Hoeveel zout mag je kind per dag?

Ongemerkt veel zout binnen

Natuurlijk, zout zit in de zoutpot. En die pot staat hoogstwaarschijnlijk op het keukenaanrecht. Nu denk je misschien: die zoutpot gebruik ik weinig, dus mijn kind krijgt niet veel zout binnen. Maar schijn bedriegt. 20 procent van onze zoutinname komt uit zout dat je over het eten strooit, maar 80 procent van het zout dat je binnenkrijgt, komt uit bewerkte voedingsmiddelen die je in de supermarkt koopt.

Van kruidenmixen, koekjes en brood tot ketchup en kant-en-klare tomatensaus: de meeste bewerkte voedingsmiddelen zitten vol zout. Zout is namelijk een goedkope smaakmaker.

Het effect van zout eten op een kind

Zout is op zich niet slecht, maar te veel zout wel. Dat heeft vooral te maken met het mineraal natrium. Natrium regelt de vochtbalans en bloeddruk in je lichaam. Dit is nodig voor een goede werking van spier- en zenuwcellen. Te veel natrium is slecht voor de nieren van jonge kinderen, omdat hun nieren natrium nog niet goed verwerken. Wanneer een kind te veel zout binnenkrijgt, moeten de nieren extra hard werken om het natrium via de urine uit het lichaam te verwijderen. Hierdoor kunnen de nieren beschadigen.

Elke 2,5 gram keukenzout bevat 1 gram natrium. Het advies is daarom om geen zout toe te voegen aan het eten van je kind en geen bewerkte producten te kiezen die standaard veel zout bevatten. Te veel zout kan op latere leeftijd de kans op ziekten verhogen, zoals een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en nierziekten. Ook kan te veel zout zorgen voor botontkalking.

Lees ook: Hoeveel suiker mag je kind per dag?

Hoeveel zout mag een kind per dag?

Smaak is een kwestie van gewenning. Het is dus slim om je kind niet aan zout te laten wennen. Het Voedingscentrum heeft de volgende richtlijnen opgesteld voor de maximale hoeveelheid zout per dag voor een kind.

Aan deze hoeveelheid zit je trouwens zo. Om een idee te geven: een kop kippensoep bevat 1,80 gram zout. Een plak ham bevat 0,60 gram. Een volkoren boterham bevat 0,30 gram. En een plak kaas bevat 0,40 gram.

In welke producten zit veel zout?

Aan bewerkte producten is vaak veel zout toegevoegd. Eet je kind brood als lunch, dan krijgt hij daarmee al de maximale hoeveelheid zout per dag binnen. Ook bewerkt broodbeleg bevat vaak zout, vooral kaas en vleeswaren. Het Voedingscentrum raadt aan om kinderen tot 4 jaar geen harde kaas te geven.

Andere producten waar veel zout in zit zijn crackers, chips en toastjes. Ook kant-en-klaarmaaltijden bevatten meer zout dan gemiddeld, zoals pizza, soep, hartige snacks, bewerkt vlees, bijvoorbeeld hamburgers, worst en rundervinken, en sauzen. Geef je dreumes of peuter daarom alleen bij hoge uitzondering een kant-en-klaarmaaltijd. Vergelijk de etiketten van maaltijden op het zoutgehalte.

Ook in zoete producten als roomijs, koekjes of gebak zit zout. Zo bevatten speculaasjes meer zout dan chips.

Lees ook: Wat mogen peuters niet eten?

Zoutarme tussendoortjes en broodbeleg

Ongemerkt kun je met zoute tussendoortjes of beleg op een dag veel zout binnenkrijgen. Kies daarom vooral voor onbewerkte producten. Hieronder een lijst met zoutarme alternatieven:

• hüttenkäse, roomkaas naturel of zuivelspread

• vruchtenpasta, jam of appelstroop

• groentespread (bijvoorbeeld fijngeprakte avocado)

• 100% pindakaas of 100% notenpasta

• vleeswaren die minder dan 2 gram zout per 100 g bevatten (zie etiket)

• rozijnen of ander gedroogd fruit

• fruit

• rauwkost of groente, eventueel met yoghurtdip

• yoghurt

• rijstwafels zonder zout

• popcorn zonder zout

• ongezouten noten

Bestaat er ook gezond zout?

Naast het standaard potje keukenzout zijn er andere soorten. Denk aan: grijs zout, Keltisch zout, Himalayazout, Waddenzeezout, etc. Soms wordt beweerd dat deze zoutsoorten gezonder of natuurlijker zijn. Maar je lichaam behandelt zout als zout, en alle soorten zout zijn natuurlijk ontstaan.

Wel wordt het ene zoutsoort meer bewerkt (gezuiverd) dan de andere, maar ze bevatten allemaal min of meer dezelfde hoeveelheid natrium en dat is wat telt. Bovendien wordt aan Nederlands keukenzout altijd jodium toegevoegd (wat belangrijk is voor de groei en de schildklier). Aan zeezout wordt geen jodium toegevoegd.

Meer zout als het buiten warm is?

Ook bij warm weer of intensief bewegen hoeven kinderen en volwassenen geen extra zout te eten. Je verliest dan wel zout, maar je lichaam krijgt met normale voeding voldoende zout binnen. De kans op een zouttekort is klein. Belangrijk is dat je het vochtverlies door zweten aanvult door voldoende te drinken.

Genoeg jodium?

In Nederland wordt standaard jodium toegevoegd aan keukenzout en nog meer aan bakkerszout. Zo krijg je door het eten van brood uit de winkel automatisch jodium binnen. Dat is belangrijk voor de werking van de schildklier. Bij kinderen kan een jodiumgebrek leiden tot een groeiachterstand en een verminderd leervermogen.

Eet je weinig brood (bijvoorbeeld bij een glutenintolerantie) of vooral biologisch brood of zelfgebakken brood? Dan krijg je mogelijk te weinig jodium binnen. Aan zelfgebakken brood kun je jodiumhoudend zout of bakkerszout toevoegen, maar ook dan is het advies om niet méér zout toe te voegen. Zeevis, eieren en zuivel bevatten jodium en er zijn (multivitamine)tabletten met jodium verkrijgbaar.

Extra tips om je kind minder zout te laten eten

1. 1

   Kook zelf. Tachtig procent van het zout dat je binnenkrijgt, is afkomstig uit producten waarin zout van nature zit of waaraan het door fabrikanten is toegevoegd. Kies daarom liever niet voor kant-en-klare pakjes en zakjes. Maak sauzen, marinades, dressings en soep zelf, dan bepaal je hoeveel zout je toevoegt. Tip: maak extra veel en vries wat overblijft in.

2. 2

   Kies voor gezonde smaakmakers. Naast zout zijn er veel andere, gezondere smaakmakers, zoals verse of gedroogde (groene) kruiden.

3. 3

   Gebruik geen grof zout of zoutmolen. Als je wilt minderen met zout kun je deze beter niet voor gebruiken. Een zoutmolen maalt het zout grof waardoor je ongemerkt meer zout toevoegt aan het eten.

4. 4

   Lees het etiket. Door goed te lezen en etiketten met elkaar te vergelijken, kun je kiezen voor de minst zoute varianten. Alle beetjes helpen.

Bron: Voedingscentrum, Radboud UMC

Kinderborden met personageBij bol

Bekijk

Bord met vakjesBij bol

Bekijk

Mepal broodtrommelsBij bol

Bekijk

SchoolbekersBij bol

Bekijk

Limonade bekersBij bol

Bekijk

LunchboxenBij bol

Bekijk

KinderbordenBij bol

Bekijk

Open bekersBij Wehkamp

Bekijk

OefenbekerBij Prénatal

Bekijk

Drinkbekers 'leren drinken'Bij Prénatal

Bekijk