Wat is sterilisatie?
Sterilisatie betekent kortweg ‘medisch onvruchtbaar maken’ en wordt ook wel vasectomie genoemd. Het is een blijvende vorm van anticonceptie. Hierna kun je in principe geen kinderen meer krijgen. Het is de meest effectieve manier van anticonceptie bij de man, maar het is ook de meest extreme vorm. Een vasectomie is definitief, je wordt blijvend onvruchtbaar. Daarom is het belangrijk om de keuze voor sterilisatie weloverwogen te maken en pas op het moment dat je écht geen kinderwens meer hebt.
Als je na een sterilisatie spijt krijgt, is er wel de mogelijkheid om de vasectomie te laten herstellen door middel van een operatie. Maar zo’n hersteloperatie slaagt niet bij iedereen. Ook geeft het geen garantie dat jullie daarna op natuurlijke wijze weer zwanger worden.
Lees ook: Alles over de vruchtbaarheid van de man
De procedure: wat gebeurt er bij een sterilisatie?
Gesprek met de arts:
Voor de sterilisatie bespreek je eerst met je huisarts of de uroloog van de kliniek of je zeker van je zaak bent. Een sterilisatie is namelijk definitief. Je motieven worden besproken en de ingreep wordt toegelicht. Sterilisatie bij een man gebeurt door middel van een kleine operatie. Je hoeft hiervoor niet onder narcose, maar wordt plaatselijk verdoofd.
De ingreep zelf:
De huid van de balzak wordt met twee prikken verdoofd. Vervolgens worden onder de penis, via twee kleine sneeën links en rechts, de zaadleiders vrijgemaakt. Daarna worden allebei de zaadleiders doorgeknipt, afgebonden of dichtgebrand. Vaak worden ze ook omgeklapt, zodat ze minder makkelijk weer aan elkaar groeien. De twee sneeën kunnen worden gehecht, maar soms wordt er ook gekozen om de wondjes open te laten zodat ze vanzelf helen. Hierna is de sterilisatie klaar.
Hoelang duurt het?
De hele ingreep duurt ongeveer een kwartier tot een half uur.
Wat voel je ervan?
Je kunt tijdens de ingreep een trekkerig, pijnlijk gevoel in je liezen voelen, omdat de zaadleider door het lieskanaal loopt.
Hoelang duurt het herstel van sterilisatie bij een man?
Als man krijg je het advies om na een vasectomie niet zelf naar huis te rijden. Ook moet je het die dag rustig aandoen, om eventuele nabloedingen te voorkomen. Zorg voor paracetamol binnen handbereik, want als de verdoving is uitgewerkt kunnen de balzak en liesstreek beurs aanvoelen. Een strakke onderbroek of zwembroek kan de balzak wat steun geven.
Eén dag na de operatie mag je weer douchen en werken, als je je goed genoeg voelt. Wel zijn zware inspanningen de eerste vijf dagen verboden, om zwelling en nabloeden te voorkomen. Je mag niet fietsen, sporten, zwemmen, zwaar tillen of seks hebben. De hechtingen in de balzak lossen vanzelf op, na ongeveer zeven tot tien dagen. Je hoeft dus niet terug te komen om de hechtingen te laten verwijderen.
Ben je na de ingreep direct onvruchtbaar?
Nee, je bent na een sterilisatie niet onmiddellijk onvruchtbaar. In de eerste twee tot drie maanden na de operatie zitten er doorgaans nog vitale zaadcellen in het zaadvocht.
Volgens gynaecoloog-perinatoloog Hans Duvekot is het daarom van groot belang om in die eerste maanden een aanvullend voorbehoedsmiddel te gebruiken. Na twee tot drie maanden laat je een zaadmonster controleren door de kliniek of het ziekenhuis. Zijn er geen actieve zaadcellen meer zichtbaar? Pas dan kan andere anticonceptie definitief de prullenbak in. Fysiek verandert er verder niets: je hormonen, stem en haargroei blijven onveranderd, net als je vermogen om een erectie te krijgen of klaar te komen. Wel is het belangrijk om te onthouden dat een vasectomie niet beschermt tegen soa's.
Lees ook: Alles over sperma en de kans om zwanger te worden
Word je door een sterilisatie impotent?
Het is een grote fabel dat sterilisatie je seksleven negatief beïnvloedt of impotentie veroorzaakt. Bij de operatie worden alleen de zaadleiders afgesloten; de omliggende zenuwen en bloedvaten blijven volledig intact.
Klaarkomen is voor de man onlosmakelijk verbonden met een zaadlozing. Wat veel mensen niet weten, is dat zaadcellen slechts een uiterst klein percentage van deze vloeistof uitmaken. Het overgrote deel van het sperma is simpelweg vocht. Een ejaculatie voelt en ziet er na de ingreep dus nog precies hetzelfde uit.
Welke complicaties heeft de ingreep mogelijk?
Lichte, onschuldige bijwerkingen zoals een beurs gevoel, wat wondvocht of een blauwe verkleuring van de balzak of penis komen relatief vaak voor. Echte medische complicaties treden slechts zelden op.
Hoewel het om een eenvoudige, medische routine-ingreep gaat, blijft er een kleine kans op complicaties, zoals:
Koorts
Aanzienlijke zwelling van de balzak
Een infectie van de wonden
Nabloedingen
Pijn voorafgaand aan de zaadlozing (dit is meestal tijdelijk)
Treedt een van bovenstaande klachten op of houdt de pijn ongewoon lang aan? Neem dan contact op met de behandelend arts.
Hoe groot is de kans op een zwangerschap na sterilisatie?
De kans op een zwangerschap na een sterilisatie is na het eerste jaar verwaarloosbaar klein: de ingreep is met een slagingspercentage van 99,98 procent uiterst effectief.
In de uitzonderlijke gevallen dat er toch een zwangerschap ontstaat, gebeurt dit meestal in de eerste drie maanden (wanneer het sperma nog niet ‘schoon’ is). Een andere, uiterst zeldzame oorzaak is rekanalisatie. Hierbij herstellen de doorgeknipte zaadleiders zichzelf en groeien ze na verloop van tijd weer aan elkaar. Dit gebeurt bij slechts één tot twee op de tweehonderd mannen.
Wat als je later spijt krijgt van het steriliseren?
Sterilisatie is een definitieve ingreep, maar het is soms mogelijk om deze ongedaan te maken via een hersteloperatie. Ongeveer tien procent van de gesteriliseerde mannen klopt later alsnog aan bij de uroloog.
Of een hersteloperatie haalbaar en succesvol is, hangt sterk af van de toegepaste sterilisatiemethode en de tijd die is verstreken. Als vuistregel geldt: hoe korter de ingreep geleden is, hoe groter de kans op succes. De kans dat de vruchtbaarheid zich herstelt is zo’n zeventig procent. Dit resulteert in ongeveer de helft van de gevallen in een zwangerschap. Houd er rekening mee dat een hersteloperatie flink in de kosten kan lopen en doorgaans niet wordt gedekt door je basisverzekering.
Wat is de prijs van een sterilisatie bij de man?
Een sterilisatie kost gemiddeld tussen de 250 en 900 euro. Deze medische kosten zitten niet standaard in het basispakket van je zorgverzekering.
Als je aanvullend verzekerd bent, is de kans groot dat je de kosten wel (deels) vergoed krijgt. Check daarom vooraf de voorwaarden van je verzekeraar en vergelijk de prijzen van diverse ziekenhuizen en privéklinieken.
Sterilisatie bij de man of de vrouw: wat is het verschil?
Wanneer jullie als stel kiezen voor definitieve anticonceptie, is de ingreep bij de man (vasectomie) beduidend minder zwaar, goedkoper en met minder risico’s verbonden dan bij de vrouw.
Het is dan ook geen verrassing dat in Nederland meer mannen dan vrouwen zich laten steriliseren. De belangrijkste verschillen op een rij:
Bij de man: Via een snelle, poliklinische ingreep met plaatselijke verdoving worden de zaadleiders geblokkeerd. Dit heeft geen impact op de rest van het lichaam.
Bij de vrouw: De arts sluit de eileiders af via een zwaardere operatie, waarvoor in de regel volledige narcose vereist is. Hoewel je lichaam wel gewoon elke maand een eisprong heeft, ruimt je lijf de ongebruikte eitjes zelf op. Eicellen en zaadcellen kunnen elkaar niet meer ontmoeten, waardoor bevruchten onmogelijk wordt.
Lees ook: Sterilisatie bij de vrouw als anticonceptiemiddel
Bronnen: Isala, Thuisarts, Anticonceptie, OLVG
