Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Zwangerschapsverlof: wat zijn je rechten?

Als je werkt en zwanger bent, heb je recht op zwangerschapsverlof en bevallingsverlof. Hoe lang is zwangerschapsverlof precies en wat is het verschil tussen zwangerschaps- en bevallingsverlof? Hoe vraag je het aan, wie betaalt het en wat als je zzp’er bent? Hier praten we je bij.

Advertentie

Voor de één is het een heerlijk vooruitzicht om een tijdje te stoppen met werken. De ander vindt het best een uitdaging: misschien ligt er nog een stapel to-do’s, of ga je je werk en je collega’s missen. Het leven zal er anders uitzien als je lange tijd vooral thuis bent door je zwangerschapsverlof.

Hoe dan ook, je gaat uiterlijk vier weken voor de komst van je kind met zwangerschapsverlof en minimaal tien weken na de bevalling weer aan het werk (tenzij je de laatste weken verlof gespreid opneemt, waarover verderop meer). Zo kun je al je aandacht richten op de laatste loodjes, de bevalling, je baby, jouw herstel en je (nieuwe) moederrol. Hoe is die verlofperiode precies geregeld?

Wat is zwangerschapsverlof en bevallingsverlof?

Je werkgever is wettelijk verplicht om je zwangerschapsverlof te geven als je een baby krijgt. Daarnaast krijg je bevallingsverlof. Zwangerschapsverlof duurt tot en met de dag van je bevalling, bevallingsverlof gaat daarna in. In deze hele periode hoeft je werkgever je loon niet zelf door te betalen, maar ontvang je een uitkering. Dit is geregeld in de Wet arbeid en zorg (Wazo). Afhankelijk van wat er in je cao of arbeidsovereenkomst staat, krijg je deze uitkering via je werkgever of rechtstreeks van het UWV.

Wanneer zwangerschapsverlof en bevallingsverlof?

Je mag je zwangerschapsverlof zes tot vier weken voor je uitgerekende datum laten ingaan. De dag nadat je baby is geboren, begint je bevallingsverlof. Dit zijn minimaal tien weken. In totaal krijg je dus minimaal zestien weken doorbetaald vrij als je een baby krijgt. Of je je zwangerschapsverlof zes, vijf of vier weken voor je uitgerekende datum laat ingaan, mag jij zelf bepalen.

Advertentie

Later stoppen met werken

Voel je je fit, geniet je van je werk en mag je zwangerschapsverlof wat jou betreft best later ingaan? Dan mag je het uitstellen tot uiterlijk vier weken voor de uitgerekende datum. Wat je minder opneemt dan zes weken, mag je optellen bij je bevallingsverlof. Dat duurt dan dus langer dan tien weken. Sommige vrouwen vinden het een fijn idee om juist langer vrij te zijn als de baby er is.

Eerder beginnen met werken

De eerste zes weken na de bevalling heb je aaneengesloten bevallingsverlof. De weken die daarna overblijven, mag je ook gespreid opnemen. Als je het wilt, kun je dus op z’n vroegst zes weken na de bevalling weer gedeeltelijk gaan werken. De overgebleven verlofdagen moet je wel binnen dertig weken opnemen, en dit gaat in overleg met je werkgever.

Wil je je bevallingsverlof flexibel opnemen? Dan moet je dit uiterlijk drie weken na de bevalling aan je werkgever laten weten. Hij mag je verzoek alleen afwijzen als het bedrijf erdoor in ernstige problemen komt. Je zwangerschapsverlof kun je niet gespreid opnemen, dit zijn altijd vier tot zes aangesloten weken.

Eerder of later bevallen: wat gebeurt er met je zwangerschapsverlof?

De normale zwangerschapsduur is 37 tot 42 weken en maar (ongeveer) vier procent van de baby’s wordt geboren op de uitgerekende datum. Waarschijnlijk beval je dus daarvoor of daarna. Komt je baby eerder dan de uitgerekende datum, dan mag je de dagen zwangerschapsverlof die je daardoor misloopt bij je bevallingsverlof optellen. Dat wordt dan dus langer.

Advertentie

Komt je baby na de uitgerekende datum, dan duurt je zwangerschapsverlof ook langer. Deze extra tijd gaat niet van je bevallingsverlof af, die tien weken gaan nog steeds in ná de bevalling. In totaal kun je dus nooit minder dan zestien weken verlof krijgen, maar wel méér.

Zwangerschapsverlof tweeling

Ben je zwanger van een tweeling? Dan heb je recht op extra zwangerschapsverlof. Je krijgt dan tien weken zwangerschapsverlof (in plaats van vier tot zes weken) en minimaal tien weken bevallingsverlof. Je kunt er in dit geval voor kiezen om tien tot acht weken voor je uitgerekende datum met verlof te gaan. Het totale meerlingzwangerschapsverlof is twintig weken.

Meer weten? Dit zijn de regels rondom meerlingenverlof

Zwangerschapsverlof berekenen

Hoe bereken je je zwangerschapsverlof? Je hebt recht op vier tot zes weken zwangerschapsverlof, inclusief de uitgerekende datum. Tel zes weken terug vanaf de dag ná de uitgerekende datum: dan gaat je zwangerschapsverlof in. Als je vier of vijf weken zwangerschapsverlof wilt opnemen, tel je vier of vijf weken terug. Wat je minder opneemt dan zes weken, mag je optellen bij je bevallingsverlof.

Bevallingsverlof berekenen

Het begin van je zwangerschapsverlof bereken je aan de hand van de uitgerekende datum, maar het bevallingsverlof begint op de dag na je bevalling. Wordt je baby vóór de uitgerekende datum geboren, dan tel je het aantal dagen tussen de geboorte en de uitgerekende datum op bij je tien weken bevallingsverlof. Je hoeft dus sowieso niet eerder dan tien weken na je uitgerekende datum weer aan het werk. Wordt je baby ná de uitgerekende datum geboren, dan gaan de tien weken bevallingsverlof de dag erna in. De dag waarop je weer begint met werken schuift dan dus ook op. Wanneer je weer begint met werken, is vooraf daarom niet precies te voorspellen, maar pas als je baby is geboren.

Wanneer zwangerschapsverlof aanvragen?

Zwangerschaps- en bevallingsverlof vraag je aan bij je werkgever. Dit moet je uiterlijk drie weken vóór je met zwangerschapsverlof wilt doen. Het is natuurlijk handiger als je het eerder doet, zodat je werkgever genoeg tijd heeft om vervanging voor je te regelen. Is je baby geboren, dan moet jij (of je partner) dit officieel uiterlijk op de tweede dag na de geboorte aan je werkgever doorgeven. Denk je dat je na de komst van je kind misschien minder wilt gaan werken? Bespreek dit dan ook het liefst al ruim voordat je met zwangerschapsverlof gaat.

Uitkering zwangerschapsverlof

Op grond van de Wazo heb je recht op een uitkering die in principe even hoog is als je salaris. Je werkgever vraagt de Wazo-uitkering namens jou aan bij het UWV. Dit moet je werkgever maximaal vier en uiterlijk twee weken voordat je zwangerschapsverlof ingaat doen. In de praktijk wordt jouw salaris dan gewoon doorbetaald, en krijgt je werkgever de uitkering van het UWV. In sommige gevallen is het handiger als het UWV de uitkering rechtstreeks aan jou betaalt, bijvoorbeeld wanneer je contract afloopt tijdens je zwangerschapsverlof. Dit overleg je met je werkgever, zodat hij dit bij de aanvraag kan doorgeven aan het UWV.

Bevallings- en zwangerschapsverlof hebben geen gevolgen voor je vakantiegeld en eventuele overige vaste salariscomponenten. Ook de opbouw van je vakantiedagen gaat gewoon door.

Zwangerschapsverlof zzp

Als je zelfstandig ondernemer bent, heb je ook recht op zwangerschapsverlof en bevallingsverlof. Dit is geregeld in de Zelfstandige en Zwanger-regeling (ZEZ). Je krijgt in totaal minimaal zestien weken een ZEZ-uitkering rondom de geboorte van je kind. De hoogte van de uitkering is maximaal honderd procent van het bruto minimumloon. Je moet het jaar ervoor minimaal 1225 uren hebben gewerkt om de maximale uitkering te krijgen. Heb je minder gewerkt, dan is de hoogte van de uitkering afhankelijk van je winst in het voorafgaande jaar. Je moet de ZEZ-uitkering zelf aanvragen UWV.nl. Dat kan vanaf 24 weken zwangerschap en je moet het uiterlijk twee weken voordat je het zwangerschapsverlof wilt laten ingaan aanvragen.

Zwangerschapsverlof als je een uitkering krijgt

Als je een WW-, Ziektewet- of loongerelateerde uitkering krijgt, heb je ook recht op minimaal zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof. Je krijgt in die periode een zwangerschaps- en bevallingsuitkering, die je in één keer aanvraagt via het UWV.

Partnerverlof

Ook partners die in loondienst werken hebben recht op verlof als er een baby komt. Je partner krijgt na de geboorte van jullie kind één werkweek (dus het aantal uren dat hij per week werkt) doorbetaald geboorteverlof. Dit wordt ook wel partnerverlof genoemd. Een partner die vier dagen per week, acht uur per dag werkt, krijgt dus 32 uur doorbetaald verlof. Dit verlof mag hij gespreid opnemen, maar wel binnen vier weken na de geboorte.

Lees ook:
partnerverlof, hoe zit dat precies?

Aanvullend geboorteverlof partner

Na de week geboorteverlof, kunnen partners die in loondienst werken vijf werkweken aanvullend geboorteverlof opnemen (vijf keer het aantal werkuren per week). Dit verlof wordt ook betaald door het UWV en is dus een uitkering. De uitkering is maximaal zeventig procent van het dagloon van de partner (en maximaal zeventig procent van het maximumdagloon). Ook dit verlof mag je partner gespreid opnemen, maar wel binnen zes maanden na de geboorte. Je moet dit verlof minimaal vier weken voordat je het wilt laten ingaan aanvragen bij je werkgever. Partners die ondernemer of zzp’er zijn, hebben geen recht op een uitkering voor geboorteverlof.

Calamiteitenverlof

Je partner heeft bovendien recht op calamiteitenverlof. Dit is kort verlof voor spoedeisende persoonlijke omstandigheden. Je partner kan hier gebruik van maken om bij de bevalling te kunnen zijn. Je partner meldt dit verlof bij de werkgever en deze mag het verlof niet weigeren als de reden gegrond is, zoals bij een bevalling.

Soorten verlof rondom een bevalling

Nog even op een rijtje welke soorten verlof er zijn rondom de komst van een kind:

  • Voor de bevalling heb je recht op zes weken zwangerschapsverlof, teruggerekend vanaf de dag na de uitgerekende datum. Als je wilt, mag je doorwerken tot vier weken voor de uitgerekende datum.
  • Vanaf de geboorte van je baby heb je recht op tien weken bevallingsverlof.
  • Calamiteitenverlof. Hierop heeft je partner recht om bij de bevalling te kunnen zijn.
  • Geboorteverlof. Partners kunnen na de geboorte één keer het aantal werkuren dat ze in een week werken opnemen, en daarna nog maximaal vijf weken aanvullend geboorteverlof.

Werk afronden voor zwangerschapsverlof

Voor veel vrouwen is de periode voor het zwangerschapsverlof hectisch. Je moet nog allerlei klussen afronden, zaken overdragen en misschien moet je een vervanger inwerken. Bereid je daarom op tijd voor. Maak een overzicht met wat je allemaal zelf moet afronden, wie wat van je gaat overnemen en hoe en wanneer je deze taken overdraagt.

Al zit je nog vol in de werkmodus, probeer toch rustig aan te doen, ook voordat je verlof ingaat. Zwanger zijn kost veel energie. Ben je na een werkdag moe, plan dan niks meer in de avond. Wees eerlijk tegenover je collega’s over wat je wel en niet aankunt en voel je niet schuldig als je ook af en toe nee moet zeggen. Trek aan de bel als je werk je te veel spanning geeft, zodat je samen met je werkgever kunt kijken wat je aankunt. Stress is niet goed voor jou en je baby.

Wennen aan zwangerschapsverlof

En dan ben je ineens hele dagen thuis, terwijl  iedereen om je heen doorwerkt. Hoe lekker vrij zijn ook is, het is niet gek als het niet direct lukt om van werkdrukte om te schakelen naar ontspanning. Misschien voel je je onrustig, of heb je de neiging om steeds bezig te zijn. Afspraken met vriendinnen, winkelen voor de babykamer, opruimen in huis… allemaal prima natuurlijk, als het voor plezier en ontspanning zorgt. Toch is het goed te bedenken dat ook leuke dingen energie kosten en dat je lichaam tegen het eind van de zwangerschap juist meer rust vraagt. Omdat zwanger zijn een behoorlijke klus is, maar ook omdat je lichaam bezig is met de voorbereiding op de bevalling.

Moet je erg wennen aan ontspanning, zoek het dan juist bewust op. Dan geef je je zenuwstelsel de kans om tot rust te komen, waardoor zowel je brein als je lichaam kunnen ontspannen. Boek een zwangerschapsmassage, hang in je pyjama op de bank, doe dutjes of een wandelingetje in de natuur. Je zult merken dat kalm aan doen steeds makkelijker wordt als je je eraan overgeeft. Als je uitgerust aan de bevalling begint, heeft je lichaam er genoeg energie voor. Bovendien herstel je makkelijker als je de weken ervoor reserves hebt opgebouwd.

Leestip: 12 leuke tips voor je zwangerschapsverlof

Ziek tijdens zwangerschapsverlof

Word je ziek tijdens je zwangerschaps- of bevallingsverlof? Geef dit dan aan bij je werkgever. Je hoeft niks aan het UWV door te geven en je uitkering loopt gewoon door.

Feestdagen tijdens zwangerschapsverlof

Bij zwangerschaps- en bevallingsverlof wordt geen rekening gehouden met feestdagen. Als er in de periode dat jij verlof hebt een feestdag is, mag je daarvoor geen extra dag bij je verlof optellen.

Meer weten over zwangerschapsverlof en bevallingsverlof?

Meer informatie over zwangerschapsverlof en bevallingsverlof staat op Rijksoverheid.nl. Meer over de WAZO-uitkering, de ZEZ-uitkering en de uitkering van partnerverlof en aanvullend geboorteverlof, vind je op de website van het UWV.

Lees meer: Alles over adoptieverlof

Het Juridisch Loket

Bij het Juridisch Loket kun je altijd terecht voor gratis advies over verlof en over nog veel meer zaken.

Bronnen: Rijksoverheid.nl, UWV.nl

Redactioneel – Offer – Foliumzuur

Foliumzuur

Hoge dosering actief foliumzuur
Vind je hier