Het nut van vervelen

Mam! Ik verveel me

‘Mama, jij moet met mij spelen.’ Herkenbaar zinnetje? Veel peuters kunnen zich moeilijk zelf vermaken en vervelen zich snel. Soms voelt het alsof je een animatieteam voor je kind bent. Toch is het beter om niet (meteen) met oplossingen en ideeën te komen. Vervelen kan heel nuttig zijn.

Blij van vervelen

Het klinkt misschien gek, maar verveling is goed voor je kind. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat kinderen meer tijd nodig hebben om prikkels te verwerken dan volwassenen. Dus als je kind even loopt te lummelen of alles ‘SAAI!’ vindt, is dat helemaal niet erg. Saai betekent rust. En rust betekent oplaadtijd voor de hersenen. En dat is goed, want het hoofd en het zenuwstelsel zijn altijd bezig: als er niets te voelen, ruiken, horen of zien valt, dan gaat het denken. Als er niets is om over na te denken, gaat een kind fantaseren. Gebeurt er niets, dan hebben de hersenen ruimte om iets nieuws te bedenken. Wanneer dat iets leuks is, komt er dopamine vrij. En dat zorgt voor een vrolijk humeur. Kortom: je kind wordt blij van vervelen.

Advertentie

Verveling heeft een functie

Toch wordt vervelen de laatste jaren vaak als iets negatiefs gezien, met name door ouders zelf. Waarschijnlijk omdat het meestal toeslaat op het moment dat onze normale routine wegvalt. Ergens mee bezig zijn en een dagindeling hebben geeft een gevoel van controle. Op het moment dat je niets doet, verlies je die controle en dat kun je als onprettig ervaren. Daarnaast lijkt iemand die zich verveelt passief. Maar dat is dus niet zo, want in het hoofd van je kind gebeurt een heleboel. Verveling heeft dan ook een belangrijke functie. Kinderen vanaf een jaar of drie worden er creatiever van, omdat ze even tijd hebben om ergens rustig over na te denken, te dagdromen of uit te rusten. Er borrelt dan vanzelf iets bij ze op.

Verveeltax

Het betekent overigens niet dat je je kind zich oneindig kunt laten vervelen. Jonge kinderen hebben een bepaalde verveeltax. Afhankelijk van het karakter en de leeftijd van je kind is dat zo’n tien minuten. Als je kind zoet zit te spelen en jij wilt bijvoorbeeld even een tijdschrift lezen, dan helpt het om te benoemen wat je ziet. Sta op en zeg: ‘Wat zit je lekker te spelen.’ Daardoor voelt je kind zich gesterkt. Dan gaat hij door, want hij weet: mama zegt dat ik lekker zit te spelen. Kan je kind zichzelf écht niet vermaken? Dan kun je hem natuurlijk helpen. Door de kookwekker te zetten, bijvoorbeeld. Installeer je kind op een fijn plekje en spreek samen af dat als het belletje gaat, je iets met hem gaat doen.

Bemoei je niet met een speeldate

Je hoeft niet voor je kind te bedenken of hij zal gaan tekenen of buitenspelen. Laat hem lekker aanmodderen, zegt de Amerikaanse psycholoog Peter Gray in zijn boek Free to learn. Daar leert hij van alles van. Hou je ook gerust afzijdig als er een vriendje over de vloer is. Zo geef je je kind de kans om empathisch vermogen te ontwikkelen. Gray: ‘Ze gaan dan steeds zelf bedenken wat andere kinderen wel of niet leuk vinden en daar rekening mee houden.’ Ouders die altijd meespelen, kunnen er daarmee zelfs voor zorgen dat hun kind narcistische trekjes krijgt, waarschuwt Gray.

Ouders willen kinderen vermaken

Vind je het juist leuk om samen te knutselen of koekjes te bakken? Prima natuurlijk, zolang je je maar realiseert dat je je kind niet constant hoeft te vermaken. Volgens psychologe Louise Berkhout gaan veel ouders daarvan uit. Zeker als ze een enig kind hebben. Zij promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen op onderzoek naar vrij spelen en zegt: ‘Ouders denken te snel dat kinderen zich vervelen. Wacht tot ze zelf met iets komen. Ze zullen je verrassen.’

Voordelen van vervelen

Het mooie van vervelen is dat het hartstikke mindful en goed voor je brein is. Eigenlijk zien deskundigen alleen maar voordelen.

  • Van je vervelen rust je uit. Even niks (weten te) doen brengt je gedachten tot rust.
  • Van je vervelen leer je denken in oplossingen. Hoe zorg je dat je je niet meer verveelt?
  • Vaak leidt verveling tot nieuwe ideeën en creativiteit.

Wat kun je als ouder beter niet doen bij verveling?

Maak je dus niet druk om hangerige of verveelde kinderen. Dat klinkt misschien makkelijker gezegd dan gedaan. Je kunt wel afspraken maken over hoe ze die verveling uiten (‘zeuren doen we niet’), maar lanterfanten en gewoon wat rondhangen is heel goed voor ze na een drukke en hectische (school)tijd.

Zie verveling niet als een probleem dat je voor je kind moet oplossen. Verzin je wel allerlei leuke activiteiten, dan heb je bovendien kans dat hij op alles zegt: ‘Geen zin.’ En dat kan extra frustrerend zijn. Wat je ook beter niet kunt doen:

  • Boos worden.
  • Toch maar een spelletje met hem gaan doen, terwijl je daar geen zin in hebt.
  • Vervelende klusjes opnoemen die hij kan gaan doen. Dan is het alsof vervelen bestraft moet worden.

Wat kun je wel doen bij verveling?

Wil je je kind toch graag helpen om een hangerige middag door te komen? Hier heeft hij vast iets aan:

  1. Vertel hem dat het niet erg is dat hij zich verveelt, dat iedereen dat wel eens heeft.
  2. Maak op een ander moment samen een lijstje met dingen-die-je-kunt-doen-als-je-niet-weet-wat-je-moet-doen (en laat hem dit zoveel mogelijk zelf bedenken).
  3. Geef aan wanneer hij weer op jouw aandacht kan rekenen. Bijvoorbeeld: ‘Ik ga nu dit verhaal uitlezen, daarna kunnen we samen iets gaan doen.’
  4. Ruim samen zijn speelgoed op. Hij komt vast iets tegen waarmee hij wil spelen.
  5. Soms komt verveling voort uit vermoeidheid. Misschien helpt een pyjamadag, een warm bad of eens vroeger naar bed? Vrije tijd is er ook om uit te rusten.