Wat is krentenbaard en hoe ontstaat het?
Krentenbaard (medische term: impetigo) is een oppervlakkige bacteriële infectie van de huid, die meestal wordt veroorzaakt door de stafylokok- of streptokokbacterie. De aandoening wordt ook wel kinderzeer genoemd.
Volgens huisarts Kimberley de Wit komt deze infectie met name voor bij kinderen onder de twaalf jaar. Hun afweersysteem is nog in volle ontwikkeling, waardoor zij simpelweg vatbaarder zijn voor deze specifieke bacteriën. Krentenbaard bij volwassenen komt daardoor aanzienlijk minder vaak voor. De bacterie dringt het lichaam gemakkelijk binnen wanneer de huid al licht beschadigd is. Denk hierbij aan een opengekrabde muggenbeet, een schaafwond, waterpokken of eczeem.
Krentenbaard bij kind herkennen
De ontsteking herken je aan rode plekken, wondjes of blaasjes met gele korstjes. Die zitten meestal rond de neus of mond, maar de plekken kunnen ook over het hele lichaam voorkomen. Bij baby’s zie je ook krentenbaard op de billen en rondom de luier. Zoek je online op krentenbaard foto’s, dan vind je grote verschillen omdat ze verschillende stadia van de infectie laten zien. Op de foto hieronder is krentenbaard rond lip en neus zichtbaar in de vorm van bultjes en korstjes.
KRENTENBAARD INCUBATIETIJD*: vier tot veertien dagen
SYMPTOMEN: rode vlekken of bultjes vooral bij de neus en mond. De bultjes worden blaasjes met vocht, als die open gaan worden het natte plekjes met gele korsten. Pijn en jeuk.
BESMETTELIJK: ja.KRENTENBAARD EN ZWANGER: krentenbaard is niet gevaarlijk voor zwangere vrouwen of een ongeboren baby, maar geeft wel risico in de kraamtijd.
*de tijd die verstrijkt tussen de besmetting en de eerste symptomen
Lees ook: Dit zijn alle soorten vlekjesziekten en wat je eraan doet
De symptomen: zo herken je de infectie
Je herkent krentenbaard aan rode vlekken die zich al snel ontwikkelen tot vochtblaren, waarna deze openbarsten en indrogen tot opvallende, honinggele korsten.
De ontsteking begint vaak rondom de neus of de mond. Komen er meerdere korsten bij elkaar, dan lijkt het al snel op een baard van krenten – daar komt de naam vandaan. Toch kunnen de plekken zich over het hele lichaam verspreiden, inclusief de oksels, voetzolen of (bij baby’s) rondom het luiergebied. De plekken veroorzaken vaak pijn en flinke jeuk. Gelukkig laat de infectie geen littekens achter, tenzij je kind de blaren tot bloedens toe openkrabt.
Zo ontwikkelen de krentenbaard symptomen zich:
De ontsteking begint vaak op een plaats waar al een wondje zit.
Er komen rode vlekken of bultjes in het gezicht, vooral bij de neus en mond.
De plekken kunnen daarna ook op andere delen van het lichaam zitten.
De bultjes worden blaasjes met vocht erin.
Als de blaasjes openbarsten, worden het natte plekken met gele korsten.
De plekken met blaasjes en korstjes kunnen snel groter worden.
De plekken kunnen pijn doen en jeuken.
Er kunnen ook blaren ontstaan, maar dit komt zelden voor.
Is krentenbaard besmettelijk en wat is de incubatietijd?
Krentenbaard is zeer besmettelijk. De incubatietijd, oftewel de tijd tussen de daadwerkelijke besmetting en het zien van de eerste symptomen, ligt tussen de vier en veertien dagen.
De bacterie verspreidt zich razendsnel via vochtdruppels in de lucht (door hoesten of niezen), via direct huidcontact of via besmette voorwerpen zoals speelgoed en bestek. Vooral het vocht in de blaren zit vol bacteriën. Raakt je kind de plekken aan en wrijft hij daarna in zijn oog of over zijn arm, dan ontstaan daar al snel nieuwe blaren. De besmettelijkheid verdwijnt pas volledig zodra alle blaren zijn ingedroogd, of 48 uur na de start van een antibioticakuur.
Heeft je kind het eenmaal gehad? Dan is hij helaas niet immuun. Kinderen met een lagere weerstand of atopisch eczeem kunnen de infectie vaker oplopen. Er bestaat momenteel geen vaccin tegen krentenbaard binnen het Rijksvaccinatieprogramma.
Wat is de juiste behandeling bij krentenbaard?
Krentenbaard geneest in principe vanzelf binnen één tot drie weken, maar de huisarts kan een antibacteriële zalf (fusidinezuur) voorschrijven om dit proces te versnellen en verdere besmetting te voorkomen.
Vermoed je dat je kind krentenbaard heeft, neem dan altijd contact op met de huisartsenpraktijk. Bij een beginnende infectie kun je de huid lokaal aanstippen met zinkzalf om verdere uitbreiding te remmen. Slaat dit niet aan, dan adviseert de arts vaak fusidinezuurcrème die je drie keer per dag smeert. Is de infectie erg hardnekkig of heeft je kind koorts, dan schrijft de arts mogelijk antibioticatabletten voor. Blijft de krentenbaard chronisch terugkeren, dan is een verwijzing naar de dermatoloog een logische vervolgstap.
Hygiëne en verzorging: wat je zelf kunt doen
Een strikte hygiëne is essentieel om te voorkomen dat krentenbaard zich verspreidt binnen het gezin. Pas de volgende adviezen toe:
- 1
Voorkom krabben. Leg je kind uit dat de wonden daardoor groter worden. Bij een jonge baby kun je krabwanten aantrekken of de plekken bedekken met zachte kleding.
- 2
Houd de nagels schoon en kort. Mocht je kind toch krabben, dan scheurt de huid minder snel open. Lees hier alles over nagels knippen bij je baby.
- 3
Was jullie handen zeer regelmatig met zeep en droog ze grondig af.
- 4
Gebruik elke dag een schone handdoek en washand voor je kind en deel deze absoluut niet met andere gezinsleden.
- 5
Reinig speelgoed, deurkrukken en trapleuningen dagelijks.
- 6
Leer je kind hoesten en niezen in de elleboog of een papieren zakdoek. Zo leer je je kind op de juiste manier zijn handen wassen.
- 7
Licht de school of opvang direct in, zodat leidsters alert kunnen zijn op symptomen bij andere kinderen.
Wat je absoluut moet vermijden
Plak de wonden nooit af met pleisters en gebruik geen agressieve ontsmettingsmiddelen zoals alcohol of Dettol.
Blaren en wonden genezen sneller wanneer ze aan de open lucht indrogen. Ontsmettingsmiddelen werken niet beter dan reguliere zeep en beschadigen de kwetsbare kinderhuid alleen maar meer. Ga daarnaast niet samen met je kind in bad en voorkom dat broers of zussen het badwater delen. Bezoek ook geen zwembaden of zwemlessen totdat alle korsten volledig zijn verdwenen; kinderen dragen de bacterie daar razendsnel aan elkaar over.
Mag je kind met krentenbaard naar school of de opvang?
Een kind met krentenbaard mag medisch gezien gewoon naar school of het kinderdagverblijf, zolang hij zich niet ziek voelt.
Vaak dragen klasgenoten de bacterie allang bij zich zonder klachten te vertonen. Informeer de leerkracht wel direct. Sommige scholen of opvangcentra hanteren in overleg met de GGD namelijk eigen, strengere regels en lichten graag andere ouders in. Lees ook: Wanneer mag een ziek kind niet naar de kinderopvang?
Krentenbaard tijdens de zwangerschap of kraamtijd
Tijdens de zwangerschap is krentenbaard ongevaarlijk voor jou en je ongeboren baby. In de kraamtijd brengt het wel degelijk risico’s met zich mee.
Wordt de krentenbaard veroorzaakt door de groep-A-streptokok, dan geeft dit een verhoogd risico op kraamvrouwenkoorts bij vrouwen die net een keizersnede hebben gehad of zijn ingescheurd. Ontvang daarom geen bezoek met krentenbaard en ga zelf niet op kraamvisite als het in jouw gezin heerst. Zodra de blaren zijn ingedroogd, is het gevaar geweken. Krijgt je kind krentenbaard terwijl jij net bevallen bent? Focus dan maximaal op hygiëne en raadpleeg direct de huisarts voor een behandeling.
(Let op: Dit geldt ook voor een koortslip. Lees hier waarom dat gevaarlijk is voor je baby. Lees ook welke kinderziektes wél gevaarlijk zijn tijdens de zwangerschap.)
Wanneer schakel je de huisarts in?
Denk je dat je kind krentenbaard symptomen heeft, neem dan contact op met je huisarts. Krentenbaard gaat meestal vanzelf over binnen twee tot drie weken, maar met medicijnen of een zalf die de huisarts kan voorschrijven gaat de genezing sneller en is de besmettelijke periode ook eerder voorbij.
Bronnen: RIVM, Apotheek.nl, Thuisarts.nl
