laat je mening dan horen. Ga het gesprek aan met de leerkracht of de directie. Dit zijn de stappen die je kunt ondernemen:

  1. Hou je kind in de gaten tijdens zijn kleuterjaren. Is hij trots op zichzelf, gaat hij graag naar school, maakt hij leuk contact met andere kinderen? Bespreek dit ook met de leerkracht. Begin daar al tijdens het eerste schooljaar mee. Tips voor een goed 10-minutengesprek.
  2. Loopt het schooljaar ten einde en zit groep 3 eraan te komen, vraag dan aan de leerkracht wat de argumenten vóór en tegen doorstromen kunnen zijn. Lees hier meer over de overgang van groep 2 naar groep 3.
  3. De school beslist uiteindelijk of je kind doorgaat of niet, maar jij hebt zeker invloed. Vooral bij jonge kinderen. Vraag in elk geval een gesprek aan met de leerkracht en eventueel een intern begeleider, daar heb je recht op. Leg uit waarom je denkt dat de overstap van groep 2 naar groep 3 voor jouw kind nog te vroeg komt.
  4. Houdt de school voet bij stuk, kijk dan welke extra’s er mogelijk zijn om je kind te steunen in zijn sociaal-emotionele ontwikkeling. De meeste scholen hebben hier speciale programma’s voor.
  5. Blijf je heel groep 3 of zelfs in de hogere klassen nog twijfelen, ga dan weer in gesprek met de school. Nee, je bent geen lastige ouder, je wilt gewoon zeker weten dat de juiste keuzes worden gemaakt.

Val in elk geval nooit in de valkuil van de opvatting dat een vroege leerling een slimme leerling is. Het gaat niet om slim zijn, het gaat erom dat je kind op het juiste punt van zijn ontwikkeling zit.

Meer weten? Dit leert je kind allemaal in groep 3.

Mariëlle Beckers

Orthopedagoog

Mariëlle Beckers (43) is orthopedagoog. Ze is samen met psycholoog Sonja Borgsteede eigenaar van Buro Bloei. Ze biedt hier opvoedondersteuning voor ouders werkt met kinderen en jongeren zelf en doet diagnostiek. Haar werkzaamheden zijn heel divers en haar kennis over opvoeden, ontwikkeling en onderwijs is breed. Mariëlle heeft 4 dochters en 3 zonen in de leeftijd van 7 tot 21 jaar.