Wat is een allergische reactie?
Een allergische reactie is een verstoorde reactie van het immuunsysteem op stoffen die van buitenaf het lichaam binnendringen. Normaal gesproken reageert het lichaam niet (of amper) op deze stoffen, omdat ze eigenlijk niet schadelijk zijn. Maar in het geval van een allergie zet het afweersysteem toch – onterecht – een reactie in gang zodra het in aanraking komt met een stofje. Deze stoffen worden ook wel allergenen genoemd.
Het afweersysteem is bedoeld om schadelijke stoffen die ons lichaam binnendringen op te ruimen. Als je kind allergisch is voor iets, gaat zijn afweersysteem proberen die allergene stof op te ruimen, maar doet dat iets te ijverig.
In sommige gevallen gaat het afweersysteem zelfs zó hard aan het werk, dat het hele lichaam heftig reageert. Er kan dan een extreme algemene allergische reactie optreden, waardoor je kind erg benauwd kan worden of zelfs bewusteloos raakt. Zo’n reactie is levensbedreigend en heet ook wel een ‘anafylaxie’ (zie onderaan het artikel).
Welke allergieën komen veel voor bij kinderen?
Allergieën komen erg veel voor: zo’n 25 procent van de Nederlanders heeft een allergie. Gelukkig groeien kinderen regelmatig over bepaalde allergieën heen naarmate ze ouder worden.
Bijna alle kinderen groeien bijvoorbeeld over een koemelk- of kippenei-allergie heen. Ongeveer 2,5 procent van de kinderen heeft een pinda-allergie. De kans dat zij hier overheen groeien is slechts 20 procent. Allergieën voor huisstofmijt, dieren of pollen komen bij baby’s niet voor. Peuters en oudere kinderen kunnen hier wel last van ontwikkelen, waarbij de kans kleiner is dat ze er nog overheen groeien.
Lees ook: Allergieën bij baby’s en kinderen: herkennen en symptomen
Hoe ontstaat een allergische reactie?
Een allergie ontstaat pas nádat je kind voor het eerst in contact is gekomen met een allergeen. Dit kan gebeuren via inhalatie, via de mond, maar ook door de huid heen.
Direct na dat allereerste contact maakt het afweersysteem antistoffen aan tegen de stof. Je kind merkt hier op dat moment nog niets van. Zodra je kind later nogmaals in aanraking komt met dat allergeen, gaat het afweersysteem in de aanval. De aangemaakte antistoffen triggeren speciale allergiecellen (mestcellen) die vol zitten met histamine. Zodra deze cellen opengaan en histamine vrijkomt, ontstaan de typische klachten zoals jeuk en roodheid.
Welke soorten allergenen zijn er?
Er zijn vijf hoofdcategorieën allergenen die een reactie kunnen veroorzaken via de neus, mond, ogen of de huid:
- 1
Inhalatieallergenen: deze stofjes adem je in, zoals pollen bij hooikoorts of uitwerpselen van huismijt bij een huisstofmijtallergie.
- 2
Contactallergenen: hierbij ontstaat de allergische reactie na huidcontact, zoals bij een allergie voor nikkel in sieraden of roodheid om de mond bij peuters na het eten van mayonaise, tomaten, kiwi, etc. Vaak hebben deze kinderen eczeem.
- 3
Insectengif: na een steek van een insect, zoals bij een wespenallergie.
- 4
Voedingsmiddelen: de allergische reactie is dan het gevolg van het eten of drinken van bepaalde producten, zoals pinda’s en koemelk.
- 5
Geneesmiddelen: dan ontstaat de allergische reactie bijvoorbeeld na het slikken van antibiotica of na het krijgen van een injectie.
Wat zijn de symptomen van een allergische reactie?
De symptomen van een allergie variëren van milde klachten zoals niezen en uitslag, tot ernstige benauwdheid en maag-darmklachten. Vaak treden de klachten op rond de plek waar je kind in contact is gekomen met het allergeen.
Mogelijke symptomen zijn:
Irritatie van de slijmvliezen: jeuk in de neus of mond, niezen, verstopte neus.
Rode, tranende of prikkende ogen.
Huiduitslag, eczeem, jeuk, rode vlekken, galbulten, netelroos of zwellingen (angio-oedeem).
Kortademigheid of een piepende ademhaling.
Gezwollen lippen, tong of een opgezette keel.
Buikpijn, misselijkheid, diarree of overgeven.
Over het algemeen geldt: hoe eerder de reactie optreedt, hoe heviger de symptomen zijn. Bij een voedselallergie reageert het kind vrijwel direct na het eten met hoesten, huilen of een dikke keel.
Krijgt je kind buikpijn van een allergische reactie?
Buikpijn wordt bij kinderen zelden veroorzaakt door een allergie, met uitzondering van baby’s met een koemelkallergie. Deze baby’s kunnen last hebben van krampende buikpijn en bloed bij de ontlasting.
Oudere kinderen met een voedselallergie hebben nooit uitsluitend buikpijn. Zij vertonen altijd een combinatie van systemische klachten, zoals opzwellen, rood worden of benauwdheid. Heeft je kind buikpijn na het eten, dan is er waarschijnlijk sprake van een voedselintolerantie (zoals lactose-intolerantie) in plaats van een allergie.
Hoe herken je het verschil tussen een allergie en een verkoudheid?
Een normale verkoudheid gaat meestal na één week over, terwijl de klachten bij een allergie aanhouden zolang je kind in contact blijft met het allergeen.
Inademingsallergieën zoals hooikoorts lijken erg op een verkoudheid, met klachten als chronisch niezen, een loopneus en waterige ogen. Let op deze signalen om het verschil te herkennen:
De klachten duren veel langer dan een week.
Je kind moet aanhoudend niezen en de klachten worden na verloop van tijd erger in plaats van minder.
Je kind heeft hevige jeuk in de ogen of neus. Een veelvoorkomend teken is de ‘allergische groet’: een dwarse rimpel op de neus, ontstaan door het constant omhoog wrijven van de neus.
Wat moet je doen bij een allergische reactie?
Vertoont je kind symptomen van een allergie? Ga dan naar de huisarts. De arts kan veilige medicatie voorschrijven om de allergische reactie te verlichten en beoordelen of vervolgonderzoek nodig is.
Weet je niet waar de allergische reactie door komt, dan probeert de huisarts dit via een gesprek te achterhalen. Soms wordt de oorzaak aangetoond met een bloedtest. Geeft dit geen uitsluitsel, dan kan een kinderarts of allergoloog twee soorten testen uitvoeren:
- 1
Priktest: De arts maakt kleine krasjes in de huid met verschillende allergenen om te zien of de huid reageert.
- 2
Eliminatie/provocatietest: Dit gebeurt vaak bij voedselallergieën. Het voedingsmiddel wordt eerst volledig uit het dieet gehaald. Knapt het kind op, dan krijgt het later onder medisch toezicht kleine beetjes van het allergeen (zoals pinda of koemelk) om te controleren of er een reactie volgt. Dit toont aan of het kind daadwerkelijk allergisch is of er inmiddels overheen is gegroeid.
Dit soort testen moet onder begeleiding van een arts worden uitgevoerd. Dat kan je eigen huisarts of jeugdarts zijn, maar vaak moet je worden doorverwezen naar een allergoloog of kinderarts.
Hoe behandel je een allergische reactie?
Je kunt een allergie niet genezen, maar je kunt de symptomen wel onderdrukken met speciale medicatie.
Dit zijn de meest gebruikte behandelingen:
Antihistamine: Tabletten of drankjes die de allergische klachten afremmen (maar niet volledig voorkomen).
Cromoglicaat: Oogdruppels of neusspray die vooral effectief zijn tegen hooikoortsachtige klachten.
Corticosteroïden: Een ontstekingsremmend medicijn dat de heftige afweerreactie van het lichaam onderdrukt.
Adrenalinepen (EpiPen): Een levensreddende injectie voor ernstige, systemische reacties. Je moet deze direct toedienen als je kind plotseling benauwd wordt of hevig moet braken. Wacht niet af tot je kind extreem ziek wordt; de adrenaline stopt de reactie en voorkomt erger. Zoek direct na het prikken altijd medische hulp.
Daarnaast is er immunotherapie voor inhalatie-allergieën. Je kind krijgt het allergeen over een paar jaar in steeds hogere doseringen toegediend, met als doel dat het lichaam eraan went en de klachten verdwijnen. Dit wordt momenteel uitsluitend toegepast bij ernstige hooikoorts, huisstofmijtallergie of een allergie voor insectengif.
Hevige allergische reactie: wat is anafylaxie?
Anafylaxie is de meest extreme en levensgevaarlijke vorm van een allergische reactie. Je kind wordt hierbij plotseling ernstig benauwd, erg ziek en kan zelfs flauwvallen.
Anafylaxie ontstaat het vaakst bij een noten- of pinda-allergie, maar het kan ook voorkomen bij medicatie, latex of insectensteken. Snel handelen is essentieel. Bij tekenen van anafylaxie moet je onmiddellijk de adrenalinepen toedienen en 112 bellen.
Lees ook: Wespensteek bij je kind, wat te doen?
Bronnen: Voedselallergie, Allesoverallergie
