Wat is gender disappointment?
Gender disappointment is de teleurstelling die een ouder voelt wanneer het geslacht van de ongeboren baby niet overeenkomt met de verwachting of voorkeur. Dit fenomeen komt vaker voor bij aanstaande moeders dan bij vaders.
Als je zwanger bent, krijg je ongetwijfeld vaak de vraag of het een jongen of een meisje wordt. Veel ouders antwoorden dat het hen niets uitmaakt, zolang de baby maar gezond is. Hoewel dat natuurlijk de basis is, kan het voor veel ouders diep vanbinnen toch uitmaken of ze een zoon of een dochter krijgen. Vaak durven zij hier niet open over te zijn.
Belangrijk om te weten is dat je vaak niet zozeer teleurgesteld bent in de baby zelf, maar in het verlies van een specifiek toekomstbeeld of een bepaalde verwachting. Dit proces is vergelijkbaar met een klein rouwproces. Het loslaten van deze verwachting kan voelen als afscheid nemen van iets wat je al helemaal voor je zag. Waar de een dit gevoel snel een plek geeft, kan een ander hier weken of maanden last van houden.
De letterlijke vertaling, ‘genderteleurstelling’, klopt overigens niet helemaal. Gender duidt namelijk op gedrag en identiteit, terwijl het hier om het biologische geslacht gaat. De Engelse term ‘sex disappointment’ klinkt weer ongemakkelijk, daarom gebruiken we in het Nederlands de term gender disappointment.
Wat is de kans op het gewenste geslacht?
De kans dat je een baby krijgt van het gewenste geslacht, is ongeveer fiftyfifty. Om precies te zijn heb je 52% kans op een jongen en 48% kans op een meisje.
Er zijn theorieën die beweren dat je het geslacht van je kind in de eerste weken van de zwangerschap kunt beïnvloeden. Zo zou je jezelf een jongen of een meisje ‘kunnen eten’. In het kort: heb je een voorkeur voor een jongen, strooi dan vooral veel zout over je eten. Liever een meisje? Drink dan heel veel melk. De effectiviteit van deze theorieën is sterk te betwijfelen. Veel zout is bovendien zeker niet gezond.
Wil je zo vroeg mogelijk weten of je een jongen of een meisje krijgt, dan kun je een gok wagen aan de hand van bakerpraatjes of de Chinese conceptiekalender. Tijdens de 12-wekenecho (termijnecho) kun je de nub-theorie inzetten, die ongeveer 75 procent zekerheid biedt. Pas vanaf week 16 kun je een pretecho laten maken waarop het geslacht bijna altijd duidelijk te zien is. De meeste ouders wachten de 20-wekenecho af, omdat deze door de verzekering wordt vergoed.
Waarom heb je een voorkeur voor een jongen of meisje?
Een voorkeur voor een jongen of meisje komt vaak voort uit je eigen persoonlijke ervaringen, een ideaalbeeld van je gezin of diepgewortelde culturele invloeden. Soms ben je je daar niet eens bewust van.
Enkele veelvoorkomende redenen voor een geslachtsvoorkeur:
Moeders willen bijvoorbeeld een dochter om ‘meisjesdingen’ mee te delen.
Vaders hopen juist op een jongen om ‘jongensdingen’ mee te doen.
Je vindt jezelf typisch een echte jongens- of juist meisjesmoeder.
Je was er altijd van overtuigd dat je specifiek een zoon of een dochter zou krijgen.
Je hebt bepaalde ideeën over de eigenschappen van een geslacht, bijvoorbeeld dat jongens druk zijn en meisjes rustiger en zorgzamer.
Als je al meerdere kinderen van hetzelfde geslacht hebt, verlang je extra sterk naar een baby van het andere geslacht.
Je voelt druk vanuit de familie om een stamhouder voort te brengen.
Ingrijpende persoonlijke ervaringen spelen een rol. Moeders met een nare seksuele ervaring kunnen bijvoorbeeld bang zijn dat een dochter hetzelfde overkomt, waardoor ze een sterke voorkeur voor een zoon ontwikkelen.
Vertelt de echoscopist het geslacht bij de 20-wekenecho?
De echoscopist vertelt je het geslacht van je baby alleen als je daar aan het begin van de afspraak zelf om vraagt. De 20-wekenecho is in de eerste plaats een medisch onderzoek om lichamelijke afwijkingen uit te sluiten en is dus niet bedoeld voor een geslachtsbepaling.
Tijdens deze echo kijkt de echoscopist onder meer naar een open ruggetje, een open schedel, hartafwijkingen en de hersenen. Aan het eind van het onderzoek kan de specialist vaak ook zien of je een zoon of dochter verwacht. De echoscopist is echter niet verplicht om dit te vertellen of om lang te zoeken als de baby er niet goed voor ligt.
Wat als je kampt met gender disappointment?
Voel je niet blij na de geslachtsbepaling, wees dan niet te hard voor jezelf. Vooral moeders ervaren dit, waarbij zwangerschapshormonen een grote rol spelen en je emotioneel kwetsbaarder maken.
Naast teleurstelling kun je ook last hebben van:
Schaamte en een interne tweestrijd: Je schaamt je misschien omdat je je niet direct blij voelt terwijl je een kind verwacht. Je ervaart een flinke interne tweestrijd: aan de ene kant ben je ontzettend blij dat je een baby krijgt, aan de andere kant voel je toch teleurstelling. Dit schuldgevoel weegt vaak extra zwaar als je vrouwen in je omgeving kent die geen kinderen kunnen krijgen.
Schuldgevoel tegenover je baby, of het gevoel dat je ondankbaar bent.
Eenzaamheid, omdat je er met niemand over durft te praten.
Stress.
Slaapgebrek.
Depressieve gevoelens.
Gelukkig herpakken de meeste aanstaande moeders zich na een paar keer stevig uithuilen. Ze stellen hun toekomstbeeld bij en verheugen zich daarna weer volop op de komst van hun baby. Bij anderen duurt de verwerking wat langer. Een kleine groep raakt echter in een depressie of hoopt zelfs stiekem op een spontane miskraam. Mocht je zulke heftige gevoelens ervaren, zoek dan altijd direct professionele hulp.
Lees meer: Zwangerschapshormonen: wat doen ze met je lichaam en humeur?
Heeft gender disappointment gevolgen voor de baby?
Er is geen wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het effect van gender disappointment op het hechtingsproces. Het is goed voor te stellen dat deze teleurstelling tijdelijk invloed heeft op de verbinding met je baby als je moeite hebt om het geslacht te accepteren. Gelukkig ontwikkelen liefde en hechting zich daarna heel vaak alsnog. Je kunt namelijk nog steeds enorm van je kind houden, ook al moet je in het begin even wennen.
Volgens verloskundige en postpartum expert Rosanne Mittelhaeuser - van Jole is het volkomen normaal dat alle emoties er mogen zijn. Langdurige stress of aanhoudende psychische klachten kunnen echter wel nadelig zijn voor de ontwikkeling van je baby. Ongeboren baby's krijgen de stemming van hun moeder mee, onder meer doordat stresshormonen de placenta passeren. Blijf daarom praten over je gevoelens en zoek op tijd hulp.
Lees meer: Stress tijdens de zwangerschap: zo beperk je het
Wanneer verdwijnt gender disappointment?
De duur van gender disappointment is voor elke vrouw anders. Bij de een verdwijnt het snel, bij de ander duurt het langer of blijft een klein stukje teleurstelling altijd bestaan.
Dit zijn veelvoorkomende scenario’s:
sommige vrouwen zijn kort van slag na de geslachtsbepaling. Ze moeten even wennen aan het idee, het verwerken en pakken dan de draad weer op.
sommige vrouwen hebben nog weken of maanden negatieve gevoelens over het geslacht van hun kind.
bij sommige vrouwen verdwijnt de teleurstelling zodra hun baby na de geboorte op hun borst wordt gelegd.
bij sommige vrouwen blijft een deel van het verdriet bestaan. Dit staat wel los van de liefde die ze voelen voor hun kind.
in heel uitzonderlijke gevallen lopen ouders zo vast in hun emoties dat hun kind daar slachtoffer van wordt. Dan is professionele hulp sowieso verstandig.
5 tips bij gender disappointment
Voor zwangere vrouwen die last hebben van gender disappointment kan het ontzettend moeilijk zijn om hier met anderen over te praten. Deze vijf tips helpen je om ermee om te gaan:
- 1
Schaam je niet: dat is echt niet nodig. Je hebt niet om deze gevoelens gevraagd. Probeer jezelf niet te veroordelen.
- 2
Praat erover: al die hormonen in je lijf zorgen al voor genoeg onrust. Dan helpt het niet om je gevoelens binnen te houden. Praat met iemand die je vertrouwt. Dat lucht op en geeft overzicht.
- 3
Praat met lotgenoten: het kan helpen om te weten dat je niet de enige bent en om te lezen hoe anderen ermee omgaan. Op internet kun je op zoek gaan naar verhalen van vrouwen die hetzelfde meemaken. Hou er wel rekening mee dat je ook negatieve reacties kunt krijgen van vrouwen die vinden dat je niet moet zeuren en blij moet zijn met wat je krijgt.
Kijk bijvoorbeeld op www.genderdisappointment.nl. Deze site biedt informatie aan ouders die het overkomt, maar ook aan hulpverleners en direct betrokkenen. - 4
Schrijf het op: soms is schrijven makkelijker dan praten. Uit je gevoelens in een dagboek. Of schrijf een brief aan je partner, zodat hij je (beter) begrijpt.
- 5
Zoek hulp: Merk je dat het rotgevoel niet overgaat of kom je er zelf niet uit? Trek aan de bel. Dat is niet raar, het is juist heel verstandig. Praat met je verloskundige, gynaecoloog of huisarts. Zij kunnen je helpen en eventueel doorverwijzen. Je hoeft dit gevoel overigens niet weg te drukken om een goede moeder te zijn. Liefde en teleurstelling kunnen namelijk prima naast elkaar bestaan.
Leestip: Verschillen jongens en meisjes, wat is aangeboren en wat niet?
