Met verlangen en jaloezie kijk ik vaak naar mijn man en zijn jongere broer en zus. Hoewel ze soms heus onderling ruzies en irritaties hebben, hebben ze een ontzettend warme en fijne band met elkaar. Ze kunnen met elkaar lachen, weten alles van elkaar en zullen er altijd voor elkaar zijn in moeilijke tijden.
Hoe anders is dat met mijn eigen broer? Ik weet dat als er echt iets is, hij er altijd voor me zal zijn – op praktisch gebied. Maar die echt vriendschappelijke band waarbij je elkaar dagelijks of wekelijks spreekt? Dat je lol hebt met elkaar, goede gesprekken hebt en samen leuke dingen doet? Die hebben wij niet.
Lang heb ik gedacht dat dat domweg pech was. We hebben heel andere interesses en daardoor weinig met elkaar te bespreken. Maar is dat wel echt zo en hoe is dat zo gekomen? Kun je als ouders een hechte band tussen je kinderen stimuleren of creëren?
Minder angst en depressie
Waarom je als ouder zo graag een goede band tussen je kinderen zou willen? Daar zijn genoeg redenen voor. Een sterke band heeft namelijk positieve gevolgen die de rest van het leven merkbaar zijn, volgens onderzoekers van Universiteit Utrecht. Zo hebben mensen met een goede broer-zusrelatie minder last van angst en depressie. Ook zorgt het voor positiever gedrag, zoals minder agressie en delinquentie.
Orthopedagoog en systeemtherapeut Marleen Overgaag van praktijk Mevrouw Maan onderschrijft het unieke karakter van de band tussen broers en zussen. ‘Deze relatie is de langste relatie die je in je leven hebt. Je kent je broer(s) of zus(sen) al vanaf je geboorte of een paar jaar erna, en groeit jarenlang met ze op. Ouders overlijden over het algemeen eerder en vriendschappen ontstaan vaak wat later in je leven – en verdwijnen ook regelmatig weer. Broers en zussen blijf je je hele leven.’
Lees ook: 9x waarom broers en zussen goed zijn voor de gezondheid
In één ruimte zijn is niet voldoende
Logisch dus dat het als ouder waarschijnlijk je wens is dat je kinderen goede vrienden worden en blijven. De grote vraag is vervolgens: kun je dit stimuleren? Volgens Overgaag wel. ‘Je hebt hier geen volledige controle over natuurlijk. Maar stimuleren van jongs af aan kan zeker helpen om deze band te versterken.’
Hoe je dit doet? ‘Allereerst door simpelweg voldoende tijd met elkaar als gezin door te brengen. Denk aan samen avondeten en gezellige activiteiten met elkaar ondernemen. Met elkaar in één ruimte zijn is dus niet voldoende; het gaat ook om de kwaliteit van het samenzijn. Geef daarom het goede voorbeeld door fijne en gezellige gesprekken met elkaar te voeren.’
Zijn je kinderen nog klein, dan kun je bijvoorbeeld een spel spelen tijdens het avondeten. ‘Zeg bijvoorbeeld: ik vertel drie dingen die ik vandaag gedaan heb en één daarvan is niet waar. Jullie mogen raden welke. Zo kun je de interactie tussen broers en zussen stimuleren. Ook samen regelmatig een spel spelen in plaats van tv-kijken, zorgt voor meer verbondenheid.’
Lees ook: Dit zijn de top 10 leukste bordspellen per leeftijd
Wees lief voor elkaar
Maar daar houdt het niet op. Overgaag: ‘Je kunt natuurlijk tegen je kinderen zeggen dat ze met elkaar moeten samenwerken, elkaar moeten helpen en lief voor elkaar moeten zijn. Maar met praten alleen kom je er niet. Geef het goede voorbeeld door zelf op die manier met je partner en kinderen om te gaan.
Als je kinderen nog jong zijn, kun je hier ook weer een spel van maken. Bijvoorbeeld: iedereen doet deze week iets liefs of leuks voor andere gezinsleden, zonder dat diegene weet van wie het komt. Doe als ouders ook mee. De kinderen moeten zelf iets bedenken wat de ander leuk zou vinden. Bijvoorbeeld een reep chocola in de schooltas van je broer of zus doen. Of een lief briefje onder zijn of haar kussen.
Hoe eerder je begint met het actief stimuleren van de band tussen je kinderen, hoe normaler het voor ze wordt. Zo gaan ze dit onbewust blijven doen.’
Samenwerken in plaats van competitie
Broer-zus-banden zijn een stuk complexer dan bijvoorbeeld vriendschappelijke banden. Er zijn volgens kinder- en jeugdpsychiater Frits Boer vier kenmerken die de broer-zusband typeren. Lotsverbondenheid (door het lot ben je onlosmakelijk met elkaar verbonden), onbevangenheid (je raakt elkaar niet kwijt als je ruziemaakt), verscheidenheid (gezellig samen spelen kan plots omslaan in slaande ruzie) en ambivalentie: broers en zussen zijn ook elkaars rivalen - ze strijden om de aandacht en liefde van hun ouders.
Juist die rivaliteit kan voor problemen in de relatie zorgen. Dit wil je als ouder niet in de hand werken. ‘Steek daarom meer in op samenwerking’, legt Overgaag uit. ‘Willen we bijvoorbeeld dat onze kinderen ’s ochtends opschieten met aankleden, dan zijn we geneigd er een wedstrijdje van te maken: wie het eerst klaar is! Maar zo vergroot je juist die competitie en rivaliteit. Zeg: ‘Lukt het jullie om over vijf minuten samen klaar te zijn? Help elkaar als het de ander niet lukt!’ Vergelijk ook je kinderen niet met elkaar door tegen ze te zeggen: ‘Pietje ruimt zijn kamer wél op.’
Lees ook: Wat doet de rivaliteit tussen broer en zus met de ontwikkeling van een kind?
Toon interesse in elkaar
Nu zul je misschien denken: maar mijn kinderen hebben heel andere karakters, maken veel ruzie of hebben andere interesses. Hier heb ik geen controle over. ‘Andere karakters hoeft niet erg te zijn. Soms gaat dit juist heel goed met elkaar’, vertelt de pedagoog. ‘Andere interesses en hobby’s maken het misschien ingewikkelder om die band te behouden als je kinderen uit huis gaan en hun eigen leven gaan leiden. Maar ook hierin kun je je kinderen van jongs af aan stimuleren.
Geef je kinderen bepaalde waarden mee, zoals interesse tonen in elkaar. Wees hier volhardend in als ze geen zin hebben. Laat je dochter meegaan naar een voetbalwedstrijd van je zoon of spreek af dat jullie bijvoorbeeld één keer in de maand met elkaar een film kijken die één iemand uit het gezin uitkiest. Je hoeft niet hetzelfde leuk te vinden, maar toon wel interesse.’
Ruzie hoort erbij
En maken je kinderen vaak ruzie? Dat is geen reden om te denken dat de relatie tussen je kinderen gedoemd is om te mislukken. ‘Dat hoort er echt bij en is volkomen normaal. Begeleid de ruzies goed. Pak dus niet het speelgoed af onder het mom van ‘opgelost’, maar laat de kinderen het conflict zelf oplossen onder jouw begeleiding.
Dit is juist een kans om ze te leren hoe ze weer tot elkaar kunnen komen. Bovendien zullen ze merken dat ruzie niet betekent dat je elkaar vervolgens nooit meer leuk vindt, maar dat je er gewoon uit kunt komen en elkaar weer net zo leuk en lief kunt vinden als voorheen.’
Lees ook: Ruzie tussen kinderen: 5 tips om het op te lossen
Kortom, die hechte band tussen broer en zus kun je zeker stimuleren. Maar je invloed blijft beperkt – met name als je kinderen ouder worden en uit huis gaan. ‘Dan wordt de invloed van vrienden en partners groter. Maar het goede nieuws: de basis voor hun band wordt in hun vroege jeugd gelegd en dán heb je als ouder de grootste invloed.’
