Spelen of voorlezen?
Voor een baby zijn boeken in het begin vooral leuk speelmateriaal. Dikke stoffen boeken, exemplaren van zacht plastic en vanaf een maand of zes ook kartonnen boeken: je kind ontdekt zo in de eerste plaats wat hij er fysiek allemaal mee kan doen. Hij zal ermee gooien, erop sabbelen en er aandachtig naar kijken. Pas veel later gaat hij daadwerkelijk ‘meelezen’.
Pasgeboren baby’s zien de eerste tijd nog geen kleuren. Kies in het begin daarom bij voorkeur voor een boek met sterk contrasterende kleuren of voor een zwart-wit patroon. Ook voel- en knisperboeken die zijn gemaakt van verschillende materialen en structuren, wekken al snel de interesse.
Meer lezen: Alles over de spelontwikkeling van je baby
Heeft een baby voorlezen zin?
Ja, je baby voorlezen is enorm waardevol voor zijn of haar taalontwikkeling. Tijdens het voorlezen leert je kind voortdurend nieuwe begrippen en ontdekt hij onbewust hoe woorden en zinnen zijn opgebouwd. Bovendien stimuleert de interactie die jullie samen hebben over het boek, je baby om zélf actief met taal aan de slag te gaan.
Naast taalontwikkeling helpt voorlezen een kind om zich beter te concentreren, gericht te luisteren en contact te maken. Daarnaast wakkert het zijn fantasie aan. Let tijdens het lezen wel goed op de signalen van je kind. Draait je baby zijn hoofd steeds weg tijdens het kijken naar de afbeeldingen? Dan heeft hij simpelweg even rust nodig. Laat dit gebeuren, hij zoekt vanzelf weer de connectie op als hij eraan toe is.
Tip: Het gezichtsvermogen van een pasgeborene wordt vaak overschat. Hoeveel kan je baby van maand tot maand écht zien?
“‘Voor baby’s maakt het eigenlijk nog niet zoveel uit wat je zegt. Zolang ze je stem maar horen. Gebruik je intonatie, ga van hoog naar laag, van hard naar zacht. Zo is het aantrekkelijk voor je kind om zijn aandacht op je te vestigen.’”
Logopedist Jente Timmer
Vanaf welke leeftijd kun je beginnen met voorlezen?
Je kunt al met voorlezen beginnen vanaf het moment dat je baby drie maanden oud is. Lange luistersessies zijn natuurlijk nog niet realistisch, maar door er nu al mee te starten leert hij wel al heel vroeg dat boeken bij het dagelijks leven horen.
Vanaf drie maanden is een baby prima in staat om kort naar grote afbeeldingen te kijken. Maak hier zelf gerust geluiden bij. Hoe ouder je baby wordt, hoe makkelijker hij de link leert te leggen tussen een specifiek beeld en het bijbehorende woord. Volgens onderzoeker Anika van der Klis vormen de vroege ouder-kind interacties een essentiële basis voor het taalbegrip, hoe klein de baby ook is.
Zodra je baby ongeveer negen maanden oud is, kun je overstappen op eenvoudige verhalen. Sommige baby’s kunnen rond deze leeftijd al gericht dingen aanwijzen als je ernaar vraagt. Op deze leeftijd doen vooral teksten op rijm het ontzettend goed.
Tip! De leukste babyboekjes shop je via deze link
Waarom is jouw stemgeluid zo belangrijk?
Jouw stemgeluid heeft een rustgevende en kalmerende werking op je baby tijdens het voorlezen. Het maakt voor een jonge baby eigenlijk niet uit wát je exact vertelt, zolang hij je stem maar hoort. Logopedist Jente Timmer benadrukt daarbij het belang van intonatie: speel bewust met je stem door van hoog naar laag te gaan en wissel af tussen hard en zacht. Deze variatie houdt de aandacht van je baby vast en maakt het luisteren veel aantrekkelijker voor hem.
Bovendien moedigt deze positieve en ontspannen interactie met voorleesboeken hem later aan om zelf ook sneller een boek te pakken.
Helpt voorlezen echt bij de taalontwikkeling?
Ja, voorlezen vormt de ultieme brug tussen het zien van beelden en het snappen van concepten. In de eerste levensfase vergt het enorm veel denkkracht om te begrijpen dat een getekende poes en de echte kat op schoot dezelfde benaming dragen.
Je helpt je baby bij deze taalontwikkeling door woorden te blijven herhalen en hier concrete geluiden aan te koppelen (zoals ‘miauw’ in plaats van enkel ‘poes’). Zodra je kind wat ouder is, helpt een verhaal hem bovendien met het begrijpen van abstract taalgebruik, zoals emoties of situaties in de toekomst.
Lees meer: Taalontwikkeling van je baby: zo stimuleer je dat
8 voordelen van voorlezen
Meerdere onderzoeken tonen aan dat regelmatig voorlezen een sterke positieve invloed heeft op de algehele ontwikkeling van je kind. Dit zijn acht grote voordelen:
- 1
Het is goed voor jullie band
Voorlezen doe je samen. Jullie duiken samen in een verhaal en beleven iets leuks met z’n tweeën. Dat versterkt de emotionele band tussen jou en je kind. - 2
Het stimuleert inlevingsvermogen
Tijdens het voorlezen komt je kind in aanraking met nieuwe situaties. Denk bijvoorbeeld aan een verhaal over een kind dat verdrietig is. Je kind leert om zich in het verdrietige kind te verplaatsen en te begrijpen waarom het kind moet huilen. - 3
Voorlezen is rustgevend
Als je je baby voorleest, ben je met je aandacht volledig bij hem. Dat stelt gerust, net als jouw stem die rustig de woorden van het verhaaltje zegt. Ook al begrijpt je baby nog niet waar het precies over gaat, het rustige lezen kan hem toch kalmeren. Lees er hier meer over. - 4
Kinderen slapen beter
Een filmpje kijken voor het slapengaan maakt een baby of kind actiever, met name door het licht van het scherm. Voorgelezen worden uit een boekje brengt hem tot rust, zodat hij lekker kan gaan slapen. - 5
Je baby gaat zelf meer lezen
Je baby leert door voorlezen hoe leuk het is om te lezen. Voorlezen is dan ook een goede voorbereiding op zelf lezen op school. - 6
Er gaan nieuwe werelden open
De wereld van een klein kind bestaat vaak uit thuis, de opvang, de buurt en familie en vrienden. Door middel van verhalen kan je kind kennismaken met andere situaties en omgevingen. - 7
Flinke dosis dopamine
Als je samen met je kind leest, zorgt dat voor een toename van dopamine in zijn hersenen. Dat geeft een fijn gevoel én het helpt om beter te leren. Verder maak je je kind meer bewust van wat hij hoort en ziet. Het dopaminegehalte in de hersenen houdt ook verband met nieuwsgierigheid. - 8
Boost voor de woordenschatontwikkeling
Kinderen die regelmatig worden voorgelezen hebben een veel grotere woordenschat. Tijdens het voorlezen leren kinderen namelijk nieuwe woorden. Bus: ‘Als je moeilijke woorden tegenkomt, kun je die uitleggen.’ Daarnaast hebben boeken voor jonge kinderen vaak veel illustraties. ‘Zo leren ze ook nieuwe woorden aan de hand van beelden. Uit onderzoek blijkt dat kinderen van 6 tot 8 maanden oud die regelmatig worden voorgelezen, al bij een leeftijd van 14 maanden oud een beter ontwikkelde woordenschat hebben dan hun leeftijdsgenoten.’
Lees ook: Deze 20 woorden zou een tweejarige moeten kennen
Praktische tips tijdens het voorlezen
Met deze concrete adviezen maak je van het voorlezen een vast, succesvol moment:
Elk moment van de dag
De meeste kinderen worden vlak voor het slapengaan voorgelezen, maar je kunt dit op elk moment van de dag doen. Het is wel goed om er echt voor te gaan zitten, in een rustige omgeving. Soms kan voorlezen je kind ook geruststellen, bijvoorbeeld als jullie in de wachtkamer van de huisarts zitten.Kies een kort verhaal
Voor heel jonge kinderen is het lastig om lang hun aandacht bij een verhaal te houden. Kies een voorleesboek baby van een paar pagina’s met weinig tekst, dat je in één keer kunt uitlezen. Soms is het bekijken van één of twee bladzijden al voldoende.Zorg dat je elkaar goed ziet
Zeker kinderen tot een jaar – maar ook oudere kinderen – hebben veel steun aan het zien van je gezichtsuitdrukkingen of gebaren die je misschien maakt. Dit helpt ze begrijpen wat je vertelt. Baby’s kun je op je opgetrokken bovenbenen leggen of in de holte van je arm.Boek met plaatjes
Een boek met plaatjes is voor heel kleine kinderen hartstikke leuk. Zo kan hij benoemen wat hij allemaal ziet.Vaak hetzelfde boek
Je hoeft niet steeds een nieuw boek te pakken of veel af te wisselen. Je baby vindt het prima om steeds dezelfde boeken te bekijken. Hij gaat het verhaal daardoor herkennen en beter begrijpen. Zo kan hij jou op den duur vertellen wat er gaat gebeuren. Dat versterkt zijn zelfvertrouwen.Praat over het verhaal
Als je het verhaal hebt gelezen, kun je daar nog even over verder praten met je kind. Als je kind niet zelf met reacties op het verhaal komt, kun je hem vragen stellen.Stemmetjes vs. intonatie
Voorlezen met allerlei stemmetjes kan leuk zijn, maar is eigenlijk niet nodig voor een klein kind. Kijk liever goed naar je baby, hoe hij op het verhaal of de plaatjes reageert. Je kunt ook letten op je intonatie, andere woorden kiezen of eventueel het verhaal aanpassen.Fantaseer erop los
In veel babyboekjes staan alleen maar plaatjes, bijvoorbeeld van vormen, dieren of eenvoudige voorwerpen. Weet je niet precies wat je erbij moet vertellen? Bedenk je dat baby’s tot een paar maanden nog niet begrijpen wat je zegt. Je kunt je fantasie dus de vrije loop laten. Bij een plaatje met allemaal stippen kun je vertellen over ballen waarmee je kunt gooien of rollen en dat je zelf wel eens voetbalt. Of de stipjes lijken op sneeuwvlokken: ‘Brrr, wat is het koud, allemaal sneeuw! We doen een muts op, hoor!’ Zie je een dier, dan vertel je hoe dat dier eruit ziet, waar jij het voor het laatst zag, of je erop kunt rijden, of hij kan vliegen.Gun je baby de tijd om te reageren
Wat bij kinderen van alle leeftijden belangrijk is en dus zeker ook voor baby’s: geef je kind de tijd om te reageren. Hoe klein hij ook is, hij oefent al met het voeren van gesprekjes en de beurt nemen. Jonge kinderen hebben meer tijd nodig om te verwerken wat ze hebben gehoord of om tot een reactie te komen.
Onze favoriete boeken voor jonge lezers
Ben je op zoek naar de mooiste toevoegingen voor de boekenkast? Dit zijn onze favorieten:
/7421f6aa3b574f9e8f3d146ca13fd634/image.jpg)
/103f94f9abe74fdd8e1a6d1ecc7143b6/image.jpg)
/cf0a3c0c0e634e38be30af697a239dc0/image.jpg)
/266508e4a5664f34a8283f4b3af79d3e/image.jpg)
/c57cdf5b045f4c2e82894cb746147a4e/image.jpg)
/c8d71a78fdf74f4b93726f62dfe3a899/image.jpg)
/0347e2c148a54e98b7c7a0ede14c761f/image.jpg)
/0503df4a43eb4b4d8860d5e9b8fb325b/image.jpg)
/f034f6515cc14a0a903f4234c294e3ee/image.jpg)
/d6d1c31fa3ae4c45b6ab7988060ce3e3/image.jpg)
Bronnen: GGD Zaanstreek-Waterland - Het praten van uw kind (0 tot 4 jaar), Nederlands Jeugdinstituut (NJi) - Taalontwikkeling, BoekStart / Stichting Lezen - Waarom voorlezen belangrijk is, Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) - Taal en spraak
