Wat houdt een sterilisatie bij een vrouw in?
Een sterilisatie is een operatieve ingreep waarbij je medisch onvruchtbaar wordt gemaakt. Dit is een definitieve en blijvende vorm van anticonceptie die ervoor zorgt dat je niet meer op de natuurlijke manier zwanger kunt raken.
Omdat sterilisatie zo’n definitieve stap is, is het essentieel dat je deze beslissing pas neemt als je zeker weet dat je geen kinderen meer wilt. Krijg je na de ingreep spijt, dan bestaat er de mogelijkheid tot een hersteloperatie. Dit lukt echter lang niet altijd en het biedt absoluut geen garantie op een nieuwe zwangerschap. Een alternatief is zwanger raken via ivf, wat een ingrijpend traject is. Ga er bij je besluit dus altijd van uit dat een sterilisatie blijvend is.
Lees ook: Alles over anticonceptie na de bevalling
Kies je voor sterilisatie bij de vrouw of bij de man?
De keuze wie van jullie zich laat steriliseren is persoonlijk, maar medisch gezien is sterilisatie bij de vrouw net iets betrouwbaarder. Daarentegen is een sterilisatie bij een man een goedkopere, minder ingrijpende operatie met minder risico's.
Sterilisatie bij de man: Tijdens een korte ingreep onder plaatselijke verdoving verwijdert de arts links en rechts een stukje van de zaadleiders. Vervolgens sluit hij deze af. Hierdoor belanden er geen zaadcellen meer in het sperma. Bij een zaadlozing komt er alleen nog vocht naar buiten.
Sterilisatie bij de vrouw: Onder narcose worden de eileiders afgesloten of geheel verwijderd. Vanaf dat moment kunnen eicellen de baarmoeder niet meer bereiken en kunnen zaadcellen de eicel niet meer bevruchten. De eierstokken blijven wel hormonen aanmaken en je ervaart nog steeds een eisprong. Het vrijgekomen eicel wordt simpelweg door je lichaam afgebroken.
Meer lezen: Sterilisatie bij man als anticonceptiemiddel
Hoe verloopt de operatie bij een sterilisatie voor vrouwen?
Een arts voert meestal een laparoscopische sterilisatie (kijkoperatie) uit, waarbij de eileiders via een kleine incisie bij de navel worden afgesloten met speciale ringen of klemmen.
Gynaecoloog Hans Duvekot legt uit dat je voor deze ingreep onder volledige narcose gaat. De arts blaast wat lucht in je buikholte zodat de buik opzet en schuift een buis met een minicamera naar binnen. Vervolgens maakt de arts een incisie vlak boven je schaamstreek. Via deze kleine snee plaatst de gynaecoloog ringen of klemmen over de eileiders, zodat deze volledig dichtzitten.
Een andere methode is het operatief verwijderen van de volledige eileiders. Ook kan de arts ervoor kiezen om de eileiders dicht te branden, bijvoorbeeld wanneer klemmen niet passen of de eileiders afwijkingen vertonen. Na het sluiten en hechten van de incisies ben je direct onvruchtbaar. De totale ingreep duurt slechts een half uur.
Vrouwen met een geplande keizersnede krijgen vaak de optie om zich tijdens diezelfde operatie te laten steriliseren. Omdat de buikwond al open is, is de ingreep op dat moment gemakkelijk uit te voeren.
Welke andere soorten sterilisaties zijn er voor vrouwen?
Naast het plaatsen van klemmen kan een arts de eileiders ook dichtbranden. Dit wordt vaak toegepast wanneer het plaatsen van ringen anatomisch niet mogelijk blijkt. Daarnaast krijgen vrouwen met een geplande keizersnede tegenwoordig vaak de optie om zich tijdens diezelfde operatie te laten steriliseren, omdat de buikholte dan toch al geopend is.
Doet een sterilisatie bij een vrouw pijn?
Je kunt na de operatie last hebben van een opgeblazen gevoel en lichte buikpijn. De eerste drie dagen is rust houden het belangrijkste advies. Pijnstillers kunnen helpen tegen de krampen. Soms ervaar je wat licht bloedverlies, bijvoorbeeld omdat de gynaecoloog de baarmoederhals tijdens de procedure met een tang heeft vastgepakt.
Wat is de hersteltijd na een sterilisatie?
Voor het fysieke herstel van een sterilisatie staat gemiddeld een paar dagen tot maximaal een week. Als alles volgens plan verloopt, mag je dezelfde dag nog naar huis. Omdat je onder narcose bent geweest, mag je niet zelf autorijden. Laat je daarom altijd door iemand thuisbrengen. Artsen gebruiken vrijwel altijd zelfoplossende hechtingen, waardoor je niet terug hoeft naar het ziekenhuis om draden te laten verwijderen.
Wat zijn de mogelijke risico’s en bijwerkingen?
Aan elke operatie zijn gezondheidsrisico's verbonden. Een sterilisatie bij een vrouw heeft de volgende mogelijke risico's:
Kans op een bacteriële infectie van de wonden.
Bijwerkingen van de narcose, zoals misselijkheid, sufheid en slaperigheid.
Pijn aan de buikwand door het inbrengen van de operatieve instrumenten.
Een uiterst kleine kans dat de eileiders niet volledig zijn afgesloten.
De ingreep heeft geen invloed op je hormoonhuishouding of je gewicht. Je wordt na de ingreep ook gewoon weer ongesteld en je komt niet sneller in de overgang.
Hoe groot is de kans op een zwangerschap na sterilisatie?
De kans op een onverwachte zwangerschap na een sterilisatie is bijzonder klein, namelijk twee tot vijf op de duizend vrouwen gedurende hun hele leven. Zeer zelden glijdt een geplaatst klemmetje af of groeien de eileiders op een natuurlijke manier weer aan elkaar. Daarmee is sterilisatie veruit de meest betrouwbare vorm van anticonceptie.
Lees ook: Ongewenst zwanger, wat nu?
Wanneer kun je weer seks hebben na een sterilisatie?
Je bent direct na de ingreep beschermd tegen een zwangerschap, waardoor je direct veilig kunt vrijen. Luister hierbij wel goed naar je eigen lichaam. Je onderbuik kan de eerste week nog behoorlijk beurs aanvoelen. Realiseer je bovendien dat een sterilisatie niet beschermt tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's).
Krijgen vrouwen vaak spijt van een sterilisatie?
Ongeveer zes procent van de vrouwen krijgt in een later stadium spijt van de ingreep. Dit gebeurt vaak wanneer zij een nieuwe relatie krijgen en alsnog een kinderwens ontwikkelen. Vrouwen die zich voor hun dertigste laten steriliseren lopen een groter risico op spijtgevoelens, omdat zij nog aanzienlijk meer vruchtbare jaren voor zich hebben.
Als je de anticonceptiepil gebruikte om menstruatieklachten te verminderen, houd er dan rekening mee dat deze klachten volledig terugkeren zodra je na de sterilisatie met de pil stopt.
Kun je een sterilisatie bij een vrouw ongedaan maken?
Het ongedaan maken van een sterilisatie gebeurt via een complexe hersteloperatie, mits de eileiders niet volledig zijn verwijderd. De arts verwijdert de ringen of klemmen in de hoop dat de eileiders herstellen. De succeskans ligt tussen de veertig en vijfentachtig procent. Lukt dit, dan heb je wel een licht verhoogde kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Mislukt de operatie, dan is ivf vaak nog de enige manier om een zwangerschap te realiseren.
Wat kost een sterilisatie en wordt dit vergoed?
Een sterilisatie bij een vrouw kost gemiddeld tussen de 1.300 en 1.500 euro. Deze kosten worden niet vergoed vanuit de basisverzekering. Sluit je een specifieke aanvullende verzekering af, dan vergoedt de zorgverzekeraar vaak een deel van het bedrag. Het is slim om goed de voorwaarden van je zorgpolis te controleren voordat je de beslissing definitief maakt.
Bronnen: Thuisarts, De Gynaecoloog, Anticonceptie, Isala
