hielprik

Informatie over de hielprik bij pasgeboren baby's

Als je baby pas een paar dagen oud is, krijgt hij al zijn eerste prik: de hielprik. Wat is de hielprik en waarom is het zo belangrijk dat die prik bij je kind wordt afgenomen?

Wat is de hielprik?

De hielprik is een screeningstest voor pasgeboren baby’s om negentien zeldzame aangeboren ziektes op te sporen. Hoe eerder deze ziektes worden opgespoord, hoe beter. Je baby krijgt een prikje in zijn hiel en vervolgens worden een paar druppels bloed afgenomen en onderzocht. De hielprik is niet verplicht, maar bijna alle ouders in Nederland laten de hielprik wel uitvoeren: meer dan 99 procent.

Waarom een hielprik?

Dankzij de hielprik kunnen inmiddels negentien zeldzame erfelijke ziektes worden opgespoord bij baby’s. Denk aan stofwisselingsziektes, sikkelcelziekte en taaislijmziekte. Deze ziektes werden vroeger pas ontdekt als er bij kinderen al veel fysieke schade was aangericht en er niets meer aan gedaan kon worden. Dankzij de hielprik worden deze ziektes nu al op heel jonge leeftijd ontdekt. Zo kan een kind, als hij zo’n zeldzame erfelijke ziekte blijkt te hebben, meteen behandeld worden. Met medicijnen en/of een dieet kan het kind dan alsnog een goed leven hebben of de gevolgen van de ziekte kunnen minder ernstig zijn.

Uitbreiding hielprik

De komende jaren worden er geleidelijk aan nog twaalf andere ziektes toegevoegd aan de test. Vanaf vanaf 1 oktober 2019 wordt dit al uitgebreid met drie stofwisselingsziekten. Het gaat om ziekten waarbij kinderen niet in staat zijn om een bepaald aminozuur (PA, MMA) of vetzuur (CPT1) af te breken. Daardoor bouwen bepaalde stoffen zich te veel op in het lichaam, terwijl andere stoffen juist te weinig worden gevormd.

Wanneer wordt de hielprik afgenomen?

Om de zeldzame erfelijke ziektes zo snel mogelijk op te sporen, wordt de hielprik al in de eerste week na de geboorte afgenomen. Wie de hielprik komt afnemen, verschilt per gemeente. Dit kan een medewerker van de thuiszorg, de GGD, de huisarts of de verloskundige zijn. Hij of zij komt bij je thuis om de hielprik bij de baby af te nemen.

Als er na zeven dagen na de geboorte nog niemand is langs geweest om de hielprik af te nemen, moet je meteen contact opnemen met de Dienst Vaccinvoorziening en Preventieprogramma’s in jouw regio. Ligt je kind nog in het ziekenhuis, dan wordt de hielprik daar afgenomen. Ook als je kind (veel) te vroeg is geboren.

Via de navelstreng

Bij de meeste premature baby’s wordt de hielprik op de gewone manier gedaan. Een enkele keer kan dat niet, vanwege complicaties. In dat geval wordt er bloed afgenomen via de navelstreng. Dit gebeurt ook als een baby bijvoorbeeld zijn hielen in het gips heeft zitten. Hoe dan ook wordt de hielprik bij alle baby’s in de eerste week na de geboorte afgenomen, zolang de ouders hier toestemming voor geven.

Lees meer: 10x bijzondere weetjes over de navelstreng

Hoe gaat de hielprik in zijn werk?

De persoon die de hielprik komt afnemen bij je baby, heeft een prikapparaatje en een hielprikkaart bij zich. Vaak wordt het voetje van je baby eerst even warm gemaakt door erover te wrijven of het onder lauwwarm water te houden. Dit zorgt voor een betere bloeddoorstroming en een grotere kans dat er maar een keer geprikt hoeft te worden om voldoende bloed te hebben voor onderzoek.

De hoeveelheid bloed die wordt afgenomen is overigens maar een klein beetje. Je baby krijgt een prikje in zijn hiel waar het bloed uitkomt. Dat wordt opgevangen op de hielprikkaart. De gegevens van je kind komen hier ook op te staan. De kaart wordt naar een laboratorium gestuurd en daar onderzocht.

Doet de prik pijn?

Het prikje kan best even zeer doen voor je baby en waarschijnlijk zal hij wel even huilen. Dit kan ook van de schrik zijn. Je kunt je baby ook zelf vasthouden als bijvoorbeeld de verloskundige de hielprik uitvoert. Dan kun je baby meteen troosten. In de hiel zijn de aderen het makkelijkst te vinden, omdat dit een van de best doorbloede plekken in het lichaam is. Daarom wordt het bloed bij de hiel geprikt.

De uitslag en betrouwbaarheid

Als je niets hoort over de uitslag, is het goed. Overigens betekent het niet dat een goede uitslag honderd procent garantie geeft dat er niets mis is met de gezondheid van je kind. Als er wel een ziekte wordt ontdekt, neemt de huisarts binnen vier weken contact met je op voor een vervolgonderzoek. Het kan ook gebeuren dat de uitslag onduidelijk is. Dan zal er opnieuw een hielprik bij je baby moeten worden genomen.

De hielprikkaarten worden een jaar bewaard in het laboratorium, zodat ze opnieuw onderzocht kunnen worden als dat nodig is. Daarna worden de kaarten nog eens vier jaar bewaard bij het RIVM (het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu). Kaarten die ouder zijn dan vijf jaar, worden jaarlijks in januari vernietigd.

Zijn er kosten aan verbonden?

Een hielprik laten uitvoeren is gratis. Is er een vervolgonderzoek nodig? De kosten hiervan vallen onder je zorgverzekering. Het eigen risico van jouw zorgverzekering geldt niet voor kinderen die jonger zijn dan achttien jaar. Als je hier meer vragen over hebt, kun je het beste contact opnemen met je zorgverzekeraar. Zorgverzekering baby 2019: waar moet je op letten?

Gehoortest

De persoon die de hielprik komt doen bij je baby voert ook een gehoortest uit. Deze screening is ook gratis. Als je nog in het ziekenhuis ligt, zullen beiden testen daar plaatsvinden. Lees hier meer informatie rondom de gehoortest.