veilig slapen

Veilig slapen: waar moet je op letten?

Om goed te kunnen groeien, is veel slaap nodig. Het is daarom belangrijk dat je baby op een veilige en gezonde plek slaapt waar hij genoeg rust krijgt. Waar moet je op letten voor gezond en veilig slapen?

Slaaphouding van je baby

Je baby slaapt het veiligst op zijn rug. Het gezichtje ligt dan vrij, waardoor je kindje goed kan ademen. Leg je pasgeboren baby nooit op zijn buik te slapen: hij kan dan met mond en neus tegen het matrasje komen te liggen, waardoor hij de deels uitgeademde lucht weer inademt en niet genoeg zuurstof binnen krijgt of simpelweg te weinig lucht krijgt omdat zijn neusje zo vervormt. Dit kan wiegendood tot gevolg hebben.

Advertentie

Een kind dat op zijn zij slaapt, rolt na een paar weken al makkelijk op zijn buik dus een zijligging wordt ook afgeraden in de eerste maanden. Leg je baby dus altijd op zijn rug in zijn wieg of bedje. Als hij eenmaal goed kan omrollen van rug naar buik en omgekeerd, kun je hem zelf zijn slaaphouding laten bepalen. Let er dan wel extra op dat het bedje veilig is.

Sommige baby’s ontwikkelen een voorkeurshouding als ze op hun rug liggen, waardoor ze aan een kant een plat hoofdje krijgen. Leg je baby daarom de ene keer met zijn hoofdje naar links, en dan weer naar rechts neer.

Als je baby wakker is, is het juist goed om hem af en toe op zijn buik te leggen – aangeraden wordt om drie keer per dag je baby deze ‘tummy time’ te geven. Zo worden zijn rug- en nekspieren sterk, en die heeft hij nodig om straks te kunnen omrollen en kruipen. Laat je baby nooit alleen als hij op zijn buik ligt.

Veilig slapen: het ledikant, wiegje of co-sleeper

Je baby slaapt het veiligst in zijn eigen wieg of bedje. Een veilig babybedje moet lucht doorlaten, daarom hebben de meeste bedjes spijlen. De ruimte tussen de spijlen moeten tussen de 4,5 en 6,5 centimeter zijn. Als de afstand groter is kan je baby vast komen te zitten met zijn hoofdje of romp. Aan een wieg worden wettelijk minder eisen gesteld. Let daarom zelf goed op bij de aanschaf of een wiegje veilig is.

Gebruik zowel in een wieg als ledikantje geen zachte materialen: koop een stevig matras en gebruik geen kussens, stabilisatierollen of hoofdbeschermers.. Leg ook geen grote knuffels, decoratieve touwtjes en strikjes of een dekbed of plastic zeiltje in het bedje of wiegje: deze dingen kunnen ervoor zorgen dat je baby niet goed meer kan ademhalen.

Zorg ook dat het matrasje goed past: er mogen geen grote ruimtes tussen het matras en het bedje zitten. Hangt er een hemeltje boven het bed, haal dit dan weg als je baby beweeglijker wordt. Zet het bed niet tegen een verwarming en nooit in de buurt van koorden van gordijnen of jaloezieën.

Babybed opmaken

Gebruik de eerste twee jaar geen dekbed voor je baby. Deze zijn vaak te warm en zo kan er warmtestuwing ontstaan, wat gevaarlijk is voor je kind. Omdat dekbedden los op het bed liggen, bestaat bovendien de kans dat je baby met zijn hoofdje onder het dekbed komt en niet meer goed adem kan halen.

Totdat je kind twee jaar is, is een goed passende babyslaapzak de veiligste manier om je kind warm en veilig te houden, zeker als je baby op een gegeven moment veel beweegt. Bij een warme (vierseizoenen) slaapzak is het niet nodig om ook nog een dekentje in het bed te leggen. Zo kies je de juiste slaapzak.

Heb je een pasgeboren baby? Zorg dan dat je het bedje of wieg ‘kort opmaakt’, dit betekent dat je baby met zijn voetjes tegen het voeteneind ligt en de deken tot zijn schouders komt, niet hoger. Zo kan hij met zijn hoofdje niet onder het dekentje komen met alle risico’s van dien. Vouw een dekentje nooit dubbel, dit is al snel te warm. Stop zowel het lakentje als het dekentje rondom goed in.

De ideale temperatuur

De ideale temperatuur op de slaapkamer van je baby is tussen de zestien en achttien graden. Alleen als een baby net geboren is (de eerste zes tot acht weken) mag het iets warmer zijn. Na de eerste week is een mutsje  niet meer nodig. Om te controleren of je baby een goede temperatuur heeft, kun je aan het nekje of de voetjes voelen. Deze moeten aangenaam warm zijn. Heeft je baby koorts, dek je hem minder warm toe dan normaal of laat hem alleen in een rompertje slapen.

Ventilatie

Er moet genoeg frisse lucht in de slaapkamer zijn. Als je baby het namelijk te warm krijgt kan de warmtestuwing een risico vormen op wiegendood. Zet daarom regelmatig een raam open in de babykamer als je baby niet in zijn bedje ligt. Heb je de babykamer geverfd? Zet dan minstens een week een raam open voordat je je baby in deze kamer laat slapen. Blijf ook daarna goed ventileren. En laat de kamer, als het even kan, door iemand anders verven als je zwanger bent, zodat je geen eventueel schadelijke stoffen inademt.

Rookvrij

Roken en een baby gaat niet samen. Een babykamer moet dan ook rookvrij zijn. In een kamer waar rook hangt is het risico op wiegendood groter, en ook voor de gezondheid van je baby is het niet goed. Het beste voor een baby is een huis waar helemaal niet gerookt wordt. Want ook al rookt iemand in een andere ruimte of buiten, dan is er toch kans dat de baby schadelijke stoffen binnenkrijgt. De zogeheten ‘tweedehands’ rook is even schadelijk als passief meeroken.

Blijf in de buurt

Aanbevolen wordt dat baby’s op de kamer bij de ouders slapen in de eerste 6-12 maanden (Rooming-in heet dat), wel op een apart slaapoppervlak zoals een eigen wieg, co-sleeper of ledikant. Dat zou de kans op wiegendood met 50% verminderen. En slaap in ieder geval de eerste vier maanden niet samen met je kind in je eigen bed. Je baby kan het snel te warm krijgen door jouw lichaamswarmte of het dekbed. Bovendien kan hij vast komen te zitten tussen twee matrassen of onder je dekbed terecht komen. Ook bestaat het gevaar dat je in je slaap op je kind gaan liggen. Laat je baby de eerste vier maanden daarom altijd in zijn eigen bedje slapen.

Borstvoeding en speen

Ook al heb je niet altijd zelf de keuze om borstvoeding te geven, uit onderzoek blijkt dat als je minstens drie maanden borstvoeding geeft, je het risico op wiegendood vermindert. Ook het gebruik van een speentje zou het risico op wiegendood verminderen.

Als je borstvoeding geeft is het verstandig je baby pas een speen te geven als de borstvoeding probleemloos verloopt. Als je flesvoeding geeft, kun je je baby wel meteen een fopspeen geven.

Medicijnen en veilig slapen

Sommige medicijnen zijn gevaarlijk voor baby’s omdat ze de baby te diep kunnen laten slapen. Dit geldt bijvoorbeeld voor bepaalde hoestdranken. Raadpleeg daarom altijd eerst een dokter voor je je kind medicijnen geeft. Dat geldt ook voor jou: slik geen medicijnen met slaapverwekkend werking zolang je borstvoeding geeft.

Kruik

Een baby heeft in principe alleen in de kraamweek een kruik nodig. Prematuren vaak wat langer. Als je in de winter graag een kruik wil gebruiken voor je pasgeboren baby is het advies: gebruik een kruik alleen om het bedje voor verwarmen. Door de kruik kan de lichaamstemperatuur van een baby ook té snel stijgen wat de kans op wiegendood vergroot.

Let hierbij op de volgende punten:

  • Een kruik gebruik je om het wiegje of ledikantje voor te verwarmen. Als je je baby in bed legt, haal je de kruik eruit
  • Wil je de kruik toch in het bed laten liggen, leg het dan bij het voeteinde en met de opening van je kind af
  • Gebruik altijd een kruikenzak om de kruik
  • Check altijd voor gebruik of een kruik niet lekt
  • Gebruik je een klassieke kruik, vul deze dan met een deel kokend water en een deel koud water, en leg deze nooit tegen je baby aan in verband met de kans op lekken en brandwonden

Rust en regelmaat

Baby’s varen het beste bij rust en regelmaat: elke dag hetzelfde patroon van eten, spelen en slapen. Drukte en ongewone gebeurtenissen kunnen ervoor zorgen dat je sensitieve baby slecht(er) slaapt. Zeker huilbaby’s raken snel van slag. Sleep je baby dus niet zomaar overal mee naartoe en houdt rekening met zijn slaapjes, zeker gedurende het eerste jaar. Veel en rustig slapen is belangrijk voor je baby.

Samenvatting veilig slapen

Nog een keer de belangrijkste punten voor veilig slapen op een rij:

  • Leg je baby altijd op zijn rug te slapen
  • Zorg dat je baby altijd in zijn eigen bedje slaapt of eigen veilige oppervlak slaapt
  • Laat je kind in een slaapzak, of onder een goed ingestopt laken en dekentje slapen
  • Maak het bedje kort op
  • Leg geen kussens of andere zachte materialen in het bedje
  • Check of de afstand tussen de spijlen van het kinderbedje tussen de 4,5 en 6,5 centimeter is
  • Koop een stevig (niet te zacht) matrasje
  • Het matrasje past goed in het bedje (geen grote ruimte tussen matras en bed)
  • Check de temperatuur van je baby regelmatig (voel aan nekje of voetjes)
  • Zorg dat de temperatuur op de kamer waar de baby slaapt tussen de zestien en achttien graden is
  • Stel je kind niet bloot aan directe en indirecte rook
  • Zet regelmatig een raam open in de babykamer om frisse lucht binnen te laten
  • Geef je baby geen slaapverwekkende medicijnen
  • Zorg dat kruikjes niet lekken en gebruik ze alleen om het bed voor te verwarmen

Susanne Willekes

Kinderslaapcoach

Susanne Willekes is de eerste gecertificeerde kinderslaapcoach van Nederland, auteur van de bestseller Slaap! en startte in 2015 haar praktijk The Sleep Agency met als resultaat honderden gezinnen en kinderen met een verbeterde nachtrust. Daarnaast geeft Susanne regelmatig lezingen en workshops en is ze veelgevraagd slaapexpert voor radio en televisie. Susanne is moeder van drie kinderen (10,7 en 4 jaar).