kleur ogen baby

Welke kleur ogen krijgt je baby?

Alle pasgeboren baby’s zien de wereld nog wazig. Meestal door een paar mooie blauwe ogen, maar ze kunnen ook bruinig of grijs zijn. Meestal verandert de kleur van de ogen in de eerste maanden. Hoe weet je nu welke kleur ogen je baby uiteindelijk zal krijgen? 

Kleur ogen van pasgeboren baby

Doordat (blanke) baby’s nog geen pigment in de iris van hun ogen hebben bij de geboorte, zijn hun ogen eerst blauw. Pas als de aanmaak van pigment (kleurstof) in de eerste maanden op gang komt, krijgt je baby langzaam zijn definitieve oogkleur. Welke kleur dat is, is moeilijk te voorspellen. Baby’s met een tintje hebben vanaf de geboorte al wat meer pigment en daardoor al bruinige of grijzige ogen. Wil je weten wat pasgeborenen zien? Check hier het zicht van je baby van maand tot maand. 

“Die is zeker van de melkboer”

Dat hoor je weleens iemand zeggen als een kind niet op zijn ouders lijkt. Maar zo simpel zit genetica niet in elkaar.

Blauwe ogen

Blanke baby’s worden doorgaans geboren met blauwe ogen doordat het pigment in de ogen nog ontbreekt. Maar waarom resulteert geen of weinig pigment in een blauwe kleur, in plaats van wit? Dat heeft te maken met het fenomeen lichtverstrooiing, dat er ook voor zorgt dat de zee of de lucht blauw lijkt van kleur. Wit licht bestaat in feite uit een heel kleurpalet. In dit geval wordt alleen het blauwe licht teruggekaatst, en dat zorgt ervoor dat wij de ogen van veel pasgeboren baby’s als blauw zien. 

Wanneer is de oogkleur definitief?

De pigmentatie moet bij baby’s nog op gang komen en daarmee langzaamaan ook de uiteindelijke kleur. Hoe meer pigment, hoe donkerder de kleur, maar de precieze verhouding tussen verschillende soorten pigment bepaalt de uiteindelijke kleur. Het moment waarop je baby zijn definitieve oogkleur krijgt, verschilt per kind, maar meestal is dat tussen de zes maanden tot een jaar. 

Kinderen met een getinte huid krijgen van het begin af aan al meer pigment mee van hun ouders. Dat is genetisch zo bepaalt. De oogkleur zal dan niet eerst blauw zijn, maar gelijk al (licht)bruin of donkergrijs zijn. Om zeker te weten welke kleur ogen jouw kind zal krijgen, kun je maar één ding te doen: afwachten. 

Bruine ogen

Herinner je je nog de biologielessen van vroeger, waarin verteld werd dat bruin het meest voorkomende gen is, dat dominant is over groen en blauw? Dat is allang achterhaald, ook al staat het nog steeds in veel lesboeken. 

Zo werkt het namelijk niet. Er is niet slechts één gen betrokken bij oogkleur, maar meerdere genen spelen een rol, minstens drie en waarschijnlijk tot wel vijftien. Zo kan het dus zijn dat je zelf bruine ogen hebt, maar wel genen voor een blauwe oogkleur bij je draagt. Geef je deze genen door, dan krijg je kind blauwe ogen. Andersom kan ook. 

Ook is het niet zo dat de bruine oogkleur dominant is over de blauwe oogkleur. Heeft een van jullie bruine ogen, dan is dat dus zeker geen garantie dat je kind bruine ogen krijgt. De genen die een bruine oogkleur veroorzaken zeggen wel iets over de hoeveelheid pigment. Een bruine oogkleur ontstaat door veel pigment. Zit er weinig of geen pigment in het oog, dan ontstaat een blauwe kleur. Geven jullie een mix van genen door die ieder een beetje pigment opleveren, dan kan je baby ook groene of grijze ogen krijgen. Lees in dit wetenschappelijke artikel hoe dat precies zit. 

Tongrollen niet erfelijk

Op school leer je: tongrollen is genetisch bepaalt. Onzin. Die rolbeweging met je tong kun je gewoon aanleren. Zelfs eeneiige tweelingen verschillen in tongrolkwaliteiten.

kleur ogen berekeningTabel: voorspel de oogkleur van je baby*. Bron: Erfocentrum

*Bovenstaande tabel gaat wat kort door de bocht. Genetica is hartstikke complex en eigenlijk niet in een simpele tabel te vangen. Toch zijn er heel veel van dit soort tabellen op internet te vinden, die voorspellen wat je baby’s oogkleur gaat worden op basis van jouw kleur ogen en die van je partner. Wat er in de tabel staat is niet fout, maar de uitkomst is veel ingewikkelder dan dat. Lees de uitleg in de volgende alinea. 

De verwachte oogkleur van je baby

Doordat er minstens drie verschillende genen in het spel zijn, kunnen er allerlei verschillende oogkleuren ontstaan, van bruin tot blauw en groen, tot meer grijs, amber of hazelnoot. En met of zonder donker randje om de iris, of juist met stipjes erin. Er zijn allerlei variaties mogelijk. En ook vrijwel elke combinatie tussen ouders en kinderen komt voor. Een gezin met een moeder met groene ogen en een vader met grijze ogen, kan resulteren in een kind met bruine ogen én een kind met blauwe ogen. De genen voor die oogkleuren zitten dan al wel (niet altijd zichtbaar) in de familie.

De schema’s die je in biologieboeken of op internet vindt, zijn eenvoudige versies van de werkelijkheid. De combinatie van wel drie verschillende genen maakt het moeilijk om te achterhalen welke genen je zelf eigenlijk bezit en vrijwel onmogelijk om correct te voorspellen welke kleur ogen je kind zal krijgen. Bovendien kunnen genen ook nog spontaan veranderen en kunnen sommige genen aan- of uitgezet worden, wat weer andere combinaties oplevert.

Wat je in elk geval wel zeker weet is dat jouw oogkleur en ook je oogkleur van je partner tot de opties behoren, want die genen zijn sowieso in het spel. 

In gezinnen waarin beide ouders donkere ogen hebben, hebben kinderen vaker ook donkere ogen, en hetzelfde geldt voor lichte, blauwe ogen. Maar kinderen met afwijkende oogkleuren hoeven dus zeker niet van de melkboer te komen. 

Lees hier meer over erfelijkheid en genen.