Hoeveel beeldschermtijd is oké?

Hoeveel beeldschermtijd is oké?

Het ene kind toont nauwelijks interesse, het andere kan zijn ogen niet van schermen afhouden. Wat is nou ‘gezond’ beeldschermgebruik? Advies van mediapedagoog Frederike Lems.

Verleidelijk

De maximale hoeveelheid beeldschermtijd varieert per kind en ouders, maar ook per situatie. Als ouder wil je paal en perk stellen, maar je begrijpt ook de verleiding. Tijdens de spitsuren thuis, bij ziekte of in de vakantie kunnen televisie en tablet ontspannend en gezellig zijn, en bovendien zijn programma’s en apps vaak leerzaam.

Hoeveel beeldschermtijd is oké?

Een algemeen geldend advies is dus lastig. Het is in elk geval sterk afhankelijk van de leeftijd van je kind. Hoe ouder ze zijn, des te langer ze willen en mogen ‘beeldschermen’. Jonge kinderen kunnen zich simpelweg nog niet lang concentreren. Voor oudere kinderen is de verleiding vaak groter. In het rapport App, noot, muis van de stichting Mijn Kind Online luidt het advies: vijf minuten per dag voor kinderen in de leeftijd van nul tot twee jaar tot één uur per dag voor kinderen tot acht jaar.

In het rapport App, noot, muis van de stichting Mijn Kind Online staat:

  • 6-8 jaar: maximaal 1 uur per dag, verdeeld over periodes van maximaal 30 minuten;
  • 8-10 jaar: maximaal 1 à 1½ uur beeldschermtijd per dag;
  • 10-12 jaar: maximaal 2 uur beeldschermtijd per dag;
  • 12 jaar en ouder: maximaal 3 uur beeldschermtijd per dag.

Tijdslimiet stellen

Het is eigenlijk niet zozeer belangrijk wélke regel je stelt, maar wel dát je een regel stelt. Zeker bij kinderen die hun ogen niet van beeldschermen af kunnen houden. Als je kind al jong gewend is om lang te mogen computeren of tv-kijken, is het moeilijk om die gewoonte te veranderen. Je maakt het jezelf een stuk makkelijker om van kleins af aan een limiet te stellen. Daarbij is het belangrijk om je echt aan je eigen regels te houden en uitzonderingen nadrukkelijk te benoemen.

Nadelen lang gebruik

Te veel, te vaak en te lang kan nadelige gevolgen hebben. De drukte in programma’s of games kan de slaap en concentratie van je kind verslechteren. Bovendien gaat beeldschermtijd ten koste van andere activiteiten die (ook) belangrijk zijn voor de ontwikkeling van je kind, zoals buiten spelen, met elkaar praten, lezen, sporten of een bordspelletje doen. Zeker op jonge leeftijd is de motorische ontwikkeling van belang. Zorg dat je kind blijft bewegen en spelen met concreet speelgoed en met anderen.

Genieten

Beeldschermen bieden ook voordelen: contact met oma en opa via Skype of FaceTime, bijvoorbeeld. Het kan ontspannen en gezellig zijn. Je kunt er plezier mee beleven en spannende ervaringen mee opdoen. Er valt ook veel te leren via de media. Dat begint met herkenning en herhaling bij de kleintjes. Oudere kinderen maken bijvoorbeeld kennis met meningen van anderen, of werken onbewust aan hun strategisch inzicht met een spelletje op een smartphone.

Grenzen stellen

Veel kinderen mogen een half uur of een uur beeldschermen per dag, daarna moet alles uit. Maar werken beeldschermregels wel? Met simpelweg verbieden kom je er niet als ouder. Dan wordt beeldschermen inderdaad een verboden vrucht en gaat je kind uiteindelijk zijn eigen weg zonder dat jij hem daarbij kunt begeleiden. Maar je moet het ook niet helemaal loslaten: dan realiseer je je op een dag dat het uit de hand gelopen is. De schermtijd minderen is dan een lastige zaak. Opvoeden betekent dat je je kind begeleidt bij het volwassen worden, en grenzen stellen hoort daarbij. Kinderen hebben ook behoefte aan de bemoeienis van ouders. Dat blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek (Probiblio, 2011) naar het gebruik van internet door kinderen: de grote meerderheid van kinderen in groep zeven en acht bleek blij te zijn met tips en hulp van hun ouders daarbij.

Media als onderdeel van het leven

Veel verschillende dingen doen is belangrijk voor kinderen. Ze moeten bewegen, contact hebben met elkaar, buiten zijn. Mediagebruik maakt deel uit van al die dingen. Als een kind vanuit zichzelf geen grenzen stelt aan beeldschermtijd, ben je daar als ouder dus voor nodig. Zo zorg je ervoor dat je kind ook aan andere bezigheden toekomt. Leer je kind meteen bij het eerste gebruik van de tv of computer dat het gebruik ervan een einde kent. Zet bijvoorbeeld een wekker.

Niet alleen hoe lang, maar ook wat

Veel ouders willen invloed hebben op wát hun kind ziet of speelt. Ze willen bijvoorbeeld heel drukke programma’s of te spannende beelden buiten de deur houden. Maar als je zegt dat je kind daar niet naar mag kijken, wordt het des te interessanter. Wat je wel kunt doen, is je kind zo min mogelijk in de verleiding brengen door bijvoorbeeld af te spreken: tv-kijken is Nederland 3 met een Z@ppelin-logo in beeld of een dvd kijken. Of haal zenders waar je niet van houdt uit de programmering van je tv. Ga niet samen met je kind op zoek naar een leuke app, maar kies zelf apps. Begin niet met internet via Google, maar installeer een kinderbrowser (bijvoorbeeld Mybee). Zo bied je inhoud waar je achter staat én geef je je kind de vrijheid om binnen die grenzen zelf te kiezen.

Beeldschermregels

Het opstellen van regels is pas de laatste stap in het begeleidingsproces. Voordat kinderen zich houden aan regels of afspraken, is een basis nodig van openheid en daarmee ook vertrouwen. Die creëer je door oprecht geïnteresseerd te zijn in je kind. Wat vindt hij leuk en wat niet? Wat is te spannend en waarom? Praat ook over de inhoud en bezigheden op de tv en computer of tablet. Dan voelt je kind zich serieus genomen.

  • Voorkom dat je altijd negatief reageert op het mediagebruik van je kind. Hij gaat zich op dat gebied dan misschien afsluiten voor jou.
  • In die open sfeer van wederzijds vertrouwen kunnen regels opgesteld worden. Leg bij jonge kinderen uit welke regels je waarom stelt. Bij oudere kinderen kun je samen wensen en gevoelens uitwisselen en zo tot afspraken komen waarin jullie je allebei kunnen vinden.
  • Evalueer zo nu en dan en stel regels eventueel bij. Zo groeien regels naar afspraken die bij de leeftijd van je kind passen. Bovendien blijf je op die manier in gesprek.

Tips

  • Doe, kijk en beleef vooral (ook) samen.
  • Zorg dat wat je kind kijkt of speelt geschikt is voor zijn leeftijd.
  • Heeft je kind geen aandacht meer? Doe het apparaat dan uit. Laat het beeldscherm geen ‘behang’ worden.
  • Gebruik een wekker.
  • Bied structuur om de tijdslimiet aan te geven. Spreek bijvoorbeeld af dat je kind voor of na school of voor het eten mag beeldschermen. Kies wat past in jullie gezinsorganisatie.
  • Bespreek de inhoud van een app, game of tv-programma. Daarmee kweek je wederzijds begrip. Kies (samen) bewust voor bepaalde programma’s. Daarmee verklein je de kans op oeverloos kijken.

Frederike Lems

Mediapedagoog

Mediapedagoog Frederike Lems geeft ouders en basisscholen advies en tips over het onderwerp mediaopvoeding. Ze ontwikkelt lesmateriaal en schrijft artikelen in het kader van mediawijsheid.