Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Spontane miskraam

Soms loopt een zwangerschap anders dan gehoopt en eindigt die in een miskraam. Hoe verloopt een spontane miskraam en wat moet je doen als het jou overkomt?

Miskraam

Een miskraam is een ingrijpende gebeurtenis die veel vrouwen overkomt: ongeveer 10 tot 15 procent van alle zwangerschappen eindigt in een miskraam. In Nederland krijgen zo’n 25.000 vrouwen per jaar een miskraam. 

Advertentie

Wat is een spontane miskraam?

Als de zwangerschap stopt in de eerste zestien weken, wordt dat een spontane miskraam genoemd. Je kunt dit op twee manieren merken:

  • Je hebt bloedverlies en buikkrampen en de verloskundige constateert dat dit wijst op een miskraam.
  • Tijdens een echo wordt ontdekt dat de baby niet meer leeft. Er is geen hartslag te zien en vaak is het vruchtje kleiner dan past bij de zwangerschapsduur: het is gestopt met groeien terwijl je daar (nog) niets van hebt gemerkt. Ook kan het zijn dat er wel een vruchtzakje is ontstaan, maar geen vruchtje. Dit wordt een ‘gemiste miskraam’ (missed abortion) genoemd. Dit zijn de standaardecho’s tijdens je zwangerschap. 

In beide gevallen zal je lichaam het niet-levensvatbare vruchtje helaas afstoten. Wanneer dat gebeurt en hoe, verschilt per vrouw. Tijdens een miskraam verlies je vaginaal bloed en soms ook wat stolsels. Je verliest het vruchtje, de vruchtzak, placenta en het baarmoederslijmvlies. Dit wordt samen ‘zwangerschapsweefsel’ genoemd. Bij een miskraam kun je last hebben van (hevige) buikpijn en krampen, maar dat hoeft niet. Sommige vrouwen vinden een miskraam lijken op een menstruatie, anderen omschrijven het als een mini-bevalling. Dit hangt meestal af van het aantal weken zwangerschap.

Het risico op een miskraam is het grootst in het eerste trimester. Maar hoe groot is die kans en waar komt het door? Dat lees je hier.

Tip: Marjolijn de Cocq schreef het boek ‘Maar ik hield al wel van je’, over haar vier miskramen. Het is openhartig en herkenbaar, en ze laat zien dat er niet hoeft te worden gezwegen, geslikt, weggestopt en gerelativeerd. Je vindt het via deze link.

Oorzaak spontane miskraam

Als je een miskraam krijgt, betekent dit bijna altijd dat je baby niet levensvatbaar was. Het vruchtje is vaak al een tijdje eerder gestopt met groeien. De oorzaak van een miskraam is bijna altijd een aanlegstoornis: er is kort na de bevruchting iets misgegaan met de celdeling. Dit kan komen door een chromosoomafwijking of een andere afwijking die ervoor zorgt dat het vruchtje zich niet gezond verder kan ontwikkelen.

Het is ook mogelijk dat er geen vruchtje wordt aangetroffen, maar dat alleen de vruchtzak en de placenta zijn aangelegd. Dit heet in de gezondheidszorg een ‘windei’: een lege vruchtzak.

Verloop spontane miskraam

Hoe een spontane miskraam precies verloopt, verschilt per vrouw en per zwangerschap. Vaak begint het met licht bloedverlies en komt de miskraam later heviger op gang. Dat kan na een paar uur zijn, na een paar dagen, maar ook pas na twee weken. Een miskraam kan ook direct hevig op gang komen.

Sommige vrouwen merken weinig van een miskraam en voelen weinig pijn. Vaak lijkt het op (flinke) menstruatiepijn. Maar de buikkrampen kunnen ook veel heftiger aanvoelen: sommige vrouwen omschrijven het als een minibevalling. Hoe groter het vruchtje is, hoe verder de baarmoedermond open moet staan. Daarom kunnen de krampen op ontsluitingsweeën lijken. Soms is de pijn aanhoudend, maar die kan ook met golven komen, zoals weeën. Als het zwangerschapsweefsel uit de baarmoeder is gekomen, neemt de pijn vaak snel af.

Het is normaal dat je bij een miskraam flink wat bloed verliest (meer dan bij een menstruatie). Hoe langer je zwanger bent geweest, hoe meer bloed je verliest. Verlies je zo veel bloed en stolsels dat je duizelig wordt, bel dan je verloskundige of huisarts. Ook bij heel hevig bloedverlies – als je meer dan één keer per uur je maandverband moet vervangen – moet je de verloskundige of huisarts bellen.

Wanneer stopt het?

Meestal neemt het bloedverlies binnen een paar dagen af, maar je kunt ook nog één tot twee weken licht bloedverlies hebben. Als het bloeden stopt nadat je het vruchtje bent verloren, betekent dit meestal dat de baarmoeder leeg is. Soms houdt het bloedverlies niet vanzelf op. Dan is er nog wat weefsel in de baarmoeder achtergebleven. Je moet dan meestal naar het ziekenhuis voor een curettage. Daarbij wordt de baarmoeder onder narcose leeggemaakt. Hoe deze behandeling wordt uitgevoerd en wat je ervan voelt, kun je hier lezen.

Wachten op een spontane miskraam

Het kan ook zijn dat op een echo is ontdekt dat het hartje van de baby niet meer klopt, of dat er sprake is van een lege vruchtzak. Een miskraam is dan onvermijdelijk en komt vanzelf op gang. Dit kan na een paar dagen gebeuren, maar soms ook pas na twee weken. Wil je daar niet op wachten, dan is het mogelijk om de miskraam te laten opwekken in het ziekenhuis. Dit kan met medicijnen of met een curettage. Bij een curettage is er een kleine kans op complicaties. Je verloskundige of gynaecoloog kan je de voor- en nadelen van afwachten en opwekken uitleggen, om je te helpen een besluit te nemen.

Door af te wachten tot de miskraam spontaan inzet, kun je wennen aan het idee dat je het vruchtje gaat verliezen. Veel vrouwen vinden het fijn om rustig afscheid te nemen van de zwangerschap en het natuurlijke verloop van de miskraam te volgen. Hoe lang het duurt voordat de miskraam begint, verschilt per vrouw. Meestal gebeurt het binnen één tot twee weken, maar het kan ook langer duren. Als de miskraam niet vanzelf op gang komt, moet je mogelijk alsnog naar het ziekenhuis om die te laten opwekken.

Bloedverlies of miskraam?

Licht bloedverlies tijdens je zwangerschap hoeft niet te betekenen dat je een miskraam krijgt. Het kan ook onschuldig zijn, zoals een innestelingsbloeding of een gesprongen bloedvaatje bij de baarmoedermond. Bij 20 tot 30 procent van de zwangerschappen treedt in de eerste maanden licht bloedverlies op. Neem bloedverlies wel altijd serieus, het kan een voorteken van een miskraam zijn. Of er kan iets anders aan de hand zijn waarvoor behandeling nodig is. Neem daarom contact op met je verloskundige of gynaecoloog: die kan de oorzaak van het bloedverlies onderzoeken. Vaak word je bij bloedverlies in het begin van de zwangerschap doorgestuurd naar het ziekenhuis voor een echo. Lees hier alles over bloedverlies tijdens de zwangerschap.

Bloedverlies en menstruatieachtige krampen kunnen duiden op een spontane miskraam. Je kunt dan het beste je verloskundige bellen voor advies. Dit zijn andere redenen om direct je verloskundige te bellen.

Herstel na een spontane miskraam

Na een miskraam heeft je lichaam tijd nodig om te herstellen, maar ook emotioneel kan het een grote klap zijn. Het lichamelijk herstel gaat meestal vrij snel. Doordat de zwangerschapshormonen nog niet direct uit je lichaam zijn verdwenen, kun je nog even last hebben van misselijkheid of gespannen borsten. Daarnaast kun je nog een paar weken licht bloedverlies hebben.

Het fysieke herstel kan confronterend zijn en uiteraard heel verdrietig: je hebt nog zwangerschapsverschijnselen terwijl je zwangerschap voorbij is. En het bloedverlies herinnert je steeds aan het verlies. Je neemt afscheid van deze zwangerschap, maar ook van het toekomstbeeld dat je erbij had. De rouw en emotionele verwerking van een miskraam kunnen veel langer duren dan het fysieke herstel. Al kan dit ook per vrouw verschillen. Er bestaat geen ‘juiste’ manier om ermee om te gaan. Neem de tijd die je nodig hebt. Praat erover met je partner en andere mensen die dicht bij je staan. Deze 9 tips kunnen fijn zijn voor je relatie als jullie een miskraam hebben doorgemaakt.

Misschien weten anderen niet goed hoe ze moeten reageren of hoe ze je kunnen helpen. Vertel ze gerust wat je wel en niet fijn vindt, wat je nodig hebt en wat je wel en niet wilt horen. Je kunt ook het boek Helpen bij verlies en verdriet van Manu Keirse tippen, of verwijs voor informatie naar de website van Freya of De Vergeten Vader. Zelf kun je hier ook terecht voor steun en informatie.

5 veelgestelde vragen

  1. Ik denk dat ik een miskraam heb, wat moet ik doen?
    Verlies je plotseling veel bloed tijdens je zwangerschap en heb je last van buikpijn of krampen, neem dan contact op met je verloskundige of gynaecoloog. Een miskraam kan erg heftig zijn, zowel lichamelijk als emotioneel. Daarom vinden veel vrouwen het fijn als er iemand bij ze blijft. Bel je partner en eventueel een familielid of vriendin, iemand bij wie je je vertrouwd voelt. Je kunt paracetamol nemen tegen de pijn. Tijdens een miskraam verlies je bloed en vaak ook stolsels: vang dit op met maandverband (geen tampons). Onthoud eventueel de hoeveelheid gebruikte maandverbanden. Aan de hand daarvan kan de verloskundige inschatten hoeveel bloed je verliest.
  2. Moet ik het vruchtje opvangen?
    Je moet niks, maar als je het wilt kun je het wel proberen. Dit kun je bijvoorbeeld doen met een bakje of schaaltje. Sommige vrouwen willen dit graag, om afscheid te kunnen nemen van de zwangerschap en de baby. Je kunt het vruchtje ook begraven. Maar het is ook oké om het weg te gooien. Ook dan kun je – eventueel op een later moment – afscheid nemen op een manier die bij jou past. Jij beslist hoe je ermee wilt omgaan. Overigens kan het zijn dat je het vruchtje verliest op de wc, of dat je het niet herkent. Het is roze van kleur, maar kan verborgen zitten in de vruchtzak of tussen stolsels.
  3. Hoe weet je of de miskraam is afgelopen?
    Dat verschilt per miskraam. Als je last had van krampen en buikpijn tijdens de miskraam en veel stolsels en bloed verloor, is de miskraam afgelopen als de pijn weg is en het bloedverlies is afgenomen. Je kunt de dagen daarna nog wel licht bloedverlies hebben. Verlies je na twee weken nog steeds bloed, dan kan het zijn dat er wat weefsel is achtergebleven in de baarmoeder. Laat dit weten aan je verloskundige, soms is er een curettage in het ziekenhuis nodig om de miskraam te laten stoppen.
  4. Kun je een miskraam voorkomen of tegenhouden?
    Helaas is een miskraam niet te voorkomen. Je kunt een miskraam ook niet tegenhouden als die is begonnen. Wel kun je het risico op een miskraam verkleinen door gezond te leven voor en tijdens je zwangerschap. Eet gezond en gevarieerd, rook niet, drink geen alcohol en controleer altijd de bijsluiter voordat je medicijnen gebruikt, om te checken of je ze veilig kunt innemen tijdens een zwangerschap. Maar hoe gezond je ook leeft, er bestaat altijd een kans dat de zwangerschap vroegtijdig eindigt. Dat betekent ook dat het niet jouw schuld is als het je overkomt. Want vaak was het vruchtje niet levensvatbaar. Lees hier welke medicijnen risicovol kunnen zijn voor je ongeboren baby.
  5. Wanneer kan ik weer zwanger worden na een miskraam?
    Na een miskraam heb je vaak nog enkele dagen tot weken licht bloedverlies. Daarna moet je menstruatiecyclus weer op gang komen, net als na een zwangerschap. Vaak gebeurt dit binnen vier tot zes weken, maar het kan ook langer duren. Zodra je je eerste eisprong hebt gehad, kun je weer zwanger worden. Maar misschien ben je daar emotioneel nog niet aan toe. Neem de tijd die je nodig hebt. Een volgende zwangerschap kan erg spannend zijn, met name in de eerste maanden. Eventueel kun je al voor de termijnecho een vitaliteitsecho krijgen, om te kijken of het hartje klopt. Overleg met je verloskundige als je dit wilt, dan krijg je een medische indicatie en wordt het vergoed. Meer weten? Zwanger worden na een miskraam, tips van een gynaecoloog.

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Bronnen: Thuisarts, Diakonessenhuis

Koen Deurloo

Gynaecoloog

Koen Deurloo is gynaecoloog in het Diakonessenhuis in Utrecht, Zeist en Doorn en is gespecialiseerd in verloskunde, met de focusgebieden: geavanceerde echoscopie en hoogrisico zwangerschap. Koen is een groot voorstander van samen beslissen, alles bespreekbaar maken en de regie bij zwangeren leggen. Zo was hij de eerste gynaecoloog in Nederland die een moeder-geassisteerde keizersnede (waarbij de moeder de baby zelf uit de buik haalt) uitvoerde. En is hij nauw betrokken bij de ontwikkeling van een persoonlijke gezondheidsomgeving Mijnkind.online