Hoofdluis herkennen en behandelen: dit werkt wél en dit niet

Wat is hoofdluis?

De hoofdluis is een kriebelig beestje dat leeft tussen de haren op ons hoofd. Elk jaar hebben een kwart miljoen kinderen in Nederland last van luizen. Deze insecten zijn piepklein en leven als parasieten op de hoofdhuid van mensen. Een hoofdluis zuigt drie tot zes keer per dag een beetje mensenbloed. De bijtplaatsen kunnen flink jeuken, omdat de luis bij het bloed zuigen wat speeksel achterlaat. Jeuk is daarom vaak het eerste teken dat je kind hoofdluis heeft.

Hoeveel komt hoofdluis voor?

Hoofdluis komt veel voor. Elk jaar krijgt ongeveer 10 procent van de basisschoolkinderen hoofdluis. Het is ongevaarlijk en niet schadelijk voor de gezondheid, maar het is wel vervelend. Je kind kan er flinke jeuk door krijgen. Je kind krijgt vaak hoofdluis door een klasgenoot of vriendje met hoofdluis.

Hoe ziet een hoofdluis eruit?

Hoofdluizen zijn ongeveer 2 tot 4 millimeter groot. Dat is ongeveer net zo groot als een sesamzaadje. De kleur van een luis kan variëren. Hij is normaal gesproken grijsblauw, maar kan roodbruin of bijna zwart worden als hij bloed heeft gezogen.

Hoe zien neten eruit? Neten zijn doorzichtig of wit en ongeveer een millimeter groot. Het lijkt een beetje op roos. Het verschil is dat roos los op de hoofdhuid zit, terwijl neten stevig aan de haren vastgeplakt zitten. Het aantal luizen per hoofd is meestal niet heel erg groot (ongeveer twintig), wel kunnen er veel neten zijn.

Hoe krijgt je kind hoofdluis?

Luizen verspreiden zich via haar-haarcontact. Je kind krijgt dus hoofdluis via direct contact met het haar van iemand anders die hoofdluis heeft. Luizen kunnen niet vliegen of springen, maar kruipen van de ene haar op de andere. En dus ook van het ene hoofd naar het andere. Ze lopen vrij snel, waardoor ze zelfs een overstap kunnen maken naar een ander kind als de haren maar heel kort bij elkaar in de buurt zijn.

Hoofdluis komt vooral bij kinderen voor. Zij zitten tijdens het spelen vaak met hun hoofden bij elkaar, waardoor de haren elkaar raken. Ook tijdens het maken van selfies, het kijken naar een film in de bioscoop of het zitten in een bus kunnen hoofdluizen overstappen. Volwassenen kunnen op dezelfde manieren ook hoofdluis krijgen.

Voorheen werd gedacht dat luizen ook via kleding (jassen, mutsen etc.) van de ene persoon naar de ander overlopen. Maar uit onderzoek is gebleken dat de beestjes zich niet verplaatsen via kleding of andere spullen.

Lees ook: Jojanneke zoekt uit: moet alles in de was als je hoofdluis hebt?

Wat zijn de symptomen van hoofdluis?

Het belangrijkste symptoom van hoofdluis is jeuk op het hoofd. Maar er zijn nog een aantal andere klachten die daaruit voort kunnen vloeien. Mogelijke symptomen waaraan je hoofdluis kunt herkennen:

1. 1

   Jeuk op het hoofd: constant krabben, vooral achter de oren, in de nek of op de kruin.

2. 2

   Slecht kunnen slapen: luizen zijn vooral ’s nachts zeer actief en dat kan voor extra jeuk zorgen. Merk je dat je kind moeilijk in slaap kan vallen en dat hij veel draait in zijn slaap of humeurig is vanwege een gebrek aan slaap, controleer zijn hoofd voor de zekerheid op neten en luizen.

3. 3

   Rode bultjes in de nek: door de jeuk en het vele krabben ontstaan er in de nek, achter de oren, de kruin van het hoofd én de schouders huidirritaties. Houd de geïrriteerde huid goed in de gaten, want door veel te krabben kunnen er infecties ontstaan.

Huiduitslag? Check onze handige rode vlekkenwijzer.

Hoe lang leven luizen?

Een luis leeft ongeveer dertig tot vijftig dagen. In die tijd legt een vrouwtje honderd tot driehonderd eitjes, neten genoemd, die ze met een soort lijm aan de haren vastplakt. Uit de neet komt na zeven tot tien dagen een babyluis. In nog eens zeven tot tien dagen groeit deze uit tot een volwassen, geslachtsrijpe luis. En begint de hele cyclus weer van voren af aan.

Lees ook: Wendy en haar dochter hadden jeuk: ‘Het was een zeldzame kriebelziekte, óf we hadden hoofdluis’

Hoofdluis of gewoon jeuk?

Je kind kan jeuk op zijn hoofd hebben zonder dat het luizen zijn. Ook een droge hoofdhuid kan jeuk geven. Luizen leven van mensenbloed. Bij het bijten laten ze speeksel achter op de hoofdhuid. Dat kan jeuk veroorzaken, soms pas na twee tot zes weken. Let op: sommige kinderen hebben helemaal geen jeuk.

Krabt je kind veel of zegt hij dat er ‘iets’ over zijn hoofd loopt? Kam dan met een luizenkam en zoek zijn haar goed door. Vind je niks? Sluit luizen dan niet meteen uit. Ze zijn soms lastig te zien. Check zijn haar later die dag nog eens.

Controleren op luizen: zo doe je dat

Krabt je kind regelmatig op zijn hoofd? Dan is het verstandig om zijn haren te checken. Ook als er een luizenplaag op school heerst, maar jouw kind nog niet heeft geklaagd over jeuk, is het slim om zijn haren te controleren.

Het doorzoeken van het haar doe je het beste met een luizenkam of netenkam. Kammen is vier keer effectiever dan controleren zonder kam. Doe je alleen een visuele inspectie, dan kun je de luizen makkelijk missen. Kam het haar van de wortel tot de punt. Doe dit boven een wit papier of een witte wasbak. Je ziet de eventuele luizen of neten dan op het papier vallen.

Hoe herken je hoofdluis?

Hoofdluizen zitten het liefst op warme plekken, bijvoorbeeld achter de oren, in de nek, langs de haargrens of onder een pony. Check deze plekken bij je kind dus altijd als eerste. Zo herken je luizen en neten?

• Als je goed tussen de haren kijkt, zie je hoofdluizen soms bewegen. Ze zijn ongeveer zo groot als een sesamzaadje en grijsblauw van kleur, of als ze net wat bloed hebben gezogen roodbruin.

• Zie je geen luizen lopen, maar wel kleine witte of lichtgrijze puntjes in het haar, dan is er waarschijnlijk toch sprake van hoofdluis. Die puntjes zijn neten, de luizeneitjes, en lijken een beetje op roos. Een neet is ovaalvormig en lijkt op een hele kleine speldenknop. Ze zitten vaak een halve centimeter van de hoofdhuid af en zijn knap lastig te verwijderen, omdat ze aan het haar vastgeplakt zitten. Roos daarentegen zit los in het haar of op de hoofdhuid.

• Kam je het haar uit boven een wit papier of een witte wasbak, dan zie je kleine witte, grijsblauwe of roodbruine spikkeltjes op het papier vallen.

Voorbeeld van hoe neten vastgeplakt zitten aan haren.

Hoofdluis ontdekt, wat nu?

Heeft je kind hoofdluis? Controleer dan direct ook de rest van het gezin door hun haar te kammen met een luizenkam. Meld het ook aan je directe omgeving: opa’s en oma’s, de oppas, ouders van vriendjes die vaak over de vloer komen.

Hoe kun je hoofdluis bestrijden?

Heeft je kind hoofdluis? Dan zijn er eigenlijk maar twee methodes om hoofdluis te behandelen en te bestrijden die bewezen effectief zijn:

1. 1

   Nat kammen

2. 2

   Kammen in combinatie met een antihoofdluismiddel

Deze methodes om hoofdluis te bestrijden, werken als volgt:

1. Hoofdluis bestrijden met nat kammen

Kam het haar van je kind 2 weken lang dagelijks goed door met een luizenkam of netenkam. Dit zijn fijntandige kammetjes waarmee je de luizen goed uit het haar krijgt. Volg dit stappenplan:

1. 1

   Kam het haar eerst goed uit met een gewone kam of borstel, zodat er geen klitten in het haar zitten.

2. 2

   Maak het haar nat en doe er eventueel een beetje crèmespoeling doorheen, zodat het kammen makkelijker gaat. Spoel de crèmespoeling niet uit.

3. 3

   Zorg dat je kind met zijn hoofd voorover boven een stuk wit papier of een wasbak hangt.

4. 4

   Maak scheidingen in het haar en kam het met een fijntandige luizenkam of netenkam pluk voor pluk door, van achteren naar voren. Begin bij elke pluk haar dicht tegen de hoofdhuid aan. Dat is namelijk de plek waar de luizen zitten. Kam elke streng in één keer door, tot de haarpunt. Als het goed is, zie je de luizen op het papier of in de wasbak vallen. Controleer het haar extra goed achter de oren, in de nek en onder de pony.
   

5. 5

   Veeg de kam tussendoor regelmatig af aan een vel keukenpapier.

6. 6

   Neten zijn ook met een luizenkam moeilijk te verwijderen. Zie je de neten zitten, probeer deze dan met je nagels weg te halen. Laten ze niet los, dan kun je het haar nog eens natmaken met warm water met azijn erdoorheen. Door azijn laten de neten sneller los. Je kunt beginnende hoofdluis dus bestrijden met azijn. Blijft het lastig, dan kun je haren met neten eraan eventueel wegknippen.

7. 7

   Heb je al het haar goed doorgekamd, spoel dan de crèmespoeling uit onder de douche. Maak de kam na gebruik goed schoon met water en zeep, voordat je een ander gezinslid controleert.

Het is belangrijk dat je bovenstaand stappenplan minimaal 2 weken achter elkaar uitvoert, elke dag. Het duurt namelijk 10 dagen voordat een neet zich ontwikkelt tot luis. Blijven er tijdens het kammen neten achter, dan heeft je kind 10 dagen later dus weer hoofdluis. Kam je 2 weken lang dagelijks het haar door, dan zouden daarna alle hoofdluizen en neten verdwenen moeten zijn.

Het is best een werkje en kan al gauw een kwartier tijd kosten. Doe het grondig, anders blijven er luizen of neten achter en kun je binnenkort opnieuw beginnen.

Voorbeeld van fijntandige luizenkam

2. Hoofdluis bestrijden door kammen en antihoofdluismiddel

De tweede effectieve methode om hoofdluis te bestrijden, is een combinatie van kammen met een antihoofdluismiddel. Vaak gaat het om een soort hoofdluis shampoo. Deze middelen kun je bij de drogist, apotheek of supermarkt kopen. Je moet met deze methode nog steeds twee weken lang elke dag het haar van je kind kammen, op bovenstaande manier. Maar het voordeel van de combinatie met een antihoofdluismiddel is dat de luizen gedood worden, waardoor het niet erg is als je bij het kammen een luis over het hoofd ziet.

• Er zijn middeltjes (shampoo of lotion) met de chemische bestrijdingsmiddelen malathion en permitrine, die de luizen vergiftigen.

• Er zijn ook middelen met de stof dimeticon, die de luchtwegen van de luizen belemmert waardoor ze gedood worden.

Specialisten raden aan om te kiezen voor een antihoofdluismiddel met dimeticon, omdat een hoofdluis resistent kan zijn/worden tegen de stoffen malathion en permitrine. Lees voor gebruik altijd de bijsluiter en volg stap voor stap de werkwijze die daarin staat.

Hoofdluis bestreden en dan?

Het wordt aangeraden om ook nadat de hoofdluis verdwenen is, je hele gezin nog één keer per week te controleren. Zeker zo lang er nog hoofdluis heerst op school, bij vriendjes of op de sportclub. Blijf alert, want hoe eerder je een nieuwe besmetting ontdekt, hoe sneller je er weer vanaf bent.

Prioderm Dimeticon lotion met kamBij bol

€ 19,99

Bekijk

Prioderm Luizen- en netenkamBij bol

€ 11,04

Bekijk

Luizenkam RVSBij bol

€ 5,95

Bekijk

Silikom luizenshampooBij bol

€ 25,49

Bekijk

Andere methodes tegen hoofdluis: feit of fabel?

Over het bestrijden van hoofdluis bestaan allerlei fabels. Ook zijn er een aantal methodes die vroeger wel gebruikt werden om hoofdluis te behandelen, maar inmiddels achterhaald zijn. Een overzicht van de feiten en fabels omtrent hoofdluis bestrijden:

• Alles wassen
  Goed nieuws: als je kind hoofdluis heeft, hoef je niet meer alle knuffels, beddengoed en kleding te wassen. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat de kans op besmetting via jassen, kammen en mutsen minimaal is. Dat scheelt veel gedoe.

• Stofzuigen
  Ook een grondige schoonmaak van je huis is niet nodig, blijkt uit onderzoek. Het stofzuigen van je auto of banken, hoeft dus niet.

• Mayonaise op het hoofd
  In de serie De Luizenmoeder kregen kinderen met hoofdluis een lading mayonaise op hun hoofd gespoten. Nergens voor nodig, dus dat kun je je kind besparen. De werking hiervan is niet aangetoond.

• Olie of citroensap
  Ook van natuurlijke producten als etherische oliën (zoals tea tree olie) of citroensap is de werking niet wetenschappelijk bewezen.

• Hoofdluis bestrijden met azijn
  Azijn kan helpen om de neten makkelijker los te krijgen van het haar, maar daarnaast moet je dan wel twee weken de doorkammethode gebruiken. Met enkel azijn krijg je de hoofdluis niet weg.

• Elektrische luizenkam
  Er zijn elektrische luizenkammen te koop, maar ook daarvan is de werking niet wetenschappelijk aangetoond.

• Luizenzak of luizencape
  Op veel scholen hangen ze nog wel, maar eigenlijk werken luizenzakken of -capes niet. Hoofdluis kan zich namelijk niet via jassen, kleding of andere spullen verspreiden. Het effect van luizenzakken is dan ook niet wetenschappelijk bewezen.

• Shampoos of sprays die preventief werken
  Helaas, hoofdluis is niet te voorkomen. Er zijn wel middeltjes die effectief hoofdluis bestrijden, maar voorkomen kunnen ze het niet. Het wordt zelfs afgeraden om preventieve middelen te gebruiken. Het heeft echt geen zin én als het gaat om chemische middelen, dan is dat niet goed voor de gezondheid van je hoofdhuid.

Hoe kun je hoofdluis voorkomen?

Zoals gezegd is hoofdluis niet te voorkomen, ook niet met middeltjes die claimen preventief te werken. Er bestaat ook geen immuniteit tegen hoofdluis. Als je kind het ooit eens heeft gehad, kan hij opnieuw luizen krijgen. En ook als je kind het nog nooit heeft gehad, kan hij net zo goed hoofdluis krijgen. De beste maatregel is om je kinderen regelmatig te controleren. Als je de beestjes in een vroeg stadium ontdekt, kun je ze namelijk makkelijker bestrijden.

Zit hoofdluis alleen op vies of schoon haar?

Heeft je kind hoofdluis? Dan is dat geen drama of reden tot paniek. Het kan geen kwaad, het geeft alleen jeuk. Je hoeft jezelf ook niets te verwijten: het komt veel voor, iedereen kan ze krijgen en het is niet vies. Hoofdluis zit niet alleen op vies haar, maar komt ook niet alleen voor op schoon haar. Zoals regelmatig wordt gezegd. Hoofdluizen hebben geen voorkeur, iedereen kan ze krijgen. Zowel op schoon als vies haar.

Lees ook: Alle alarmbellen gaan af als Judie op vrije ochtend een appje krijgt: ‘Shit, onze dochter heeft luizen’

Bronnen: RIVM, Huidarts