Bakerpraatjes over de zwangerschap

Bakerpraatjes over de zwangerschap

Hoe groter je buik groeit, hoe meer bakerpraatjes je te horen zult krijgen. Wat is er nou waar van die bakerpraatjes? En zijn ze wel zo onschuldig?

Geschiedenis van de bakerpraatjes

Een bakerpraatje is een bijgelovige bewering over de conceptie, zwangerschap of geboorte van een baby. Het woord bakerpraatjes komt van de vroegere baker: de voorganger van de kraamverzorgster. Bakers waren vrouwen die op basis van hun eigen ervaring als moeder jonge ouders hielpen rond de periode van de bevalling. Omdat deze vrouwen ongeschoold en vooral erg bijgelovig waren, vertelden zij soms dingen die helemaal niet klopten: de bakerpraatjes.

Geslacht van de baby

De meeste bakerpraatjes gaan over het geslacht van het kind. Bij een hoge hartslag denken veel vrouwen dat ze een meisje krijgen. Dit is niet waar. Als een baby wakker is, is zijn hartslag hoger dan als hij slaapt. Maar er is altijd een kans van vijftig procent dat je het goed hebt en daardoor blijven veel mensen toch geloven in bakerpraatjes.

Een ander populair bakerpraatje heeft met de leeftijd van de vader te maken. Veel vrouwen geloven dat als de leeftijd van de vader tijdens de conceptie een oneven getal is, de baby een jongetje zal zijn en andersom. Ook dit is onzin.

Bakerpraatjes: onschuldig of niet?

De meeste bakerpraatjes zijn gelukkig onschuldig. Toch zijn er ook fabels die een gevaar voor de baby kunnen opleveren. In sommige culturen worden bijvoorbeeld de oogjes van een pasgeboren baby rondom met houtskool ingesmeerd of er wordt een mes onder de dekens in het wiegje gestopt om boze geesten af te weren.

Ter geruststelling van alle vrouwen die nog moeten bevallen: het bakerpraatje dat vrouwen met brede heupen makkelijker bevallen dan vrouwen met smalle heupen is ook niet waar. Het heeft met het bekken te maken en niets met je figuur.

Hoe zit het nu echt?

‘Is je navel gevoelig? O, dan krijg je een meisje’. Als zwangere vrouw beland je zomaar in de wereld van de bakerpraatjes. Dr. Deborah Alfarez onderzocht wat er nu klopt van al die beweringen. Hieronder een voorpublicatie met drie bakerpraatjes uit haar boek ‘Hoe zit het nu echt?’.

Bakerpraatje #1: crèmes helpen tegen striae

Bij een zwangerschap horen zwangerschapskwaaltjes. Zo zie je opeens strepen op je buik verschijnen. Het lijken wel een soort scheurtjes. Het zijn zwangerschapsstriemen, ook wel striae genoemd. Je eigen schuld? Had je meer moeten bewegen, gezonder moeten eten? Zijn striae te voorkomen? Fabrikanten van crèmes beloven dat met een beetje smeren je de striemen als sneeuw voor de zon kan laten verdwijnen. Je snelt naar de winkel voor olijfolie en kokosolie om je striae mee in te smeren en om mee te koken. Heeft dit nu zin of niet? Striae zijn een veelvoorkomende klacht van zwangere vrouwen. Waarom striae ontstaan is niet helemaal duidelijk. Je zou kunnen denken dat ze ontstaan door het oprekken van de huid door de zwangerschap, maar deze theorie is controversieel omdat bij niet-zwangere mensen forse gewichtstoename niet per se tot striae leidt. Omgekeerd kunnen zwangeren die niet veel in gewicht toenemen ook striae ontwikkelen. Omdat striae veel voorkomen en veel vrouwen ervan af zouden willen, wordt er naarstig naar een oplossing gezocht. Er zijn veel crèmes, smeersels en adviezen. Is er iets wat echt helpt?

Leefstijladvies

Een uitgebreid overzichtsartikel van twee Amerikaanse dermatologen uit 2014 zet alle mogelijke manieren om striae te voorkomen of verminderen op een rijtje. Vaak wordt een leefstijladvies gegeven. Zwangere vrouwen zouden moeten blijven bewegen of heel gezond moeten eten om striae te voorkomen of te verminderen. Helaas, resultaten van verschillende onderzoeken wezen uit dat gezond eten en bewegen geen effect hebben. Ook is onderzocht of er crèmes of smeersels zijn die striae kunnen verminderen. Olie met bittere amandelen of Centella asiatica lijkt een klein effect te hebben, maar alleen als dit gebruikt wordt samen met een dagelijkse massage van vijftien minuten.

Het effect is niet groot, en onderzoekers weten nog niet precies hoe het werkt. Insmeren met andere oliën of crèmes heeft geen effect op het ontstaan of verminderen van striae. Helaas bestaat er dus nog geen wondermiddel dat alle striae laat verdwijnen of kan doen voorkomen. Niet waar dus.

Bakerpraatje#2: seks helpt om de bevalling op te wekken

Het is nu echt tijd om te bevallen, vind je zelf. Maar je lichaam denkt daar nog heel anders over. De datum waarop je bent uitgerekend ligt al dagen achter je. Elk pijnscheutje en elke steek in je buik zou hét moment kunnen zijn. Maar er gebeurt helemaal niets. Iemand vertelt je dat seks zal helpen om de bevalling op gang te brengen. Seks?! Je moet er niet aan denken – je kunt niet eens je veters strikken. Maar als het werkt is het wel de moeite van het proberen waard. Maar hoe werkt dat dan? Wordt de baby eruit gerammeld? Dit zou ook betekenen dat je tijdens een zwangerschap voorzichtig zou moeten zijn met seks. Dus hoe zit dat nou eigenlijk met seks en bevallen?

Onderzoek

Al in de jaren zeventig werd de hypothese onderzocht dat geslachtsverkeer invloed kan hebben op het opstarten van de bevalling. Wetenschappers zijn op zoek gegaan naar welk aspect van de coïtus de bevalling zou kunnen opwekken. Is dit het stimuleren van de baarmoedermond met de penis? Of wordt het effect bereikt door sperma? Om vast te stellen of seks inderdaad een effect heeft bij het opwekken van een bevalling werd in Maleisië een studie uitgevoerd onder 200 gezonde vrouwen. Aan de vrouwen werd gevraagd om bij te houden hoe vaak zij seks hadden tussen het moment dat ze 36 weken zwanger waren en de bevalling. Ook gaven de artsen bij de helft van deze vrouwen voorlichting over vrijen tijdens (de laatste weken van) de zwangerschap en adviseerden zij de vrouwen om meer seks te hebben. Het advies werkte in zoverre dat de groep vrouwen die het advies hadden gekregen te vrijen inderdaad meer seks had. Maar de uitkomst was niet wat de onderzoekers verwachtten.

De groep vrouwen die meer seks had gehad ging niet massaal bevallen in de dagen na de daad. Beide groepen bevielen na evenveel weken. Moet je dan misschien seks hebben in een specifieke houding? Ook dit is onderzocht. In een studie van de universiteit van Chicago werd na de bevalling aan vrouwen gevraagd hoe vaak ze seks hadden gehad tijdens de laatste weken van hun zwangerschap, in welk standje ze het deden en wanneer de bevalling begon (te vroeg, te laat, op tijd, ingeleid met hormonen). Ook in deze studie werden geen verbanden gevonden tussen seks, op welke manier dan ook, en het opwekken van een bevalling.

Ook zijn er veel studies gedaan naar de rol van sperma bij het opwekken van een bevalling. Feit is dat in sperma het hormoon prostaglandine zit. Het is ook een feit dat dit hormoon de bevalling op gang helpt. Het wordt veel gebruikt om een bevalling op te wekken bij vrouwen die over tijd zijn, maar nog geen ontsluiting hebben. Een gel met daarin prostaglandine wordt vaginaal ingebracht, vlak bij de baarmoedermond. Het verweekt de baarmoedermond en stimuleert de weeën. Als we ervan uitgaan dat de gel daarin het hormoon de juiste hoeveelheid is om een bevalling op te wekken, dan levert een rekensom op dat je tien liter sperma nodig hebt om hetzelfde effect te bereiken. Dat zijn wel erg veel vrijpartijen. Dus voor alle duidelijkheid: vrijen tijdens (de laatste weken) van de zwangerschap kan geen kwaad, mits je vliezen niet gebroken zijn of je last hebt van complicaties. Tot nu toe heeft de wetenschap geen bewijs gevonden dat vrijen de bevalling in gang zet als je ver in de zwangerschap bent. Niet waar dus!

Bakerpraatje #3: alle pasgeboren baby’s hebben blauwe ogen

Het volgende kraambezoek staat in de slaapkamer. De baby wordt bewonderd en al snel gaat het over de kleur van de ogen. Volgens je bezoek heeft de baby blauwe ogen want álle pasgeboren baby’s hebben blauwe ogen. Is dat inderdaad zo?

De kleur van de iris wordt bepaald door de aanwezigheid van kleurstoffen en pigmenten, maar ook door de absorptie en verstrooiing van licht in de iris. Als er veel pigment in de iris zit wordt het meeste licht geabsorbeerd, waardoor de ogen donker van kleur worden. Veel pigment leidt dus tot bruine ogen. Als er weinig pigment, melanine, in de iris zit, geeft de verstrooiing van licht de ogen een blauwe kleur. Ogen bevatten dus geen bruin, blauw of groen pigment maar verschillende hoeveelheden melanine. Deze hoeveelheid wordt bepaald door de genen.

Als een baby geboren wordt, kan het zijn dat nog niet alle melanine op haar plek is. Bij pasgeboren blanke baby’s zijn de ogen daardoor vaak blauw tot donkergrijs. Bij baby’s van ouders met een donkere, mediterrane of Aziatische huidskleur is het pigment vaak wel al op zijn plek en zijn de ogen donkergrijs of bruin – waarom dit etnisch bepaald lijkt te zijn, is nog onduidelijk. De hoeveelheid melanine in de ogen kan gedurende drie tot vijf maanden na de geboorte nog toenemen. Een beetje meer melanine zorgt ervoor dat de ogen grijs, groen of amberkleurig worden; veel meer melanine zorgt voor bruine ogen. Als er bijna geen melanine bij komt, blijven de ogen blauw. De veranderingen in melanine zijn meestal stabiel als het kind een jaar oud is, maar de hoeveelheid melanine kan tot zijn of haar zevende jaar nog veranderen. En dus is ook dit niet waar.

Buitenlandse bakerpraatjes

Bakerpraatjes zijn geen exclusief Nederlands fenomeen, ook in het buitenland gaan de gekste beweringen rond.

  • In Italië doen ze een test waarbij de zwangere vrouw haar haar moet optillen. Groeien de nieuwe haartjes in haar nek in een V-vorm dan wordt het zeker een jongen en groeien de haartjes op één lijn dan wordt het een meisje.
  • In Spanje denken ze dat je met paella kunt voorspellen wat het geslacht van de baby is. Roert de vrouw door de pan en valt de rijst naar rechts dan wordt het een jongen, valt de rijst naar links dan wordt het een meisje.
  • In Suriname moet de vader alles halen of maken waar de moeder zin in heeft, anders krijgt het kind een wijnvlek.
  • In Marokko moet een vrouw als zij een knap kind ziet, het kind in zijn of haar oortje bijten: dan wordt haar baby net zo knap.
  • Op de Antillen moet je 3 keer spugen als je een lelijk iemand hebt gezien, anders krijg je een lelijk kind.
  • In Suriname mag een zwangere vrouw nooit naar griezelfilms kijken: dan krijgt zij een schrikachtig kind dat veel huilt. Ook geloven ze in Suriname dat moedervlekken veroorzaakt worden door de eetbuien van de moeder tijdens haar zwangerschap.
  • In Spanje vragen ze een zwangere vrouw haar handen uit te steken. Doet ze dit met de handpalmen naar boven dan wordt het een meisje en met de handpalmen naar beneden een jongetje.
  • In voormalig Joegoslavië zeggen ze dat als je tijdens de zwangerschap veel last hebt van maagzuur, de baby geboren wordt met veel haar.
  • In Marokko zeggen ze dat als je je vaak op je rug krabt, het kindje een blauwe plek op zijn rug zal krijgen.
  • In Turkije kan je als zwangere maar beter geen perziken eten, want dan krijg je een harig kind.