draagmoeder

Draagmoeder

Er zijn verschillende redenen om op zoek te gaan naar een draagmoeder: misschien is een zwangerschap niet verstandig in verband met je gezondheid of lichamelijk niet mogelijk. Hoe vind je een draagmoeder en wat zijn de regels?

Draagmoederschap

Een draagmoeder draagt een kind voor de wensouder(s). Na de geboorte adopteren de wensouders het kind. Er zijn verschillende manieren waarop de draagmoeder een kind kan dragen voor de wensouders: laagtechnologisch draagmoederschap en hoogtechnologisch draagmoederschap.

Laagtechnologisch draagmoederschap

Bij laagtechnologisch draagmoederschap wordt een eicel van de draagmoeder via de natuurlijke weg of door middel van kunstmatige inseminatie bevrucht met het zaad van de wensouder. De draagmoeder is in dit geval dus de biologische moeder van het kind. Dit komt bijvoorbeeld voor wanneer de wensmoeder geen eicellen (meer) heeft of de wensouders twee mannen zijn.

Hoogtechnologisch draagmoederschap

Bij hoogtechnologisch draagmoederschap vindt de bevruchting buiten de baarmoeder plaats door middel van IVF of ICSI. De eicel is van de wensmoeder of van een donor en wordt bevrucht door de zaadcel van de wensvader. Vervolgens wordt de bevruchte eicel in de baarmoeder van de draagmoeder geplaatst. In dit geval kan de wensmoeder dus de biologische moeder van het kind zijn, maar dat hoeft – in het geval van een donor – niet. Soms kiezen wensmoeders die hun eigen eicellen niet kunnen gebruiken, er bijvoorbeeld voor een eicel van een zus of ander familielid te gebruiken, zodat het kind toch op beide wensouders lijkt.

Omdat er bij hoogtechnologisch draagmoederschap altijd artsen bij betrokken zijn, zijn er regels voor wie hier gebruik van mag maken. In 2016 nam de beroepsgroep gynaecologen het volgende standpunt in:

  • Wensmoeders met een ernstige aandoening, waardoor een zwangerschap potentieel levensbedreigend of ongewenst is, komen in aanmerking voor draagmoederschap. Eerder kwamen alleen wensmoeders zonder baarmoeder, maar met functionerende eierstokken in aanmerking voor draagmoederschap.
  • Homoseksuele mannelijke wensouders komen in aanmerking voor draagmoederschap.

Door de medische risico’s en succeskansen zijn er grenzen aan de leeftijd van de eiceldonor (tot 43 jaar) en aan de leeftijd van de draagmoeder (tot 45 jaar).

Hoe vind je een draagmoeder?

In Nederland is een verbod op commercieel draagmoederschap. Alleen niet-commercieel draagmoederschap is toegestaan. Dat betekent dat je de draagmoeder niet mag betalen voor het dragen van het kind, afgezien van een onkostenvergoeding. Wensouders en potentiële draagmoeders mogen geen oproepjes plaatsen op bijvoorbeeld social media. Ook bemiddelen tussen vraag en aanbod is verboden. Het vinden van een Nederlandse draagmoeder gaat daarom vaak via de eigen omgeving.

Draagmoeder uit het buitenland

Door het verbod op commercieel draagmoederschap in Nederland wijken steeds meer wensouders uit naar het buitenland. Landen als India, Oekraïne en sommige Amerikaanse staten staan commercieel draagmoederschap wel toe. Er zijn daar bureaus die bemiddelen tussen wensouders en draagmoeders. Aan het inschakelen van een buitenlandse draagmoeder zijn (hoge) kosten verbonden.

Ook het anoniem doneren van eicellen en zaadcellen is daar vaak geoorloofd. In Nederland kan dat niet: hier heeft elk kind het recht zijn ouders te kennen, volgens het Verdrag inzake de rechten van het Kind (artikel 7).

Nog iets om op te letten: in sommige landen worden draagmoeders uitgebuit of gedwongen om draagmoeder te zijn. In dat geval is er sprake van mensenhandel. Ben je in het buitenland op zoek naar een draagmoeder, let dan bijvoorbeeld op de financiële, en gezondheidsrisico’s. Liggen die bij de draagmoeder, dan zou dat kunnen wijzen op uitbuiting.

Juridisch

Houd er rekening mee dat het in sommige landen lastig te regelen is dat het kind na de bevalling ook juridisch van jou wordt en je hem mee naar Nederland kunt nemen. In bijvoorbeeld Oekraïne, worden de wensouders direct als juridische ouders gezien. Dit is in strijd met de Nederlandse wet, waardoor het kind bij aankomst in Nederland geen paspoort krijgt en het kind dus niet naar Nederland kan komen.

Afspraken maken

Of je de draagmoeder nu (goed) kent, of juist helemaal niet: het is in alle gevallen heel belangrijk duidelijke afspraken te maken om een goede relatie met elkaar te behouden. Wie betaalt de kosten van de zwangerschap (cursussen, fysiotherapie, positiekleding, etc.)? Wie is er bij de bevalling, en wat wordt de rol van de draagmoeder na de geboorte?