brandwonden

Brandwonden behandelen, wat moet je wel en niet doen?

Een kop hete thee, een vuurkorf, een barbecue, of een brandende kaars… Kinderen zijn zich nog niet bewust van het gevaar van hete voorwerpen en lopen daarom een extra groot risico op brandwonden. Lees hier hoe je die het beste kunt behandelen en voorkomen.

Van alle patiënten die jaarlijks in het ziekenhuis belanden met brandwonden, is een kwart tussen de 0 en 4 jaar oud. Deze kinderen hebben vaak brandwonden opgelopen door contact met hete vloeistoffen zoals thee en koffie of door contact met hete voorwerpen (kachel, verwarming, oven) en vuur.

Oorzaken

Kinderen ontwikkelen zich razendsnel en kunnen vaak al meer dan hun ouders denken. Een ongeluk zit daarom in een klein hoekje. Denk bijvoorbeeld aan een dreumes die zich probeert op te trekken aan het kleedje van de salontafel, en daarbij een kopje hete thee over zich heen krijgt. Of een kleuter die haar moeder helpt bij het koken en daarbij haar hand verbrandt aan de elektrische kookplaat.

Maar ook buiten loopt je kind risico op verbranding, en dan niet alleen tijdens een ‘vuurtje stoken’. Het sap van de berenklauw bijvoorbeeld, dat vrijkomt bij kneuzing van blad of stengel, kan nare brandplekken veroorzaken. Maar ook chemische stoffen kunnen voor pijnlijke brandwonden zorgen.

Wat voor brandwond?

Er zijn verschillende gradaties in brandwonden. Hoe ernstig een brandwond is, hangt af van de grootte van de beschadigde plek, de tijd dat de hitte op zijn huid heeft ingewerkt en de oorzaak van de verbranding. Brandwonden worden over het algemeen ingedeeld in drie groepen.

  • Eerstegraads brandwonden
  • Tweedegraads brandwonden
  • Derdegraads brandwonden

Eerstegraads

De huid is rood, licht gezwollen en pijnlijk. Er zijn geen blaren of ontvellingen. Deze oppervlakkige wonden kun je vaak zelf behandelen en herstellen snel, meestal binnen enkele dagen. Als je kind is verbrand door de zon, heeft hij eerstegraads brandwonden.

eerstegraads brandwondVoorbeeld van eerstegraads brandwond.

Tweedegraads

De huid is rood, gezwollen en pijnlijk en vertoont blaren. Wanneer de blaren kapot zijn, ziet de wond er nat uit. Hoewel deze brandwonden vrij ernstig kunnen zijn, kan er bij kleine verbrandingen binnen twee weken al herstel optreden. Bij grote tweedegraads brandwonden moet je met je kind naar het ziekenhuis.

tweedegraads brandwond Voorbeeld van tweedegraads brandwond.

Derdegraads

De huid is grauwwit (gekookt) of zwart (verkoold) en heeft de normale soepelheid verloren. De brandplek zelf is niet pijnlijk, de omgeving wel. Bij dit soort brandwonden moet je kind meteen naar het ziekenhuis. Het kan namelijk voorkomen dat je kind door het vocht- en zoutverlies dat met dit soort hevige brandwonden gepaard gaat, in een shock raakt. Ook is er een risico op infecties.

derdegraads brandwond Voorbeeld van derdegraads brandwond.

Behandeling

  1. Bel altijd 1-1-2 bij grote tweede- en derdegraads brandwonden.
  2. Bel bij eerstegraads variant de huisarts of huisartsenpost als een groot gedeelte van de huid gezwollen is en bij ziekteverschijnselen, zoals koude rillingen, koorts, misselijkheid, braken, hoofdpijn en hartkloppingen.
  3. Koel de brandwond minstens 10 minuten met bij voorkeur zacht stromend, lauw (!) leidingwater.
  4. Belangrijk: doe zo snel mogelijk de kleding uit en vergeet bij kleine kinderen de luier niet.
  5. Hou het gewonde kind zo vast dat hij zelf niet aan de wonden kan komen in verband met infectie en beschadiging van de brandwond.
  6. Dek na het koelen een tweede- en derdegraads brandwond af met niet-verklevend verband of steriel kompres, of anders met een schone theedoek, stoffen servet/zakdoek.
  7. Wikkel bij grotere oppervlakten een schone doek of laken losjes om de verbrande delen.
  8. Zorg ervoor dat blaren niet stuk gaan.
  9. Bescherm het kind tegen afkoelen, koel alleen met koud water als dat echt niet anders kan.

Waarschuwing: kleding en luiers kunnen – vooral bij verbranding door hete vloeistoffen, zoals thee – warmte lang vasthouden en in contact blijven met de huid en zo ernstige brandwonden veroorzaken.

Wat moet je niet doen?

  • Vastzittende kleding lostrekken, dit geeft extra beschadigingen aan de huid. Hou vastzittende kleding nat.
  • Iets op tweede- of derdegraads brandwonden smeren (ook geen brandzalf!). Dit geeft extra kans op infecties en maakt het beoordelen van de diepte van de brandwond door de arts erg moeilijk.
  • De wonden aanraken. Prik brandblaren ook nooit door.
  • Je kind laten eten of drinken bij grote tweede en derdegraads brandwonden, er kan namelijk een operatie noodzakelijk zijn waarvoor je nuchter moet zijn.
  • Koud water gebruiken om grote brandwonden op de romp of het gezicht af te koelen. Dan bestaat het gevaar op een koudeshock. Dek dit soort wonden in plaats daarvan af met een speciaal brandwondverband (metalline-verband) of desnoods een schone linnen doek.

Video: zo behandel je een brandwond

Video: In samenwerking met het Oranje Kruis.

Voorkomen is beter

Je kunt brandwonden bij je kind voorkomen door de omgeving veiliger te maken en extra goed op te letten tijdens risicosituaties. Denk bijvoorbeeld aan de volgende punten:

  • Drink geen koffie of thee met een kind op schoot.
  • Laat een (jong) kind niet in de keuken tijdens het koken.
  • Laat een kind niet alleen in bad of onder de douche.
  • Zet volle kopjes en kannen buiten bereik van kinderen.
  • Leg het snoer van de waterkoker en het koffiezetapparaat achter op het aanrecht en houdt het snoer zo kort mogelijk (eventueel vastplakken met duct tape).
  • Kook zoveel mogelijk op de achterste pitten en draai de stelen van de pannen naar achteren.
  • Laat apparaten zoals strijkbout en friteuse nooit onbeheerd aanstaan.
  • Gebruik een thermoskan i.p.v. een thee- of koffiepot.
  • Gebruik een fornuisrekje, zodat kinderen niet aan de knoppen kunnen draaien.
  • Gebruik een badthermometer en een thermostaatkraan.

Wist je dat…

  • Het koelen van de huid alleen zinvol is tot drie uur na de verbranding.
  • Je bij een gebrek aan leidingwater ook gebruik kunt maken van hydrogel verband of water uit een vijver of sloot voor het koelen van de brandwonden (koelen is namelijk belangrijker dan het voorkomen van een infectie).
  • Je een luier bij een baby zo snel mogelijk moet uitrekken. Een luier houdt namelijk hete vloeistoffen vast.
  • Als de kleding van je kind vlam heeft gevat, je dit het beste kunt blussen met leidingwater. Bij brandende benzine moet je de vlammen doven met een kleed of met een brandblusser op waterbasis. Spuit nooit in het gezicht van je kind.
  • Je bij een gebrek aan water, je het kind ook in een blusdeken, jas, trui, sprei of iets dergelijks van niet-synthetisch materiaal kan wikkelen. Hou het hoofd vrij en sluit de deken goed aan de hals af, daarmee voorkom je dat de vlammen via de hals omhoog schieten.

Giftige stoffen

Ook giftige stoffen op de huid kunnen brandwonden veroorzaken. Daarnaast kunnen ze vergiftingsverschijnselen tot gevolg hebben. Heeft je kind brandwonden door giftige stoffen? Volg dan de volgende stappen:

  • Bel 1-1-2 als je kind niet-alert, bewusteloos en/of benauwd is.
  • Bel ook 1-1-2 bij grote tweede- en derdegraads brandwonden.
  • Bel in andere gevallen de huisarts of huisartsenpost.
  • Probeer jezelf te beschermen met handschoenen die bestand zijn tegen de chemische stof
  • Trek je schoenen uit en doe sieraden snel af, omdat daarin of daaronder extra lang contact met de giftige stof mogelijk is.
  • Maak vastzittende kleding nat als deze vast zit en verwijder deze dan voorzichtig
  • Spoel de giftige stof van de huid af met veel lauw water bijvoorbeeld onder de douche; doe dit maximaal 45 minuten. Hoe eerder je kind onder de douche staat, hoe beter. Zorg dat de giftige stof zich niet over het lichaam verspreidt.
  • Ben je zelf ook in aanraking gekomen met de giftige stof? Spoel jezelf dan ook af.

Inademen giftige stoffen

Heeft je kind een giftige stof ingeademd? Volg dan de volgende stappen:

  • Bel 1-1-2 (ook voor de brandweer).
  • Blijf weg van de ruimte waar je een giftige stof in de lucht vermoedt.
  • Laat de deur open en hou verder afstand.
  • Breng als het kan je kind in de frisse lucht.
  • Laat je kind niet plat liggen, maar (half) zitten.

Meer weten over Kinder EHBO? Klik hier voor onze 10-delige thuiscursus i.s.m. het Oranje Kruis.