Niet getrouwd maar wel kinderen? Dit moet je regelen

Wat moet je regelen als je ongetrouwd een kind krijgt?

Als jullie niet getrouwd zijn en geen geregistreerd partnerschap hebben, is de partner van de geboortemoeder niet automatisch de juridische ouder. Jullie moeten daarom zelf de erkenning, het ouderlijk gezag, de achternaam en bij voorkeur een testament regelen.

Krijgen jij en je partner een kind terwijl jullie getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben? Dan worden jullie voor de wet automatisch allebei de juridische ouder van het kind. Dit geldt zelfs als de mannelijke partner niet de biologische vader is. Erkennen is in dat geval niet nodig. Voor ongetrouwde stellen zonder geregistreerd partnerschap werkt dit anders. Er is in dat geval actie vereist om te zorgen dat de tweede ouder ook wettelijk gezien ouder wordt. Volgens familierechtadvocaat en expert Masha Kager is het cruciaal om dit al tijdens de zwangerschap te bespreken en te regelen, om juridische problemen in de toekomst te voorkomen.

Hoe werkt het erkennen van een kind?

Door je kind bij de gemeente te erkennen, wordt de partner wettelijk de juridische ouder. Dit geeft de erkenner direct een aantal belangrijke rechten en plichten rondom de zorg voor jullie kind.

Om je kind te erkennen, ga je samen met je partner naar het gemeentehuis. Je kunt dit al op elk willekeurig moment tijdens de zwangerschap doen, want er is geen wettelijke termijn voor. Toch is het verstandig om de erkenning ruim vóór de 24e week van de zwangerschap te regelen. Mocht de baby onverhoopt te vroeg geboren worden, dan is het papierwerk in ieder geval in orde.

Lees ook: Kind erkennen, zo werkt het precies

Hoe kies je de achternaam van je kind?

Als jullie niets vastleggen, krijgt jullie kind na de geboorte automatisch de achternaam van de moeder uit wie het is geboren. Willen jullie de naam van de partner, dan geven jullie dit door tijdens het erkennen bij de gemeente.

Zodra jullie de erkenning voor de geboorte regelen, kunnen jullie direct vastleggen welke achternaam de baby krijgt. Getrouwde stellen of geregistreerde partners bepalen dit ook zelf. Krijgen jullie in de toekomst meer kinderen samen? Die krijgen volgens de wet automatisch dezelfde achternaam als hun oudste broer of zus.

Hoe vraag je ouderlijk gezag aan?

Tegenwoordig krijgt de ongetrouwde partner bij het erkennen van het kind bij de gemeente automatisch gezamenlijk ouderlijk gezag, tenzij jullie bij de ambtenaar expliciet aangeven dat niet te willen.

Zodra je partner het ouderlijk gezag heeft, mag hij of zij officiële beslissingen nemen over de opvoeding, verzorging en het vermogen van het kind. Is de automatische toekenning bij de gemeente niet gelukt of gaat het om een oudere situatie? Je kunt het ouderlijk gezag ook altijd nog online aanvragen via het digitaal loket van rechtspraak.nl. Je vult hiervoor samen het formulier ‘Verzoek tot het gezamenlijk uitoefenen van het gezag over een minderjarige’ in. De griffier van de rechtbank controleert vervolgens of jullie aan alle voorwaarden voldoen en maakt een aantekening in het openbare Centraal Gezagsregister.

Hoe zit het met de wet bij lesbisch ouderschap?

Vormen jullie samen een lesbisch stel? Dan wordt de duomoeder niet in alle gevallen automatisch de juridische moeder van het kind.

Zijn jullie getrouwd of hebben jullie een geregistreerd partnerschap én maken jullie gebruik van een anonieme donor (bijvoorbeeld via een kliniek)? In dat geval wordt de duomoeder wél automatisch juridisch ouder. Geldt dit niet voor jullie situatie, dan kan de duomoeder de baby erkennen bij de gemeente of adopteren. De geboortemoeder moet hier vooraf toestemming voor geven.

Het erkennen van je kind kun je al tijdens de zwangerschap regelen. Kiezen jullie voor adoptie? Houd er dan rekening mee dat de rechtbank dit pas ná de geboorte officieel kan uitspreken. In de praktijk start je de adoptieprocedure (waarvoor je een advocaat nodig hebt) daarom ook pas als jullie kind is geboren.

Lees ook: Lesbisch en een kinderwens: een roze gezin

Waarom is een testament belangrijk als je een kind hebt?

Met een testament voorkom je dat je kind op jonge leeftijd alles erft ten koste van je partner, en kun je tevens officieel vastleggen wie de voogdij krijgt als jullie onverhoopt iets overkomt.

Het is geen leuk onderwerp om tijdens je zwangerschap over na te denken, maar wel essentieel. Relatiecoach en mediator Richard Koekoek raadt ongetrouwde ouders altijd aan om hun zaken vast te leggen bij een notaris. Dit is belangrijk om twee redenen:

• Voogdij: Is je partner nog niet de juridische ouder van jullie kind? Dan wordt hij of zij niet automatisch de voogd als jij komt te overlijden. Het is dus ontzettend belangrijk om je partner in een testament als voogd aan te wijzen. Heeft je partner jullie kind wél erkend en het gezag? Dan hoef je hem of haar niet tot voogd te benoemen. Het is in dat geval wél slim om samen een andere voogd aan te wijzen, voor het geval jullie allebei iets overkomt.
  
  Lees ook: Voogdij regelen, zo doe je dat

• Erfenis: Ben je niet getrouwd, heb je geen geregistreerd partnerschap en kom je te overlijden? In dat geval erft jouw kind in beginsel alles en krijgt je partner niets. Je kind wordt dan op heel jonge leeftijd ineens eigenaar van bijvoorbeeld jouw helft van het koophuis. Wil je dit voorkomen en je partner beschermen? Maak dan een testament op bij de notaris.

Bron: Rijksoverheid