Anesthesie bij kinderen: zo bereid je je kind voor op een narcose

Wat is een narcose bij kinderen?

Een narcose (algehele anesthesie) is een diepe, gecontroleerde slaap die wordt opgewekt met medicijnen, zodat je kind niets voelt of merkt van een medische ingreep. Hoewel we het 'slapen' noemen, is het geen natuurlijke slaap voor je kind. Het lichaam reageert niet op pijnprikkels en je kind wordt pas weer wakker nadat de arts de toediening van de medicijnen stopt.

Welk onderzoek is er vooraf nodig?

Voor de operatie onderzoekt het ziekenhuis de gezondheid van je kind om de narcose veilig te laten verlopen. Volgens anesthesioloog Ilse Dons-Sinke is het essentieel om te weten of je kind medicijnen slikt, allergieën heeft of last heeft van bepaalde aandoeningen. Aan de hand van de lengte en het gewicht van je kind bepaalt de anesthesioloog de exacte dosering van de medicijnen.

Ook horen artsen graag hoe een eventuele eerdere narcose is bevallen en of je kind ergens allergisch voor is. Omdat er tijdens de narcose soms een beademingsbuisje wordt gebruikt, verwijdert de arts een loszittende tand of kies vaak preventief terwijl je kind al slaapt. Dit voorkomt dat de tand ongemerkt losraakt.

Wat zijn belangrijke voorzorgsmaatregelen voor een narcose?

Ziekte of een vroeggeboorte kunnen invloed hebben op de narcose en vereisen extra voorzichtigheid. Een te vroeg geboren baby is de eerste maanden gevoeliger voor ademhalingsstoornissen en wordt na een operatie soms wat langer ter controle op de kinderafdeling gehouden. Je mag als ouder dan altijd bij je kind blijven.

Daarnaast is de kans op ademhalingsproblemen of een longontsteking iets groter als je kind verkouden is. In dat geval kan de operatie worden uitgesteld, tenzij het een spoedingreep betreft.

Lees ook: Dit kun je doen als je baby verkouden is

Hoe bereid je je kind voor op een operatie?

Een goede, eerlijke voorbereiding vermindert angst en voorkomt trauma’s, zelfs al bij baby’s. Volgens (medisch) pedagoog Mirre Kastelein is het goed om je kind voor te bereiden op een manier die past bij zijn ontwikkelingsniveau. Je kunt samen online voorlichtingsmateriaal van het ziekenhuis bekijken. Heeft je kind onverwacht een spoedoperatie? Dan komt de anesthesist langs op de kamer om jullie uit te leggen wat er gaat gebeuren en of je kind via een kapje of een infuus gaat ‘slapen’. Schrijf je vragen vooraf op, zodat je niets vergeet te vragen.

Waarom mag je kind niet eten en drinken voor de narcose?

Je kind moet voor de ingreep ‘nuchter’ zijn om te voorkomen dat er tijdens de narcose maagzuur in de longen stroomt. Als een kind toch eet of drinkt en er belandt maagzuur in de longen, kan dit een ernstige longontsteking veroorzaken. Eet of drinkt je kind onverhoopt toch iets na de afgesproken tijd? Dan kan de operatie helaas niet doorgaan. Let op: als je kind een dag voor de operatie al wordt opgenomen, hoeft hij op dat moment nog niet nuchter te zijn, dit geldt pas voor de dag van de operatie zelf.

In dit schema staan verschillende opnametijden met daarachter vanaf welke tijd je kind niet meer mag eten en drinken.

Waarom mag je kind niet eten en drinken voor de narcose?

Je kind moet voor de ingreep 'nuchter' zijn om te voorkomen dat er tijdens de narcose maagzuur in de longen stroomt. Als een kind toch eet of drinkt en er belandt maagzuur in de longen, kan dit een ernstige longontsteking veroorzaken. Eet of drinkt je kind onverhoopt toch iets na de afgesproken tijd? Dan kan de operatie helaas niet doorgaan. Let op: als je kind een dag voor de operatie al wordt opgenomen, hoeft hij op dat moment nog niet nuchter te zijn, dit geldt pas voor de dag van de operatie zelf.

• Twee beschuitjes of crackers met jam (zonder boter).

• Eén snee brood met jam (zonder boter).

• Kunstvoeding.

Tot het moment dat je kind de operatiekamer in gaat, mag hij uitsluitend heldere dranken drinken:

• Thee, water, heldere appelsap of limonade zonder prik.

• Let op: melkproducten of bouillon zijn streng verboden.

Wat zijn de regels voor borstvoeding en flesvoeding?

Baby’s tot twaalf maanden mogen over het algemeen tot vier uur voor de geplande ingreep nog melk drinken. Dit geldt voor zowel borstvoeding als kunstvoeding. Je kunt proberen het voedingsschema in de dagen ervoor iets te verschuiven. Zo zorg je ervoor dat je baby vlak voor die grens van vier uur nog kan drinken en niet met onnodige honger hoeft te wachten.

Wat is premedicatie en wanneer krijgt je kind dit?

Premedicatie is rustgevende medicatie die je kind krijgt om de overgang naar de narcose minder spannend te maken. Als de arts dit adviseert, krijgt je kind dit ongeveer een uur voor de narcose toegediend. In de tussentijd kan hij nog naar het toilet en krijgt hij eventueel al de operatiekleding aan.

Mogen ouders mee naar de operatiekamer?

Beide ouders mogen mee tot aan de wachtruimte (de holding), waarna één ouder mee de operatiekamer in mag totdat het kind in slaap is gevallen. Een kind voelt spanning feilloos aan. Het is daarom belangrijk dat de ouder die de meeste rust kan uitstralen meegaat naar binnen. Deze ouder krijgt een steriel pak over de kleding aan (dat oudere kinderen naderhand vaak leuk vinden om op school te laten zien).

Hoe wordt een kind precies onder narcose gebracht?

Er zijn twee manieren waarop een anesthesist een kind onder narcose brengt:

1. 1

   Met een kapje: Je kind krijgt een kapje over de neus en mond en ademt anesthesiedamp in, waarna hij rustig in slaap valt. Omdat de damp soms een lijmachtige geur heeft, mag je kind in veel ziekenhuizen vooraf met een speciale stift een geur (zoals aardbei) in het kapje laten aanbrengen.

2. 2

   Via een infuus: Bij oudere kinderen wordt vaak een infuus gebruikt. Om dit zo pijnloos mogelijk te maken, plakt de verpleegkundige ruim van tevoren speciale verdovende pleisters op de huid.

Wat kun je als ouder doen als je kind in slaap valt?

Je kind voelt zich het veiligst als jij letterlijk dichtbij bent. Neem je kind op schoot of sta pal naast zijn hoofd, houd hem vast en praat of zing zachtjes tegen hem. Spreek vooraf af wat je kind prettig vindt. Soms verzet een kind zich op het laatste moment even tegen het kapje. Zorgverleners weten hier goed mee om te gaan; gebruik zelf geen dwang om het kapje op te houden, dit kan traumatisch zijn. Raakt je kind echt in paniek? Geef dit aan. Een pauze inlassen is altijd toegestaan.

Wat merk je aan je kind als de narcose begint?

Het moment dat je kind in slaap valt, kan er onverwacht uitzien. Wees voorbereid op de volgende dingen in de operatiekamer:

• Je kind kan onrustig gaan bewegen en wegdraaien. Hij is zich hier zelf al niet meer van bewust.

• Sommige kinderen houden hun ogen open terwijl ze al slapen. De anesthesist ziet op de bewakingsapparatuur feilloos dat je kind veilig onder narcose is.

• Zodra je kind in diepe slaap is, begeleidt een medewerker je direct de operatiekamer uit.

Welke bewakingsapparatuur wordt er gebruikt?

Tijdens de hele ingreep houden artsen je kind nauwlettend in de gaten met speciale bewakingsapparatuur (soms wordt dit al aangesloten voordat de narcose begint). Je kind krijgt:

• Stickers op de borstkas om de hartslag te registreren.

• Een zachte band om de bovenarm die elke paar minuten de bloeddruk meet.

• Een dopje (metertje) op de vinger of teen om het zuurstofgehalte in het bloed te controleren.

Wat gebeurt er direct na de operatie in de uitslaapkamer?

Na de operatie stopt de arts met de narcosemiddelen en haalt de beademingsbuis weg. Je kind wordt wakker in de uitslaapkamer, en jullie mogen daar direct bij zijn. De verpleegkundige controleert continu of je kind geen pijn heeft en niet misselijk is. Vaak is er tijdens de ingreep al gestart met goede pijnstilling. Het is heel normaal als je kind nog erg vermoeid is en weer in slaap valt; dit is dan gewone, natuurlijke slaap. Lees ook: Je baby een zetpil geven, hoe doe je dat?

Wat zijn de mogelijke bijwerkingen van een narcose?

Narcosemiddelen zijn binnen één dag volledig uit het lichaam verdwenen. Toch kan je kind na de operatie nog last hebben van milde bijwerkingen:

1. 1

   Misselijkheid: Doordat medicatie verbeterd is, komt dit minder vaak voor. Artsen geven soms preventief medicatie tegen de misselijkheid. (Check: heeft je kind trek in eten? Dan is hij niet meer misselijk).

2. 2

   Sufheid: De operatie, het herstel en de pijnmedicatie kosten veel energie, waardoor je kind suf en vermoeid kan ogen.

3. 3

   Heesheid of keelpijn: Dit ontstaat door de beademingsbuis en trekt vanzelf weg. Koud drinken of een waterijsje geeft snel verlichting.

4. 4

   Tijdelijk krachtsverlies: Is er lokale verdoving gebruikt? Dan kunnen armen of benen tijdelijk slapper en gevoelloos aanvoelen. Blijf erbij als je kind gaat staan en pas op met hete voorwerpen.

Hoe risicovol is een narcose voor een kind?

Een narcose is voor een kind uiterst veilig en de kans op complicaties is heel klein. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat een korte ingreep onder narcose geen enkel nadelig effect heeft op de lange termijn. Er is geen verschil in de ontwikkeling van de hersenen, intelligentie of leerprestaties bij kinderen die wel of geen anesthesie hebben gehad.

Bronnen: Isala Zwolle, Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie, Prinses Máxima Centrum