Verslikken en verstikking bij je baby: wat te doen?

Wat is het verschil tussen verslikken en verstikking?

Kleine kinderen kunnen zich in van alles verslikken. Denk aan een snoepje, een stukje speelgoed of zelfs een loshangend touwtje aan de jas. Maar ook iets simpels als een hapje brood of stukje fruit. Of misschien is je kind of baby iets te enthousiast met eten of drinken of heeft hij zoveel honger dat hij iets in één keer wil doorslikken. Daardoor kan hij zich verslikken.

Na het verslikken, kan een kind zich verstikken: het stukje eten of voorwerp waarin hij zich heeft verslikt, blijft in zijn luchtpijp steken. Daardoor krijgt hij geen lucht meer en dat is levensgevaarlijk.

Waarom verslikt een baby zich zo snel?

Baby’s en jonge kinderen verslikken zich sneller omdat hun mondmotoriek nog niet volledig is ontwikkeld en ze uit nieuwsgierigheid de wereld ontdekken door alles in hun mond te steken.

Volgens Peter Merkus, kinderlongarts, komt verslikking het vaakst voor bij kinderen onder de 4 jaar. Aan de eettafel heb je vaak direct door waarin je kind zich verslikt. Gebeurt het tijdens het spelen? Dan is de oorzaak soms onduidelijk. Om adequaat te handelen, is het voor jou als ouder belangrijk om razendsnel in te schatten of het om een onschuldige verslikking of een levensbedreigende verstikking gaat.

Lees ook: Kinderartsen slaan alarm: knoopcelbatterij levensgevaarlijk voor kinderen

Wat moet je als eerste doen als je baby zich verslikt?

Blijf zo rustig mogelijk, open de mond van je kind en kijk of je het voorwerp of voedsel veilig en gemakkelijk kunt verwijderen. Lukt dit niet direct? Luister dan goed naar de manier waarop je kind hoest om te bepalen hoe je verder moet handelen.

EHBO-instructeur Raymon van der Spaan benadrukt dat paniek je grootste vijand is. Druk zacht met je duimen op de kin van je kind om zijn mond te openen. Zie je een prop vast voedsel zitten? Probeer dit er dan met één of twee vingers via een scheppende beweging uit te halen. Belangrijk: doe dit alleen als je het goed kunt zien. Lukt het niet? Kijk dan of er sprake is van een ‘effectieve’ of ‘niet-effectieve’ hoest.

Wat te doen bij een lichte verslikking (effectieve hoest)?

Bij een effectieve hoest is er sprake van een lichte verslikking. Je baby kan nog praten of huilen, ademt diep in voor het hoesten en hoest luid. Vaak lost het probleem zich vanzelf op.

Moedig je kind aan om te blijven hoesten. Bij jonge kinderen zit de kokhalsreflex veel verder naar voren in de mond dan bij volwassenen, waardoor ze een voorwerp of eten er vaak zelf weer uit spugen.

• Ga nooit blind met je vingers in de keel graaien; de kans is groot dat je het object juist dieper de luchtpijp in duwt.

• Geef geen slagen op de rug als je kind zich puur in vloeistof verslikt, dit verstoort het natuurlijke hoestritme.

• Geef direct na het verslikken geen water te drinken. Dit lokt de hoestprikkel vaak opnieuw uit. Wrijf liever rustig over de rug om je kind gerust te stellen.

Wat te doen bij verstikking (niet-effectieve hoest)?

Bij een niet-effectieve hoest spreken we van een ernstige verslikking of verstikking. Je kind kan niet meer huilen of praten, maakt een gierend geluid bij het ademen, raakt in paniek en kan blauw aanlopen.

Dit is een absolute noodsituatie. Bel direct 112 (of laat iemand anders bellen) en zet de telefoon op luidspreker. Begin onmiddellijk met het geven van rugslagen. Hoe je dit exact doet, verschilt per leeftijd.

Stappenplan: wat doe je als je baby (0 tot 1 jaar) stikt?

Bij een baby pas je een combinatie toe van rugslagen en borstcompressies (borststoten). Geef bij een baby jonger dan 1 jaar nooit buikstoten (de Heimlich-greep), dit kan ernstige inwendige schade veroorzaken.

1. 1

   Stap 1: Ga zitten bij je baby.

2. 2

   Stap 2: Leg je baby in buikligging op je onderarm en pak zijn kaaklijn vast. Let op dat je hem niet bij zijn keel vastpakt en houd zijn mond vrij.

3. 3

   Stap 3: Ga op het puntje van een stoel zitten en leg je onderarm met daarop je baby op je bovenbeen. Strek je onderbeen, met je voet op de grond. Je baby ligt zo met zijn hoofd iets schuin naar beneden.

4. 4

   Stap 4: Geef met de onderkant van je andere hand vijf slagen op zijn rug, tussen de schouderbladen. Je probeert de lucht naar voren te drukken. Sla dus niet recht op de schouderbladen, maar iets omhoog. Let op dat je zijn hoofd niet raakt.

5. 5

   Stap 5: Lukt het niet na vijf keer? Pak je baby vast, draai hem tussen je armen om en leg hem op zijn rug op je onderarm. Het is dezelfde houding als bij stap 2, maar nu op zijn rug.

6. 6

   Stap 6: Voer nu vijf borstcompressies uit: met twee vingertoppen druk/sla je tussen de tepels, met korte en krachtige bewegingen (borststoten).

7. 7

   Stap 7: Lukt dat niet, draai je baby dan weer om in buikligging, en herhaal stap 3.

8. 8

   Stap 8: Ga net zo lang door met het slaan tussen de schouderbladen en de borstcompressies tot je kind gaat hoesten en weer bijkomt, of tot hij bewusteloos raakt. Als blijkt dat er geen ademhaling meer is, moet je reanimeren.

Zie je het voorwerp ineens goed zitten in de mond? Dan mag je het voorzichtig met een scheppende beweging verwijderen. Forceer niets.

Reanimatie baby: verslikking en verstikking

Stappenplan: wat doe je als je kind (1 tot 12 jaar) stikt?

Bij kinderen vanaf 1 jaar gebruik je een combinatie van rugslagen en buikstoten (de Heimlich-greep) om de blokkade te verhelpen.

1. 1

   Ga zitten en leg je kind voorover over je schoot. Zorg dat zijn hoofd verder reikt dan je bovenbenen.

2. 2

   Geef met de hiel van je hand vijf stevige slagen tussen de schouderbladen.

3. 3

   Komt het voorwerp niet los? Zet of zet je kind dan voor je neer, met zijn rug tegen jouw buik.

4. 4

   Geef vijf buikstoten. Omarm je kind van achteren onder zijn oksels door en laat hem iets voorover buigen. Maak een vuist van één hand en plaats de duimkant tegen de buik van je kind, net boven de navel. Grijp je vuist met je andere hand en maak een snelle, scheppende beweging schuin omhoog.

5. 5

   Blijf de vijf rugslagen afwisselen met de vijf buikstoten tot het voorwerp losschiet of de hulpdiensten er zijn. (Let op: na het toepassen van buikstoten moet een arts je kind altijd controleren op eventueel inwendig letsel).

Reanimatie kind: verslikking en verstikking

Wat moet je doen als je kind bewusteloos raakt?

Als je kind tijdens een verstikking het bewustzijn verliest en stopt met ademen, moet je direct starten met reanimeren.

Leg je kind plat op een harde ondergrond. Open de mond. Zie je het voorwerp duidelijk zitten? Verwijder het dan met één scheppende vingerbeweging. Ga niet blind voelen. Start daarna direct met beademing en borstcompressies. Geef eerst vijf beademingen. Reageert je kind niet? Start dan een cyclus van vijftien borstcompressies, gevolgd door twee beademingen. Kijk voor elke beademing of het voorwerp door de compressies in de mondholte is geschoten. Blijf reanimeren tot de professionele hulpdiensten arriveren.

Weet je niet precies hoe kinder-reanimatie werkt? Bekijk dan de video over kinder-EHBO en reanimatie of lees alle antwoorden over EHBO voor kinderen en de speciale kinder-EHBO pagina.

Hoe kun je verslikken en verstikking voorkomen?

Je wilt ongelukken natuurlijk het liefst voorkomen. Raymon van der Spaan adviseert ouders om de omgeving vanuit het perspectief van het kind te bekijken. Wees altijd extra waakzaam met de volgende zaken:

• Risicovolle etenswaren: Gladde, ronde etenswaren zoals druiven en cherrytomaten zijn berucht. Snijd deze altijd in vieren tot je kind 5 jaar is. Knakworsten zijn gevaarlijk omdat ze de vorm van een luchtpijp hebben en makkelijk vervormen. Snijd deze altijd in de lengte door, en snijd ze daarna in stukken van 1 centimeter. Blijf altijd aan tafel als je kind eet. Lees ook: Moeder waarschuwt: kijk uit met noten te eten geven bij kleine kinderen.

• Leeftijdsgebonden speelgoed: Veilig speelgoed voor kinderen onder de 3 jaar bevat geen kleine onderdelen. Test het zelf: past het door een wc-rol? Dan is het gevaarlijk voor een baby of dreumes. Pas goed op met speelgoed van oudere broers of zussen (zoals Lego), ongeblazen ballonnen en knutselspullen. Tip: Bij Prénatal shop je speelgoed veilig op leeftijdscategorie.

• Losse batterijklepjes: Plak batterijklepjes van afstandsbedieningen en speelgoed altijd extra vast met stevige tape.

• Kleine rondslingerende voorwerpen: Zorg dat munten, knopen, paperclips en zeker knoopcelbatterijen ver buiten het bereik van je kind liggen.

Bronnen: Rode Kruis, GGD Utrecht