verslikken verstikking baby

Verslikken en verstikking

Verslikken of zelfs verstikking: je moet er niet aan denken dat het je kind overkomt. Toch kan het zomaar gebeuren. Tijdens het eten of als je kind iets in zijn mond steekt wat in zijn luchtpijp blijft steken. Wat kun je het beste doen als je kind zich verslikt? En hoe handel je als er sprake is van verstikking?

Wat is het verschil tussen verslikken en verstikking?

Je kind kan zich verslikken in de raarste voorwerpen. Denk bijvoorbeeld aan een snoepje, een stukje speelgoed of een loshangend touwtje aan z’n jas. Maar ook iets simpels als een hapje brood of stukje fruit. Het kan ook zo zijn dat hij iets te enthousiast is met eten of gewoon zo hongerig dat hij iets in één keer wil doorslikken. Hierdoor kan zijn luchtweg belemmerd raken en loopt hij het gevaar erin te stikken.

Dit komt het vaakst voor bij kinderen onder de vier jaar. Juist zij steken alles in hun mond, maar hebben nog niet voldoende beheersing van hun mondmotoriek om er goed mee om te gaan. Als je met je kind aan tafel zit, is het vaak snel duidelijk waarin je kind zich verslikt, maar in andere gevallen tast je waarschijnlijk in het duister. Om goed te kunnen handelen is het belangrijk om te weten of het om verslikken of een verstikking gaat.

Verslikken Verstikking
Volledig bij bewustzijn Bewustzijn is verminderd
Kan praten of huilt Kan niet praten
Hoest heftig Kan niet  hoesten of alleen zacht
Kan tijdens hoesten diep inademen Ziet blauw

Iedereen maakt wel eens mee dat iemand zich akelig verslikt. Maar een verstikking ziet er heel anders uit en vraagt ook om een andere behandeling. Verslikken loopt meestal na een flinke hoestpartij met een sisser af. Bij een verstikking kan iemand eigenlijk niet meer ademen en loopt snel blauw aan of verliest het bewustzijn. Dan heb je het over een ernstige levensbedreigende situatie, waarbij snel en juist handelen extreem belangrijk is.

Wat moet je als eerste doen?

De eerste stelregel van EHBO is: probeer rustig te blijven. Wanneer je kind zich ergens in heeft verslikt, is het belangrijk om eerst in de mond of de keel te kijken om te zien of je het voorwerp makkelijk kunt weg halen. Gaat het om een prop vast voedsel: druk dan met je duimen op de kin om de mond te openen. Probeer daarna met één of twee vingers het voorwerp met een ‘lepelende’ of ‘pakkende’ beweging eruit te halen. Lukt dit niet? Luister dan of je kind effectief of niet- effectief hoest.

1. Effectieve hoest

Bij een effectieve hoest is er sprake van een lichte verslikking: je kind kan nog huilen en/of praten. Hij kan diep inademen voor het hoesten en hoest luid en/of braakt. Vaak hoest of spuugt hij het voorwerp/eten er zelf weer uit. Vooral als kinderen nog klein zijn, zit hun kokhalsreflex verder naar voren dan bij een volwassene. Probeer nooit met de vinger in de mond of keel het voorwerp eruit te halen. Het risico is te groot dat je het met je vinger dieper in de keel duwt. Belangrijk: Ga niet tussen de schouders slaan als je kind/baby zich verslikt in drinken. Het slaan onderbreekt het hoestritme en dat is niet goed. Geef ook geen slokje water na het verslikken: dit maakt het alleen maar erger. De hoestprikkel kan dan weer uitgelokt worden.

Actie: moedig je kind aan om te hoesten, voor zover je kind oud genoeg is om dit te snappen. De kans is groot dat het voorwerp er vanzelf weer uitkomt.

2. Niet-effectieve hoest

Bij een niet-effectieve hoest is er sprake van een ernstige verslikking: je kind kan niet meer praten of huilen. Hij hoest zacht of stil, is angstig, onrustig en trekt snel zijn borstkas in om lucht te krijgen. Zijn ademhaling maakt een gierend geluid (hoe groter het gieren, hoe groter de afsluiting). Bij een volledige afsluiting kan je kind geen geluid maken en niet ademen. Zijn gezicht kleurt blauw en zijn bewustzijn vermindert. Probeer nooit met de vinger in de mond of keel het voorwerp of voedsel eruit te halen. Het risico is te groot dat je het met je vinger dieper in de keel duwt.

Actie: bel of laat direct 112 bellen en zet je telefoon op de luidspreker. Geef slagen op zijn rug en buikstoten (borstcompressies bij zuigelingen). Slagen op de rug zijn effectiever als je kind zijn hoofd naar beneden is gericht. Hieronder volgt een stappenplan wat je zelf kunt doen en een filmpje met uitleg.

Verslikken bij een baby (0-1 jaar)

  1. Stap 1: Ga zelf zitten of kniel neer bij de baby.
  2. Stap 2: Leg je baby in buikligging op je onderarm en pak de kaaklijn vast. Let op dat je hem niet bij het keeltje vastpakt, dit kan de verstikking verergeren.
  3. Stap 3: Ga op het puntje van je stoel zitten, leg je onderarm met daarop je baby op je bovenbeen, zet je voet op de grond en laat je voet naar voren wijzen. Je baby hangt dus iets naar beneden met zijn hoofd.
  4. Stap 4: Geef met de onderkant van je andere hand vijf slagen op de ruggetje, tussen de schouderbladen. Je probeert de lucht naar voren te drukken. Sla dus niet recht op de schouderbladen, maar iets omhoog.
  5. Stap 5: Lukt het niet na vijf keer? Pak je baby dan vast, draai hem tussen je armen om en leg hem op zijn rug neer. Het is dezelfde houding als hiervoor (zie stap 2), maar nu op zijn rug. Leg zware baby’s op een harde ondergrond (aankleedkussens weghalen).
  6. Stap 6: Voer nu vijf borstcompressies uit: net zoals je doet bij het reanimeren, maar dan wat dieper en sneller. Met twee vingertoppen druk/sla je tussen de tepels, met korte en krachtige bewegingen (borststoten).
  7. Stap 7: Lukt dat niet, draai je je baby weer om in buikligging, en herhaal stap 3.
  8. Stap 8: Ga net zo lang door met het slaan tussen de schouderbladen en de borstcompressies tot je kindje gaat hoesten en weer bijkomt, of tot hij bewusteloos raakt. In dat geval moet je reanimeren.

Zie je terwijl je bezig bent met bovenstaande stappen een voorwerp in de mond van je baby, dan mag je deze voorzichtig proberen te verwijderen. Forceer het niet en ga er niet aan trekken als het voorwerp niet ‘meewerkt’. Hou onmiddellijk op met slagen tussen de schouderbladen en borstcompressies als het voorwerp of de voedselbrok weg is. Geef nooit buikstoten bij baby’s. Er worden dus bij een baby ook borstcompressies gegeven als het kind nog bij bewustzijn is.

Video: Dit moet je doen als je kind zich verslikt of stikt.

Verslikken bij een kind (1 jaar – puberteit)

  1. Stap 1: Sta of kniel achter je zittende of staande kind of neem hem op schoot.
  2. Stap 2: Sla vervolgens op dezelfde manier met de hiel van je hand vijf keer tussen de schouderbladen.
  3. Stap 3: Is er geen verbetering? Ga dan rechtop met je knieën op de grond zitten en houdt je kind met zijn rug tegen je buik.
  4. Stap 4: Voer vijf buikstoken uit, ook wel bekend als de ‘Heimlich greep’. Omarm van achteraf het lichaam van je kind onder zijn armen door. Zorg dat hij iets voorover buigt. Plaats één vuist (met de duim onder de vingers) met de duimkant tegen zijn buik en onder het borstbeen, meestal iets boven de navel (bij kleine kinderen ook op de navel). Je stoot schuin naar boven.
  5. Stap 5: Blijf dit doen totdat het voorwerp of de voedselprop loskomt of totdat de hulp is gearriveerd. Na buikstoten moet een kind altijd door een arts op inwendig letsel worden onderzocht.

Bewusteloos bij verslikken

Is of raakt je kind bewusteloos? Leg hem dan op een harde platte ondergrond en open zijn mond. Probeer alleen een zichtbaar voorwerp in een enkele poging met je vingers te verwijderen, maak een ‘lepelende’ of ‘pakkende’ beweging . Probeer niet meerdere keren achter elkaar het voorwerp te verwijderen, omdat het dan vaster in de keelholte komt te zitten. Beadem vijf keer en ga dan reanimeren (15 borstcompressies/2 beademingen). Kijk na elke 15 borstcompressies en voor het beademen of het voorwerp zichtbaar is in de mond en zo ja, verwijder het dan. Door de borstcompressies kan het voorwerp los komen. Is de belemmering weg en kan je kind weer normaal ademhalen? Leg hem dan op zijn zij met een kussentje in de rug of in de stabiele zijligging. Blijf elke minuut zijn ademhaling controleren.

Verslikken en verstikking voorkomen

Je kind voor je ogen zien stikken: het is de nachtmerrie van iedere ouder. Veel ongelukken kunnen gelukkig voorkomen worden. Wees daarom voorzichtig met:

  • Etenswaren

    Voedsel veroorzaakt de meeste verslikkingsongevallen. Let vooral op alles wat rond en glad is, zoals druiven en cherrytomaten. Zachte dingen kunnen vervormen en de luchtpijp afsluiten. Snij groente en fruit daarom altijd in vieren tot je kind vijf jaar is, vanaf die leeftijd kunnen ze gecontroleerder slikken. Vergeet ook knakworsten niet: die zijn even groot als de luchtpijp en zijn zacht, dus kunnen vervormen. Om problemen te voorkomen moet je knakworsten altijd overdwars doorsnijden en daarna verdelen in hapklare stukjes van een centimeter. Blijf er ook altijd bij als je kind aan het eten is en hou snoepjes buiten bereik van je baby.

  • Speelgoed

    In principe is speelgoed voor kinderen onder de drie jaar zo gemaakt dat het niet kan worden ingeslikt. Let op de sticker op de verpakking en koop speelgoed dat is afgestemd op de leeftijd van je kind. Een goede truc: geef nooit speelgoed wat door een wc-rolletje past of speelgoed dat losse onderdelen bevat. Maar blijf alert. Zeker als je oudere kinderen hebt die al wel met Playmobil, Lego of poppen spelen (kleine onderdelen!). Ook gevaarlijk voor baby’s: niet opgeblazen ballonnen, bordspellen (dobbelstenen, pionnen), kralen, klei en andere knutselspullen (schaar, lijm, etc.).

  • Losse delen van voorwerpen

    Denk bijvoorbeeld aan het batterijklepje van de afstandsbediening. Deze kun je voor de zekerheid afplakken.

  • Kleine voorwerpen

    Denk aan munten, paperclips, knopen, gereedschap, enzovoort: houd dit veilig buiten bereik van je kind. Ook knoopbatterijen zijn gevaarlijk. Tape daarom het klepje van je afstandsbediening vast zodat je kind niet bij de batterijen kan.