Wat is hormoonvrije anticonceptie?
Hormoonvrije anticonceptie omvat alle methoden die een zwangerschap voorkomen zonder gebruik te maken van synthetische hormonen. In tegenstelling tot de pil of het hormoonspiraaltje, wordt de eisprong bij deze methoden niet onderdrukt. Volgens apotheker Annemieke Horikx werken deze middelen vaak via een fysieke barrière of door zaadcellen onschadelijk te maken, waardoor je lichaam haar eigen ritme behoudt.
Hoe betrouwbaar is het condoom als barrièremethode?
Bij correct gebruik is het mannencondoom voor 98 procent betrouwbaar en het is de enige methode die ook beschermt tegen soa’s. Het condoom vormt een fysieke barrière voor sperma richting de baarmoeder. Hoewel het veilig is, kan een condoom scheuren of afglijden bij onvoorzichtig gebruik. Voor vrouwen is er ook het vrouwencondoom (95 procent betrouwbaar), dat je al voor het vrijen kunt inbrengen. Dit voorkomt de onderbreking van de seks, wat veel koppels als een voordeel ervaren. Lees ook: 12x betrapt door je kind tijdens de seks.
Waarom anticonceptie zonder hormonen?
Misschien wil je liever geen hormonen gebruiken om een zwangerschap te voorkomen. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn:
Je vindt het geen fijn idee dat hormonale anticonceptie de hormoonhuishouding en menstruatiecyclus beïnvloedt.
Je wil op termijn (nog) een kind. Als je hormoonvrije anticonceptie gebruikt, ben je direct weer vruchtbaar zodra je ermee stopt. Bij een enkele methoden met hormonen, zoals de prikpil, kan dat even duren.
Bijwerkingen kunnen een reden zijn om geen hormonale anticonceptie (meer) te gebruiken. Bijwerkingen waar je last van kunt krijgen zijn onder meer: hoofdpijn, misselijkheid, stemmingsveranderingen (somberheid), gewichtstoename en libidoverlies.
Lees meer: Anticonceptie na de bevalling, welke methode past bij jou?
Welke hormoonvrije anticonceptie methoden zijn er?
Als je liever geen anticonceptie met hormonen wilt gebruiken, zijn er een aantal hormoonvrije opties. We zetten ze op een rij, met de voor- en nadelen erbij.
1. Condoom
Het condoom hoort net als het vrouwencondoom en het pessarium bij de barrièremethoden om zwangerschap te voorkomen. Het vormt letterlijk een barrière waardoor sperma niet in de baarmoeder terechtkomt. Bij perfect gebruik van het condoom is het 98% betrouwbaar.
Voordelen:
Het beschermt ook tegen soa’s.
Je kunt condooms kopen bij de supermarkt, drogist of online.
Bij een latexallergie kan een latexvrij condoom gebruikt worden.
Als je geen condooms meer gebruikt, ben je direct weer vruchtbaar.
Nadelen:
Bij onjuist of onvoorzichtig gebruik is het condoom minder betrouwbaar. Zorg dus dat je precies weet hoe je het veilig gebruikt en let op de houdbaarheidsdatum en eventuele beschadigingen.
Het condoom kan scheuren of afglijden en dan kun je toch zwanger raken.
Sommige mensen vinden het vervelend om de seks in the heat of the moment te onderbreken om een condoom om te doen.
Bij overgevoeligheid voor rubber kan jij of je partner huidirritatie krijgen. Koop in dat geval latexvrije condooms.
2. Vrouwencondoom
Het vrouwencondoom werkt hetzelfde als een condoom, maar je plaatst dit voor je seks gaat hebben in je vagina. Het is bij perfect gebruik 95% betrouwbaar.
Voordelen:
Het beschermt tegen soa’s.
Je kunt het vrouwencondoom makkelijk kopen bij de supermarkt, drogist of online.
Je kunt het vrouwencondoom al inbrengen voordat je gaat vrijen. Het is dus geen onderbreking, zoals het mannencondoom.
Na de zaadlozing kan het vrouwencondoom nog even blijven zitten. De man hoeft zijn penis dus niet direct terug te trekken, zoals bij een mannencondoom.
Als je geen condooms meer gebruikt, ben je direct weer vruchtbaar.
Nadelen:
Het is even oefenen om het vrouwencondoom goed in te brengen.
Bij onjuist gebruik is het niet of minder betrouwbaar. Let op dat de penis ín het vrouwencondoom de vagina ingaat, en niet per ongeluk ernaast. Zorg ook dat het condoom niet mee naar binnen schuift.
Bij overgevoeligheid voor rubber kan jij of je partner huidirritatie krijgen. Koop in dat geval latexvrije vrouwencondooms.
Je kunt het vrouwencondoom zien zitten en je kunt het tijdens de seks voelen en horen.
3. Pessarium
Het pessarium is een kapje gemaakt van siliconen, dat je inbrengt zodat het de baarmoedermond helemaal afsluit. Je gebruikt het samen met een zaaddodende gel. Om te zorgen dat de zaaddodende gel alle zaadcellen doodt, moet je het pessarium na de seks minstens zes uur laten zitten. Bij perfect gebruik is het pessarium 96% betrouwbaar.
Voordelen
Je hebt er geen recept voor nodig en kunt het pessarium gewoon bij de drogist of online kopen.
Je brengt het al in voordat je seks gaat hebben en na afloop blijft het zes uur zitten. Het inbrengen en verwijderen is dus geen hinderlijke onderbreking.
Je kunt het pessarium reinigen en steeds opnieuw gebruiken, tot wel twee jaar lang. Je moet wel geregeld een nieuwe tube zaaddodende gel kopen.
Nadelen:
Het is even oefenen om het goed in te brengen en sommige vrouwen blijven dit lastig vinden. Bij onjuist gebruik is het pessarium niet betrouwbaar.
Bij sommige vrouwen passen de standaard maten die bij de drogist verkrijgbaar zijn niet goed. Je kunt dan via de huisarts een pessarium op maat laten maken.
De zaaddodende gel kan voor irritatie aan de vagina zorgen. Ook kun je meer afscheiding hebben.
Je kunt er alleen glijmiddel op waterbasis bij gebruiken, andere glijmiddelen kunnen het pessarium beschadigen.
4. Koperspiraal
Het koperspiraal is gemaakt van plastic met koperdraad, dat zaadcellen inactief maakt. Ook voorkomt het de opbouw van baarmoederslijmvlies, waardoor een eicel die alsnog bevrucht raakt niet kan innestelen. De huisarts, gynaecoloog of verloskundige plaatst het koperspiraal in je baarmoeder, waarna je vijf of tien jaar (afhankelijk van het type spiraal) beschermd bent tegen een zwangerschap. Het koperspiraaltje is meer dan 99% betrouwbaar.
Voordelen:
Na het plaatsen hoef je vijf of tien jaar niet aan anticonceptie te denken.
Mocht je later (nog) een kind willen, dan ben je direct na het verwijderen van het spiraaltje weer vruchtbaar.
Ook interessant: Hoe weet je of je (nog) een kind wilt?
Nadelen:
Je moet ervoor naar de huisarts, verloskundige of gynaecoloog
Het plaatsen kan (veel) pijn doen. Ook de eerste dagen erna kun je last van pijn en krampen hebben.
Je menstruatie kan heviger worden met meer bloedverlies en pijn dan je gewend was. Ook kunnen je menstruaties langer duren en je kunt tussendoor bloedverlies hebben (spotting).
Lees meer: dit zijn de verschillen tussen een koperspiraal en een hormoonspiraal
5. Sterilisatie
Als je zeker weet dat je geen kinderen (meer) wilt, kun je kiezen voor sterilisatie. Bij mannen worden hiervoor de zaadleiders onderbroken, bij vrouwen worden de eileiders afgesloten. Net als andere anticonceptiemethoden is sterilisatie niet honderd procent betrouwbaar, maar de kans dat je alsnog zwanger wordt is wel minimaal.
Voordelen:
Je hoeft nooit meer aan anticonceptie te denken.
Nadelen:
Je moet er een ingreep voor ondergaan in het ziekenhuis.
Het is bij zowel mannen als vrouwen niet altijd mogelijk om de sterilisatie ongedaan te maken als je later besluit dat je tóch nog een kind wilt. De hersteloperatie is bij vrouwen bovendien vrij ingrijpend.
Een sterilisatie wordt niet vergoed vanuit de basisverzekering.
Lees meer over: sterilisatie bij vrouwen en sterilisatie bij mannen
Hoe veilig zijn natuurlijke anticonceptiemethoden?
Natuurlijke methoden zoals de Billings-ovulatiemethode of temperatuurmeting zijn minder betrouwbaar dan medische anticonceptie en vereisen een zeer regelmatige cyclus en discipline. Deze methoden helpen je bepalen op welke dagen je een eisprong hebt. Omdat stress of een griepje je lichaamstemperatuur en cervixslijm beïnvloeden, is de foutmarge groot. Deze methoden zijn vooral geschikt voor stellen bij wie een zwangerschap welkom is, mocht de berekening er een dagje naast zitten.
Welke anticonceptie heeft de minste hormonen?
Geen enkele anticonceptiemethode geeft 100% garantie dat je niet zwanger zult worden, maar misschien vind je anticonceptie met hormonen toch een betere manier van bescherming voor jou. Wil je daarvoor zo min mogelijk hormonen in je lichaam krijgen? In de minipil zit één hormoon in plaats van twee, zoals in de andere vormen van hormonale anticonceptie, en is toch even betrouwbaar. Wel is bij de minipil voor de betrouwbaarheid belangrijk dat je exact volgens het voorschrift de pil inneemt. Vergeet je de minipil een keer, dan wordt de pil onbetrouwbaar. De hoeveelheid hormonen in een hormoonspiraal is tien tot dertig keer minder dan in andere vormen van hormonale anticonceptie.
Welke pil geeft geen stemmingswisselingen?
Een reden waarom sommige vrouwen stoppen met de anticonceptiepil, is dat de hormonen die erin zitten hun stemming negatief beïnvloeden. Ze voelen zich neerslachtig, vlak, niet zichzelf of hebben last van stemmingswisselingen. Of ze merken dat ze weinig zin in seks meer hebben sinds ze de pil slikken. Alle soorten anticonceptiepillen kunnen als bijwerking hebben dat je stemming erdoor wordt beïnvloed. Je hebt dus altijd kans op stemmingswisselingen als je de pil slikt.
Hoewel het hormoonspiraal vooral plaatselijk werkt, in je baarmoeder, kan het ook je libido en stemming negatief beïnvloeden, blijkt uit onderzoek.
Hoe veilig zijn natuurlijke anticonceptiemethoden?
Natuurlijke methoden zoals de Billings-ovulatiemethode of temperatuurmeting zijn minder betrouwbaar dan medische anticonceptie en vereisen een zeer regelmatige cyclus en discipline. Deze methoden helpen je bepalen op welke dagen je een eisprong hebt. Omdat stress of een griepje je lichaamstemperatuur en cervixslijm beïnvloeden, is de foutmarge groot. Deze methoden zijn vooral geschikt voor stellen bij wie een zwangerschap welkom is, mocht de berekening er een dagje naast zitten.
Bronnen: Anticonceptie.nl, Seksualiteit.nl, Thuisarts.nl
