Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Eerste keer ongesteld: hoe bereid je je dochter voor?

Meisjes worden over het algemeen ergens tussen hun negende en zestiende jaar voor het eerst ongesteld. Vooral bij de eerste menstruatie kan je dochter veel vragen hebben. Want wat gebeurt er nu precies? Hoe kun je je dochter hier het beste op voorbereiden?

Op welke leeftijd voor de eerste keer ongesteld?

De meeste meisjes gaan voor het eerst menstrueren als ze tussen de elf en vijftien jaar zijn. Bij sommige meisjes begint het al eerder, als ze negen of tien jaar zijn. Wanneer de menstruatie begint, is deels erfelijk bepaald.

Advertentie

Voortekenen

Een meisje wordt niet zomaar van de ene op de andere dag voor de eerste keer ongesteld. Er gaat een periode aan vooraf waarin er tekenen zijn dat haar lichaam verandert. Deze signalen horen bij de puberteit. Dit zijn die voortekenen:

  • Ontwikkeling van de borsten. Dit kan twee jaar voor de eerste menstruatie al beginnen.
  • Groei van schaamhaar.
  • Een andere lichaamsgeur.
  • Witte of gele vaginale afscheiding.

Heeft je dochter pijn of een drukkend gevoel in haar onderbuik en onderrug en is de afscheiding roodbruin, dan begint waarschijnlijk haar eerste menstruatie.

Wat is menstruatie?

Dat is waarschijnlijk de eerste vraag die je krijgt van je dochter. Menstruatie is een teken dat je geslachtsrijp bent: je bent in principe in staat om zwanger te worden. Meisjes worden geboren met een grote voorraad eicellen in hun eierstokken, die één voor één gaan rijpen vanaf de puberteit. Ongeveer twee weken voor de eerste menstruatie is de eerste eisprong: een rijpe eicel verlaat de eierstok en gaat naar de eileider. Ook wordt de ‘bekleding’ van de baarmoeder (het baarmoederslijmvlies) wat dikker, zodat het eitje zich erin kan nestelen als het wordt bevrucht.

Wordt het eitje niet bevrucht, dan sterft het af. Het extra laagje baarmoederslijmvlies wordt afgestoten en komt vermengd met bloed naar buiten via de vagina: dit is de menstruatie. Als de menstruatiecyclus regelmatig is geworden, herhaalt dit proces zich ongeveer elke maand. Er rijpt een eitje en twee weken later word je ongesteld.

De eerste menstruatie: dit gebeurt er

Bij de eerste menstruatie is er vaak nog licht bloedverlies en roodbruine afscheiding. Je dochter kan (ook de dagen ervoor al) last hebben van buikpijn, rugpijn, hoofdpijn, vermoeidheid en emotionele buien. De emoties komen door de hormonen, maar kunnen ook komen doordat ze het een indrukwekkende gebeurtenis vindt om voor het eerst ongesteld te worden.

Het ís ook een mijlpaal. Misschien vindt ze alle veranderingen in haar lichaam leuk, maar het kan haar ook verdrietig maken: het is weer een beetje afscheid nemen van de kindertijd. Of misschien vindt ze het allemaal maar verwarrend dat haar lichaam ineens dingen gaat doen waar ze geen grip op heeft.

Regelmatige cyclus

In het begin verloopt de menstruatiecyclus meestal nog rommelig. De ene keer duurt de ongesteldheid drie dagen, de andere keer vijf dagen. Soms zitten er drie weken tussen de menstruaties, soms twee maanden. Er komt vanzelf regelmaat in, maar dat kan best een paar jaar duren. Als je dochter wel vanaf het begin regelmatig ongesteld wordt, is het goed om erop te letten dat dit zo blijft. Veranderingen in de cyclus kunnen soms een reden zijn om naar de huisarts te gaan (zie verderop).

Hoe bereid je je dochter voor?

Praten

Omdat meisjes al vanaf hun negende ongesteld kunnen worden, is het fijn als je dochter daarvoor weet wat menstrueren is en wat er gebeurt als je ongesteld wordt. Je kunt haar dit natuurlijk zelf uitleggen, maar misschien vind je het makkelijker om dit te doen aan de hand van een een boek. Deze boeken kun je er bijvoorbeeld bij gebruiken: Hoera, ik ben ongesteld! Help, ze wordt volwassen van Yvonne Versteeg en Marion Kuipéri of Ben jij ook op mij? van Sanderijn van der Doef en Marian Latour. Of zoek op YouTube uitlegfilmpjes die je geschikt voor haar vindt.

Dit is ook een goede aanleiding om met seksuele voorlichting te beginnen. Het hoeft natuurlijk niet allemaal in één gesprek, verspreid het liever. Zo worden de menstruatie en seks normale onderwerpen, waar je altijd over kunt praten. Dat maakt het voor haar makkelijk om er zelf over te beginnen als ze iets wil weten.

Praktisch

Heeft je dochter jouw maandverband of tampons wel eens in de badkamer zien staan, dan heeft ze vast ook al gevraagd wat het is. Vertel haar hoe ze het kan gebruiken als zij net als jij ongesteld wordt, en ook hoe ze het moet weggooien. Je kunt ook samen met haar alvast haar eigen maandverband gaan kopen, dat ze zelf mag kiezen. Tampons zijn voor de eerste menstruatie meestal niet favoriet. Het inbrengen kan in het begin best lastig zijn en het is allemaal al wennen genoeg. Bovendien kan het inbrengen en verwijderen van een tampon pijn doen als er nog weinig bloedverlies is. Als ze aan tampons toe is, kan ze ook beginnen met een variant met inbrenghuls.

Je kunt je dochter ook vast vertellen hoe vaak ze een schoon maandverband moet gebruiken en hoe ze haar vulva schoon houdt. Vertel haar dat ze hier geen zeep bij moet gebruiken, maar dat ze zich kan wassen met warm water. Bijvoorbeeld onder de douche of met een washand. Vertel haar ook dat ongesteld zijn normaal is, en niet vies of iets om je voor te schamen.

Vraag je dochter of ze een toilettasje met een maandverband en schoon ondergoed in haar tas wil. Dan is ze altijd voorbereid als ze op school of ergens anders voor het eerst ongesteld wordt.

Vertrouwenspersoon

Het kan zijn dat je dochter niet thuis is als ze voor het eerst ongesteld wordt, of dat jij en je partner aan het werk zijn. Vraag haar of ze iemand anders zou willen bellen als het zover is en jullie niet beschikbaar zijn. Wil ze bijvoorbeeld oma bellen, of naar de buurvrouw gaan, dan kun je die daar vast over inlichten. Vertel je dochter ook dat er op school een vertrouwenspersoon is naar wie ze toe kan gaan als ze daar behoefte aan heeft.

Naar de huisarts

Het op gang komen van de menstruatie is een gezond proces: de hormonen die nodig zijn om later kinderen te kunnen krijgen doen hun werk. Het ene meisje heeft er meer last van dan het andere en het kan heel erg verschillen wanneer de eerste menstruatie begint en hoe lang het duurt voordat de cyclus regelmatig is. Je mag erop vertrouwen dat het lichaam weet wat het doet en het vanzelf regelt. In sommige gevallen kan het goed zijn om met je dochter naar de huisarts te gaan:

  • Als ze zestien jaar is en nog niet menstrueert.
  • Als de menstruatiecyclus na drie jaar nog steeds onregelmatig is.
  • Als de cyclus regelmatig was, maar toch weer onregelmatig wordt.
  • Als de menstruatie langer dan zeven dagen duurt.
  • Als de menstruatie niet vaker komt dan om de drie maanden.
  • Als de buikpijn en/of het bloedverlies heel heftig is.
  • Als je dochter niet ongesteld wordt en zwanger zou kunnen zijn.

Vermoedt de huisarts dat de menstruatie afwijkend verloopt en dat onderzoek verstandig is, dan kan hij je dochter doorverwijzen naar een gynaecoloog.

Vruchtbaarheid en anticonceptie

Al voordat je dochter gaat menstrueren en/of seks heeft, is het verstandig om het met haar over dit onderwerp te hebben. Ze kan immers al zwanger raken voordat ze voor het eerst ongesteld wordt. Leg haar uit waarom ze al vruchtbaar is voordat haar menstruatie begint. Vertel haar hoe ze kan voorkomen dat ze zwanger wordt en dat ze het jou kan laten weten als ze toe is aan seks met een jongen. Jullie kunnen dan samen naar de huisarts om te bekijken wat de beste anticonceptiemethode voor haar is. Ze mag ook alleen naar de huisarts gaan als ze dat liever wil, maar tot zestien jaar hebben meisjes toestemming van de ouders nodig om anticonceptie voorgeschreven te krijgen.

De eerste keer ongesteld: een mijlpaal

De dag dat je dochter voor het eerst ongesteld is, vergeet ze waarschijnlijk haar leven lang niet meer. Het is een indrukwekkend moment. Voor je dochter is het fijn als ze daarop is voorbereid. Sommige moeders willen er een feestje van maken als het zover is.

Het is goed als de menstruatie een positieve associatie krijgt en je dochter leert dat ongesteld zijn gezond is en erbij hoort. Maar niet alle meisjes hebben behoefte aan speciale aandacht voor hun eerste ongesteldheid. Vraag je dochter wat ze leuk vindt. Misschien wil ze taart, of samen shoppen, maar het kan ook zijn dat ze het liefst alleen op haar kamer zit. Je kunt haar altijd een warme kruik (en eventueel paracetamol) brengen tegen de pijn. En zorg ervoor dat ze jou én genoeg chocola tot haar beschikking heeft, voor het geval liefdevolle aandacht toch wel aantrekkelijk is.

Bronnen: Degynaecoloog.nl, Opvoeden.nl, Sense.nl