Op naar de middelbare school
Na de doorstroomtoets in februari krijgt je kind in maart een definitief schooladvies. Daarmee meld je je kind in maart aan op de middelbare school van jullie keuze. Daarna volgt weer de focus op het afronden van groep 8 met o.a. de eindmusical en vaak ook het schoolkamp. Een mooie periode om afscheid te nemen van zijn vertrouwde basisschool, leerkrachten en klasgenoten. Maar ook om zich voor te bereiden op de middelbare school.
Er gaat immers een hoop veranderen na de zomervakantie. Zo krijgt hij ineens veel verschillende vakken, meerdere docenten, toetsen, schriftelijke overhoringen en nieuwe schoolgenoten. Ook ligt het tempo veel hoger dan op de basisschool en er is veel huiswerk. Daarnaast hoorde hij op de basisschool bij de oudsten, maar op de middelbare school begint hij weer onderaan: als brugpieper, brugsmurf of brugleuning. Dat kan best onzeker maken.
Voor het zover is, moet je kind een middelbare school kiezen. Hoe kun je hem daarbij helpen? En hoe kan je kind zich voorbereiden op de nieuwe school?
Wanneer middelbare school kiezen?
Veel middelbare scholen zetten in januari of februari, en soms ook al in oktober en november, de deuren open voor groep 8-ers om tijdens open dagen een kijkje te komen nemen op hun school. Samen met je kind kun je langsgaan om te ontdekken wat je van de school vindt. Er is vervolgens een centrale aanmeldweek waarin je je kind aanmeldt voor de school van jullie keuze; dat is in de periode van 25 tot en met 31 maart.
Checklist bij het kiezen van een middelbare school
Hoe kun je een middelbare school kiezen? Deze checklist geeft houvast bij de schoolkeuze:
1. Begin op tijd met oriënteren
Het is aan te raden om jullie gezamenlijke Missie Middelbare School Kiezen op tijd te starten. Begin in groep 7 al met een oriëntatie op de verschillende scholen en mogelijkheden van het middelbaar (of: voortgezet) onderwijs. De scores van de toetsen uit het leerlingvolgsysteem kunnen aangeven in welke richting je het moet zoeken. Vraag bij de leerkracht van je kind alvast naar welk best passend niveau de school denkt.
2. Ga na wat bij jouw kind past: strakke structuur of veel vrijheid
Vroeger waren scholen een soort ouderwetse kantoren: leerlingen zaten allemaal braaf met hun gezicht richting de leraar. Er heerste orde en discipline in de klas en de leerkracht was een autoriteit, iemand die opdrachten gaf en weinig tegenspraak duldde. Tegenwoordig is het allemaal wat losser geworden. Zo zijn er nu zogeheten leerpleinen en de computer en tablet zijn niet meer weg te denken uit de klas. Leerlingen worden meer aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid, en dat begint vaak al op de basisschool.
Ook is het gepersonaliseerd leren in opkomst. Dat wil zeggen dat leerlingen – tot op zekere hoogte – een persoonlijke leerroute volgen. Vroeger ging dat heel anders, toen leerlingen nog gegroepeerd in klassen in hetzelfde tempo de leerstof doorliepen. Maar niet elke middelbare school is hierin hetzelfde. Er zijn ook scholen die juist vasthouden aan het traditionele lesgeven, met de leraar als belangrijkste kennisoverdrager. Die strakkere structuur kan voor introverte of stuiterbal-kinderen bijvoorbeeld erg geschikt zijn. Aan jou de taak om aan te voelen welke methode het beste bij jouw kind past. Dat is een belangrijk onderdeel van jullie Missie Middelbare School Kiezen.
3. Verdiep je in de verschillende soorten onderwijs
Binnen het voortgezet onderwijs zijn er meerdere soorten scholen met verschillende niveaus:
Praktijkonderwijs
Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), met daarbinnen vier leerwegen, nl. vmbo-basis, vmbo-kader, vmbo gemengde leerweg en vmbo theoretische leerweg (mavo);
Hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo);
Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo).
Net als op de basisschool is er keuze uit openbare en bijzondere scholen:
Openbare scholen werken niet vanuit een bepaalde godsdienst of levensovertuiging. Iedereen kan op deze school terecht. Op een openbare school kan wel godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk onderwijs worden gevolgd.
Bijzondere scholen gaan uit van een bepaalde levensovertuiging, zoals rooms-katholieke, protestants-christelijke en islamitische scholen.
4. Laat een lange afstand niet te zwaar meewegen
Fietste jij vroeger in een sliert scholieren naar school? Weer of geen weer? Volgens het CBS wonen kinderen in Nederland tegenwoordig gemiddeld op slechts 2,4 kilometer afstand van de dichtstbijzijnde school. Maar per provincie zijn er grote verschillen: afstanden van 10, 15 en soms 20 kilometer of meer zijn in sommige streken geen uitzondering (zoals Friesland en Zeeland). Zielig? Valt reuze mee: na zo'n fietstocht komen kinderen lekker uitgewaaid en fris op school. Aangezien ze op school en thuis vaak uren achter elkaar zittend doorbrengen, kan zo'n uurtje extra beweging geen kwaad. Laat een lange afstand dus niet te zwaar meewegen in de schoolkeuze van je kind. Fietsen is gezond en door de vaak vrij liggende fietspaden zijn de routes tegenwoordig veiliger dan ooit.
5. Denk na over het schooladvies
Je kind krijgt van school een schriftelijk schooladvies. Daarmee meld je je kind aan op een middelbare school. Dit advies is leidend en betekent dat de nieuwe school je kind minimaal moet plaatsen op het niveau van dat advies. Toch is er wel wat ruimte en hoeft het advies niet per se opgevolgd te worden. Je mag je kind dus op een ander niveau dan het advies aanmelden. Het is van belang dat je daar wel goede argumenten voor hebt. De middelbare school zal vooral kijken naar het schooladvies van de basisschool omdat het schooladvies leidend is. Je zult de middelbare school dus echt moeten kunnen overtuigen om jouw kind op een ander niveau dan het advies toe te laten.
Het advies kan zijn: vwo (atheneum of gymnasium), havo, vmbo (theoretisch of praktisch) of praktijkonderwijs. Of een mix ervan, dat is dan een dubbel of gemengd advies. Er zijn brede scholengemeenschappen die alles in huis hebben, maar er zijn ook scholen met één type onderwijs, bijvoorbeeld gymnasia of mavo's (vmbo/t).
Krijgt je kind een gemengd advies, bijvoorbeeld vmbo/t-havo? Dan is het verstandig om voor een brede scholengemeenschap te kiezen. Mocht het niveau uiteindelijk toch niet passen, dan kan je kind nog gemakkelijk switchen en hoeft hij niet per se naar een andere school te gaan.
6. Kijk verder dan de brugklas
Bij de zoektocht naar de juiste middelbare school is het slim om verder te kijken dan de brugklas. In de basis is het aanbod op elke school hetzelfde, maar scholen hebben steeds meer vrijheid in de besteding van hun budget.
Er zijn bijvoorbeeld tweetalige scholen (meestal Nederlands/Engels) en scholen die zich onderscheiden op het gebied van cultuur en sport en digitaal onderwijs. Ook zijn er scholen met veel maatschappelijke projecten, waarbij leerlingen de samenleving ingaan om te leren. Ga dus na wat de school na de brugklas aan extra's te bieden heeft en of dat aansluit bij de talenten van je kind.
7. Laat het schoolklimaat meewegen in je keuze
Dit is pedagogisch gezien misschien wel het belangrijkste punt qua schoolkeuze. Een kind dat niet goed in zijn vel zit en zich niet veilig voelt op school, leert minder makkelijk. Er breekt straks een turbulente periode aan: de puberteit. Onderschat deze fase niet. Veel leerlingen hebben last van gierende hormonen en gaan onderpresteren en de grenzen opzoeken. In een goed schoolklimaat weten leerkrachten hoe ze met de grillen van pubers moeten omgaan. De drempel om mentoren en vertrouwenspersonen te raadplegen is er laag en bij 'lastig' gedrag wordt eerder gekozen voor begeleiding dan strafwerk.
Maar hoe kom je erachter wat in dit opzicht de ideale school is voor je zoon of dochter? Ga naar een open dag en praat met de leraren. Hoe betrokken en enthousiast zijn ze? Ga ook in gesprek met leerlingen, meestal zijn ze eerlijk genoeg om te vertellen wat zij de plus- en minpunten van hun school vinden. Je kunt ook contact zoeken met ouders die al een kind hebben op de school van je voorkeur. Van hun ervaringen steek je vaak meer op dan van een mooie folder. En vergeet niet naar de mening van je kind te vragen. Wat folders, schooloordelen, inspectierapporten en andere ouders ook zeggen, vertrouw op zijn gevoel tijdens Missie Middelbare School Kiezen. Hij moet zich er straks tenslotte minimaal vier jaar thuis voelen.
Lees ook: Wat je wil weten over de groeispurt van je puber
Welke middelbare school zijn er?
Hoe kom je erachter welke scholen er bij jou in de buurt zijn en welk onderwijs zij geven? Dit is een handige checklist:
Vraag informatie aan de leerkracht over scholen in de buurt.
Op de website Scholen op de kaart kun je zelf scholen in jouw regio vinden en vergelijken.
Ga samen met je kind naar de open dag van een middelbare school. Deze worden vaak in januari of februari georganiseerd. Je krijgt dan een indruk van de sfeer binnen de school. In de VO Gids vind je veel informatie over middelbare scholen en ook wanneer hun open dagen zijn.
Check de kwaliteit van een school op de website van de Inspectie van Onderwijs. Scholen worden onder meer vergeleken op gemiddeld eindexamencijfer, doorstroming (het percentage leerlingen dat in geen enkele klas is blijven zitten) en het rendement. Ook zijn er overzichten van de zogenoemde excellente en zwakke scholen van Nederland.
Check de website van de school: wat zijn de toelatingseisen, hoe ziet de schoolorganisatie eruit, in hoeverre kan de school indien nodig extra begeleiding bieden voor specifieke leerproblemen en met welke onderwijsmethode wordt er gewerkt?
Vraag vrienden en kennissen naar hun ervaringen.
Tips bij een middelbare school kiezen
Voordat je een definitieve schoolkeuze maakt, is het belangrijk om met de volgende zaken rekening te houden:
Past het totale lesaanbod van een school bij de belangstelling van je kind?
Bijna elke school heeft iets extra's, zoals bèta-klassen, tweetalig onderwijs, vwo met Latijn, of 'exotische' keuzevakken als Chinees en filosofie. Ook kunnen er culturele of sportieve extra's zijn. Check deze extra's van tevoren.
Hoe is de sfeer? Dit is bepalend voor of je kind zich uiteindelijk wel of niet op zijn gemak voelt.
Voor veel kinderen telt de schoolkeuze van vriendjes ook mee. Het geeft een vertrouwd gevoel om naar dezelfde school te gaan. Toch leggen kinderen die alleen naar een middelbare school gaan veel sneller contact met hun nieuwe klasgenoten. Laat dit dus niet te veel meewegen.
Hoe aanmelden bij middelbare school?
Maak samen een top 3 van scholen, omdat er ook redenen kunnen zijn waardoor je kind wordt geweigerd op de middelbare school van jullie voorkeur. Bijvoorbeeld omdat er te veel aanmeldingen zijn en er dan wordt geloot.
Van de basisschool krijg je meestal een aanmeldformulier. Daarmee meld je je kind aan bij de middelbare school van jullie keuze. De basisschool stuurt het schooladvies door naar de school die jullie uitkiezen. Let goed op dat je je kind aanmeldt in de centrale aanmeldweek van 25–31 maart. Je mag je kind bij meer scholen aanmelden, tenzij het in jouw gemeente of regio anders is geregeld.
Hoe bereid je je kind voor op de middelbare school?
Zo kun je je kind voorbereiden op de middelbare school:
Een goede voorbereiding begint al bij het kiezen van een middelbare school. Tijdens de open dagen ziet hij hoe het eraan toe gaat op zijn toekomstige school. Vraag hem dan al naar zijn indruk en verwachtingen. Klopt het beeld dat hij heeft? Vertel ook over je eigen ervaringen en vraag kinderen die al op de middelbare school zitten hoe zij dit vinden.
Op de basisschool heeft je kind vast al leren plannen en organiseren. Toch kan de hoeveelheid huiswerk straks op zijn nieuwe school dit best lastig maken. Je kunt hem vast uitleggen hoe je roosters maakt en hem leren zijn huiswerk op vaste tijden te maken. Die regelmaat zorgt voor rust, concentratie en discipline.
De hoeveelheid leerstof is vaak groot. Soms is het niet realistisch om alles in korte tijd uit het hoofd te leren. Leer hem alvast hoe je uittreksels kunt maken met hoofdzaken en logische verbanden.
Koop samen nieuwe schoolspullen, zoals schriften, een etui, een agenda, kaftpapier en een schooltas.
Maak zijn kamer studieklaar, met ruimte voor de nieuwe boeken en een rustige werkplek.
Help met boeken kaften.
Koop wat nieuwe kleding, waarin je kind zich zelfverzekerd voelt. Als je kind lekker in zijn vel zit, maak je makkelijker contact met nieuwe klasgenoten.
Bekijk samen vast de nieuwe boeken.
Oefen een paar keer samen de weg naar school. Zeker reizen met de trein, tram of bus is wennen.
Vaak is er voor de zomervakantie al een introductiedag op de middelbare school. Zorg dat je kind daarbij kan zijn.
Geef je kind de tijd om te wennen
Bij sommige kinderen gaat de overgang soepel, anderen hebben meer voorbereiding en tijd om te wennen nodig. Je hoeft niet ongerust te zijn als je kind de eerste maanden moeite heeft om alles bij te benen of heel moe is. Meestal gaat dit vanzelf over.
Lees ook: Praten over school: zo vertelt je kind meer
Bron: Rijksoverheid, Ouders & Onderwijs
