Wat is een berenklauw?
De berenklauw is een grote, kruidachtige plant uit de Kaukasus die in Nederland veelvuldig voorkomt in bermen, parken en bossen. Hoewel de plant decennia geleden naar Europa werd gehaald vanwege de imposante witte bloemen, wordt hij tegenwoordig als een invasieve plaag beschouwd. De plant gedijt uitstekend bij stijgende temperaturen en verspreidt zich razendsnel, ook in woonwijken en nabij speeltuinen.
Hoe ziet een berenklauw eruit?
Je herkent een berenklauw aan de enorme hoogte (tot vijf meter), de grote gekartelde bladeren en de schermen met witte bloemen die bloeien van juni tot oktober. In Nederland maken we onderscheid tussen de gewone berenklauw en de reuzenberenklauw. Beide soorten zijn gevaarlijk, maar de reuzenberenklauw veroorzaakt de meest heftige reacties.
1. Gewone berenklauw
De gewone berenklauw wordt tussen de negentig centimeter en anderhalve meter hoog. De plant heeft een groene stengel, grote, gekartelde bladeren en is ruw behaard met brandhaartjes. Die haartjes kunnen de huid flink irriteren, met zelfs brandwonden tot gevolg. Ook het sap van de plant kan huidirritatie veroorzaken, maar deze klachten zijn minder erg dan bij de reuzenberenklauw.
Dit is de gewone berenklauw.
2. Reuzenberenklauw
Deze reusachtige plant kan tot wel vijf meter hoog worden en heeft een rood gevlekte stengel met een diameter tot tien centimeter. De bladeren zijn grof gezaagd en zeer diep ingesneden. Vooral het sap uit deze plant is berucht om het veroorzaken van grote blaren en ernstige brandwonden.
Dit is de reuzenberenklauw.
Waarom is deze plant zo gevaarlijk voor je kind?
Berenklauw is gevaarlijk omdat het sap fototoxisch is; dit betekent dat de huid na aanraking extreem gevoelig wordt voor zonlicht, wat leidt tot ernstige brandwonden. Kinderen zien de holle stengels soms aan voor blaaspijpen of gebruiken de grote bladeren om onder te schuilen. Eén aanraking is vaak al genoeg. Wanneer het sap in de ogen terechtkomt, kan dit in het ergste geval leiden tot blijvende blindheid.
Volgens huisarts Kimberley de Wit is het verraderlijke dat de klachten pas na 24 tot 48 uur zichtbaar worden. In tegenstelling tot brandnetels voelt een kind de irritatie niet direct, waardoor het vaak in de zon blijft doorspelen en de chemische reactie verergert.
Wat moet je doen na aanraking met berenklauw?
Was de huid na contact direct met lauw water en zeep, bedek de plek tegen zonlicht en raadpleeg bij blaren of irritatie altijd een arts. Volg dit stappenplan nauwkeurig om de schade te beperken:
- 1
Ga direct naar binnen. Vermijd elk contact met ultraviolet licht, ook bij bewolking.
- 2
Spoel uitgebreid. Gebruik veel lauw water en zeep om het sap volledig te verwijderen.
- 3
Voorkom verspreiding. Let erop dat je kind het sap niet uitwrijft naar het gezicht, de mond of de ogen.
- 4
Oogcontact behandelen. Spoel de ogen minimaal vijftien minuten met water als er sap in is gekomen en bel direct de huisarts.
- 5
Blijf uit de zon. Houd de aangedane huid de rest van de week volledig bedekt.
- 6
Medische hulp inschakelen. Bel de huisarts bij rode vlekken, zwellingen of blaren. Vertoont je kind tekenen van een allergische reactie of benauwdheid? Bel dan direct 112.
Berenklauw klachten herkennen pas na 24 – 48 uur
Als je kind door een struik met brandnetels loopt, voelt hij dat meteen. Hij krijgt dan last van jeuk en bultjes. Bij een berenklauw merkt je kind dat niet. Vaak krijgt hij pas na 24 tot 48 uur last van klachten.
Zonlicht zorgt voor de klachten. Het sap van de berenklauw bevat onder andere de stof furocoumarine, die actief wordt in het zonlicht. Als je kind door een berenklauw is geraakt en verder speelt in de zon, wordt die stof geactiveerd.
Het gevolg? Jeukende rode vlekken of blaasjes. Een paar uur later kunnen de plekken zich ontwikkelen tot grote blaren en ernstige brandwonden. Als je kind dus per ongeluk een berenklauw heeft aangeraakt, moet je hem meteen uit de zon houden, ook de rest van de week.
Meer weten over huiduitslag? Check onze handige rode vlekkenwijzer
Zwellingen en brandwonden: de gevolgen
Als je kind zwellingen, blaren en/of brandwonden heeft opgelopen door een berenklauw, kan hij daar lang last van hebben. Brandwonden genezen pas na één of twee weken. Blaren die opengaan, worden pijnlijke open wonden. Als ze zijn genezen, kunnen er littekens of pigmentplekken op de huid zichtbaar blijven. Als het sap van de berenklauw in de ogen van je kind komt, kan hij er – in het ergste geval – zelfs blind van worden.
Belangrijk om altijd in huis te hebben:
Lees meer over de behandeling van brandwonden.
Hoe bescherm je je kind tegen de plant?
Bescherm je kind door de plant aan de hand van foto’s te leren herkennen en door bedekkende kleding te dragen in gebieden waar de berenklauw groeit. Waarschuw je kind dat de plant niet aangeraakt mag worden, net zoals je dat bij brandnetels doet. Zie je de plant in een openbaar gebied of bij een speeltuin? Meld dit dan direct bij de gemeente, zodat zij de plant veilig kunnen verwijderen. Probeer nooit zelf een berenklauw in de tuin te maaien; dit verspreidt het sap en bevordert de groei. Schakel liever een professional in die met de juiste bescherming en bril te werk gaat.
Wil je meer weten over hoe je moet handelen bij ongevallen in de natuur? Lees dan ook onze tips over het behandelen van een tekenbeet of over de klachten van de eikenprocessierups.
Hoe kun je berenklauw verwijderen?
Groeit er een berenklauw in je eigen tuin? Maai hem dan niet weg, want dat kan de groei juist bevorderen. Als je hem wilt weghalen, draag dan beschermende kleding, bijvoorbeeld een regenpak, handschoenen en een bril. Spoel daarna je kleding goed af. Je kunt natuurlijk ook een hovenier vragen om de berenklauw weg te halen.
Bronnen: Rode Kruis, Flora van Nederland
