Wat is een teek?
Een teek is een klein, plat insect dat leeft van het bloed van mensen en dieren. Ze zijn een tot drie millimeter groot en lijken op een platte, bruinzwarte spin. Teken kruipen en kunnen niet springen of vliegen. Ze zijn het hele jaar door aanwezig in Nederland, maar zijn extra actief van maart tot en met november (zodra de temperatuur boven de zeven graden komt). Een teek kan ongemerkt uren of zelfs dagen op de huid van je kind zitten om zich vol te zuigen met bloed.
Een tekenbeet is vaak onschuldig en doet geen pijn; je kind heeft hooguit een beetje jeuk. Pas wanneer de teek besmet is met een bacterie of virus, kan je kind er ziek van worden. De bekendste ziekte is de ziekte van Lyme.
Waar kan je kind een tekenbeet oplopen?
Je kind kan een tekenbeet oplopen in groene, natuurlijke omgevingen zoals bossen, parken, heide, de duinen of gewoon in jullie eigen achtertuin. Teken leven met name in een vochtige omgeving, hoog in het gras of tussen de bladeren en struiken. Op tekenradar.nl kun je precies zien waar in Nederland op dit moment veel teken voorkomen.
Hoe herken je een tekenbeet bij je kind?
Een tekenbeet herken je in eerste instantie aan een kleine, zwarte stip op de huid die sterk lijkt op een moedervlek. Zodra de teek zich volzuigt met bloed, groeit deze uit tot een grijs of bruin bol ter grootte van een erwt. Teken kruipen vaak naar warme plekken op het lichaam. Controleer daarom extra goed in de liezen, knieholtes, oksels, de bilspleet, rond de randen van het ondergoed, achter de oren en bij de haargrens in de nek.
Is de teek inmiddels van de huid afgevallen? Dan lijkt de beet vaak op een gewone muggenbult. Meestal ontstaat er een rode vlek op de plek van de beet door huidirritatie.
Wat moet je doen als je kind een tekenbeet heeft?
Verwijder een teek zo snel mogelijk, het liefst binnen 24 uur, met een speciale tekentang. Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast en trek deze er in een rechte, vloeiende beweging uit. Draai of knijp niet in het lichaam van de teek.
Volgens huisarts Kimberley de Wit is het belangrijk om rustig te blijven en de volgende stappen te doorlopen:
- 1
Gebruik een tekentang, tekenlepel, lasso of tekenkaart om de teek te grijpen. Gebruik geen normaal pincet; hiermee knijp je snel in het lichaam, waardoor de teek zijn maaginhoud (inclusief bacteriën) in de bloedbaan van je kind kan spugen.
- 2
Trek de teek loodrecht uit de huid.
- 3
Blijft de kop in de huid steken? Haal deze er dan direct uit, anders kan de huid (net als bij een splinter) gaan ontsteken.
- 4
Maak het wondje na het verwijderen schoon met zeventig procent alcohol of jodium.
- 5
Controleer de rest van het lichaam van je kind grondig op andere teken.
- 6
Noteer de datum, de plek op het lichaam en de locatie waar je kind de beet opliep. Maak eventueel een foto van de huid. Dit is cruciale informatie voor de huisarts als je kind later toch ziek wordt.
Belangrijke tip: Smeer nooit alcohol, olie, zeep of andere middelen op een vastzittende teek. Hierdoor raakt de teek in paniek en loost hij direct zijn maaginhoud in de huid.
Zo verwijder je een teek:
Wanneer moet je naar de huisarts na een tekenbeet?
Neem direct contact op met de huisarts als er een steeds groter wordende rode ring of vlek rond de beet ontstaat, of als je kind plotseling onverklaarbare griepklachten krijgt. Bel ook altijd de huisarts als de teek langer dan 24 uur in de huid heeft vastgezeten, of als het je niet lukt om de teek er zelf volledig uit te halen.
Wat is het risico op de ziekte van Lyme na een tekenbeet?
Het grootste risico van een tekenbeet is een besmetting met de Borrelia burgdorferi bacterie, die de ziekte van Lyme veroorzaakt. Ongeveer één op de vijf teken in Nederland draagt deze bacterie bij zich. Vooral nimfen (jonge teken) en volwassen vrouwtjesteken brengen de ziekte over. Ze lopen de bacterie op door bloed te drinken van besmette knaagdieren of vogels.
Wat zijn de symptomen van de ziekte van Lyme?
Niet ieder kind krijgt dezelfde klachten na een besmetting. De eerste symptomen van de ziekte van Lyme herken je vaak aan een groeiende, verkleurde ring of vlek rondom de beet en plotselinge griepachtige verschijnselen.
Houd je kind tot drie maanden na de beet in de gaten en let op de volgende klachten:
Een verkleuring van de huid rond de beet die steeds groter wordt.
Spier- en gewrichtspijn in de eerste weken na de beet.
Aanhoudende zenuwklachten of hartklachten (deze treden vaak pas op als eerdere symptomen onbehandeld blijven).
Heeft je kind geen duidelijke rode vlek, maar voelt hij zich wel plotseling grieperig buiten het griepseizoen om? Bel ook dan de huisarts voor overleg.
Lees ook: Berenklauw is levensgevaarlijk voor kinderen
Hoe behandel je de ziekte van Lyme?
De ziekte van Lyme is goed te behandelen met een antibioticakuur. Ouders merken een tekenbeet helaas vaak laat op, en niet iedereen krijgt een duidelijke rode vlek. Herken je signalen? Twijfel dan niet en zoek medische hulp. Hoe eerder je kind aan de behandeling begint, hoe kleiner de kans op blijvende schade.
Lees ook: Antibiotica bij kinderen, waar moet je op letten?
Kan je kind immuun worden of zich laten vaccineren tegen Lyme?
Nee, je kind kan niet immuun worden voor de ziekte van Lyme. Er bestaat momenteel ook geen vaccin tegen de ziekte. Elke nieuwe beet levert een nieuw risico op besmetting op. Preventie en snelle verwijdering blijven daarom altijd noodzakelijk.
Lees ook: Waarom iedere ouder een kinder-EHBO-cursus zou moeten volgen
Hoe voorkom je een tekenbeet?
Je voorkomt een tekenbeet door je kind in de natuur goed te kleden, bijvoorbeeld met een lange broek en dichte schoenen, en de onbedekte huid in te smeren met een insectenwerend middel dat DEET bevat.
Zorg dat je voorbereid bent als je in de natuur bent geweest door deze tips toe te passen:
Blijf zoveel mogelijk op aangelegde paden en vermijd dichte begroeiing en struikgewas.
Laat je kind dichte schoenen, een lange broek en kleding met lange mouwen dragen. Stop de broekspijpen in de sokken. (Tip: op lichte kleding spot je een teek sneller).
Smeer de onbedekte huid in met een middel dat DEET bevat. Voor kinderen gebruik je maximaal 20 procent DEET.
Controleer je kind altijd grondig zodra jullie weer thuiskomen. Teken overleven een wasbeurt op lage temperaturen. Was gedragen kleding daarom op 60 graden (minimaal 30 minuten) of stop deze in de droger.
Bronnen: Tekenradar, Thuisarts, Centrum voor Jeugd en Gezin
