zwangerschapsverlof, vrouw zwanger, zwangere vrouw

Zwangerschapsverlof: wat zijn je rechten?

Als je werkt en zwanger bent, heb je recht op minimaal zestien weken zwangerschapsverlof en bevallingsverlof. Hoe is dit precies geregeld? En hoe zit het met het verlof voor je partner?

Voor de één is het een heerlijk vooruitzicht om een tijdje te stoppen met werken. Bij de ander brengt het best wat stress met zich mee: je moet je werk helemaal loslaten en misschien ligt er nog een stapel to-do’s. Of misschien zie je ertegen op om lange tijd vooral thuis te zijn. Hoe dan ook, je gaat uiterlijk vier weken voor de komst van je kind met zwangerschapsverlof en op z’n vroegst zes weken na de bevalling weer aan het werk. Zo zit die ‘vrije periode’ in elkaar.

Advertentie

Recht op zwangerschapsverlof

Je werkgever is wettelijk verplicht om je zwangerschapsverlof te geven als je een baby krijgt, maar hoeft je loon niet door te betalen. Je hebt recht op een uitkering op grond van de Wet arbeid en zorg (Wazo). Afhankelijk van wat er in je cao of arbeidsovereenkomst staat, krijg je deze uitkering via je werkgever of van het UWV. Heb je een eigen bedrijf? Ook dan heb je recht op zwangerschapsverlof. Je wordt dan uitbetaald via de regeling Zelfstandige en Zwanger. Deze ZEZ-uitkering vraag je aan bij het UWV.

Soorten verlof

Rondom de bevalling zijn er vier soorten verlof voor jou én je partner:

  • Voor de bevalling heb je recht op zes weken zwangerschapsverlof, gerekend vanaf de dag na de uitgerekende datum. Als je wilt, mag je doorwerken tot vier weken voor de uitgerekende datum.
  • Vanaf de geboorte van je baby heb je recht op tien weken verlof.
  • Calamiteitenverlof. Hierop heeft je partner recht om bij de bevalling te kunnen zijn.
  • Geboorteverlof. Partners kunnen na de geboorte één keer het aantal werkuren dat ze in een week werken opnemen, en daarna nog maximaal vijf weken aanvullend geboorteverlof.

Baby eerder of later geboren

Komt je baby eerder dan de uitgerekende datum, dan kun je de dagen gemist zwangerschapsverlof bij je bevallingsverlof optellen. Komt je baby later dan de vermoedelijke datum van bevalling, dan duurt je zwangerschapsverlof ook langer. Deze extra tijd gaat niet van je bevallingsverlof af. In totaal kun je dus nooit minder dan zestien weken verlof krijgen, maar wel méér.

Meer weten? Dit zijn de regels rondom meerlingenverlof

Meldplicht

Als je een werkgever hebt, hoef je je bevallings- en zwangerschapsverlof niet aan te vragen. Wel heb je een meldplicht. Uiterlijk drie weken vóór je met zwangerschapsverlof wilt, moet je dit aan je werkgever vertellen. Het is natuurlijk handiger als je dat eerder doet, zodat je werkgever je vervanging op tijd kan regelen. Is je baby geboren, dan moet jij (of je partner) dit uiterlijk op de tweede dag na de geboorte aan jouw werkgever melden.

Inkomen

Op grond van de Wazo heb je recht op een uitkering die in principe even hoog is als je salaris. In je arbeidsovereenkomst of cao kan zijn afgesproken dat je werkgever de uitkering voor je regelt en aan je betaalt. In de praktijk wordt jouw salaris dan gewoon doorbetaald, en krijgt je werkgever de uitkering van het UWV.

Is dit niet het geval, dan moet je je Wazo-uitkering zelf aanvragen bij het UWV. Je ontvangt dan honderd procent van je laatste salaris, maar je kunt niet méér krijgen dan het maximum dagloon voor de Ziektewet. Bevallings- en zwangerschapsverlof hebben geen gevolgen voor je vakantiegeld en eventuele overige vaste salariscomponenten. Ook de opbouw van je vakantiedagen gaat gewoon door.

Later stoppen met werken

Voel je je goed en wil je je zwangerschapsverlof later laten ingaan dan zes weken vóór de datum dat je uitgerekend bent? Dan mag je het uitstellen tot uiterlijk vier weken voor de vermoedelijke bevaldatum. Wat je minder opneemt dan zes weken, mag je optellen bij je bevallingsverlof.

Wazo-uitkering aanvragen

Check eerst bij je werkgever of die de Wazo-uitkering voor je regelt. Zo niet, vraag dan via je werkgever een uitkering aan bij het UWV. Dit moet je uiterlijk twee weken voor de geplande ingangsdatum van je zwangerschapsverlof doen.

Meesturen bij je aanvraag:

Is je baby geboren? Geef dit dan binnen twee dagen door aan het UWV.

ZEZ-verlof voor zelfstandigen

Als je zelfstandig ondernemer of ZZP’er bent, heb je ook recht op zwangerschapsverlof en bevallingsverlof. Dit is geregeld in de Zelfstandige en Zwanger-regeling (ZEZ). Je krijgt in totaal minimaal zestien weken een ZEZ-uitkering rondom de geboorte van je kind. De hoogte van de uitkering is maximaal honderd procent van het bruto minimumloon. Je moet het jaar ervoor minimaal 1225 uren hebben gewerkt om de maximale uitkering te krijgen. Heb je minder gewerkt, dan is de hoogte van de uitkering afhankelijk van je winst in het voorafgaande jaar. Je moet de ZEZ-uitkering zelf aanvragen bij het UWV. Dat kan vanaf 24 weken zwangerschap en je moet het uiterlijk twee weken voordat je het zwangerschapsverlof wilt laten ingaan aanvragen.

Geboorteverlof partner

Partners die in loondienst werken hebben na de geboorte één werkweek (dus het aantal uren dat ze per week werken) geboorteverlof. Dit wordt ook wel partnerverlof of kraamverlof genoemd. Een partner die vier dagen per week, acht uur per dag werkt, krijgt dus 32 uur doorbetaald verlof. Dit verlof mag hij gespreid opnemen, maar wel binnen vier weken na de geboorte. Lees ook: Vaderschapsverlof en partnerverlof, hoe zit dat precies?

Aanvullend geboorteverlof partner

Sinds 1 juli 2020 is de WIEG van kracht (Wet invoering extra geboorteverlof). Dat betekent dat partners in loondienst ná de week geboorteverlof, nog vijf werkweken aanvullend geboorteverlof mogen opnemen (vijf keer het aantal werkuren per week). Dit verlof wordt betaald door het UWV en is dus een uitkering. De uitkering is maximaal zeventig procent van het dagloon van de partner (en maximaal zeventig procent van het maximumdagloon). Ook dit verlof mag gespreid worden opgenomen, maar wel binnen zes maanden na de geboorte. Je moet dit verlof minimaal vier weken voordat je het wilt laten ingaan aanvragen bij je werkgever.

Calamiteitenverlof

Je partner heeft bovendien recht op calamiteitenverlof. Dit is kort verlof voor spoedeisende persoonlijke omstandigheden. Je partner kan hier gebruik van maken om bij de bevalling te kunnen zijn. Je partner meldt dit verlof bij de werkgever en deze mag het verlof niet weigeren als de reden gegrond is, zoals bij een bevalling.

Werk afronden

Vaak is de periode voor je zwangerschapsverlof hectisch. Je moet nog allerlei klussen afronden, zaken overdragen en misschien moet je een vervanger inwerken. Bereid je daarom op tijd voor. Maak een schema met wat je allemaal zelf moet afronden, wie jouw werk overneemt en hoe je de overdracht gaat regelen.

Al zit je nog vol in de werkmodus, probeer toch rustig aan te doen, ook voordat je verlof ingaat. Zwanger zijn kost veel energie. Ben je na een werkdag moe, plan dan niks meer in de avond. Wees eerlijk tegenover je collega’s over wat je wel en niet aankunt en voel je niet schuldig als je ook af en toe nee moet zeggen. Trek aan de bel als je werk je te veel spanning geeft, zodat je samen met je werkgever kunt kijken wat je aankunt. Stress is niet goed voor jou en je baby.

Rustig aan

En dan kom je echt ‘thuis te zitten’. Sommige vrouwen plannen hun dagen helemaal vol: afspraken met vriendinnen en familie, winkelen en allerlei uitjes. Allemaal prima, maar luister naar je lichaam. Het kan best omschakelen zijn om van werkdrukte naar ontspanning te gaan, waardoor je de neiging houdt om steeds bezig te blijven. Zoek lekker vaak bewust de ontspanning op, zodat je eraan gaat wennen. Doe dutjes als je daar zin in hebt, maak gebruik van de rust. Als je uitgerust en ontspannen aan de bevalling begint, heeft je lichaam er genoeg energie voor en vergroot je de kans dat het voorspoedig verloopt. Bovendien herstel je sneller als je de weken ervoor reserves hebt opgebouwd.

Leestip: Tips over wat doen tijdens zwangerschapsverlof

Meer weten over zwangerschapsverlof?

Meer informatie over zwangerschapsverlof en bevallingsverlof staat op Rijksoverheid.nl. Daar vind je ook een rekentool waarmee je kunt berekenen wanneer je verlof kan ingaan.

Meer over de WAZO-uitkering en de ZEZ-uitkering vind je op de website van het UWV.

Het Juridisch Loket

Bij het Juridisch Loket kun je altijd terecht voor gratis advies over verlof en over nog veel meer zaken.