Wat is het Prikkelbare Darm Syndroom?
Kinderen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) hebben vaak last van buikpijn, diarree, obstipatie (verstopping) en een opgeblazen gevoel. Dat komt omdat hun darmen heel gevoelig zijn voor prikkels (invloeden) in de buik en van buitenaf. Je buik is bijvoorbeeld gevoelig voor bewegingen van de darmen, lucht, voedsel en ontlasting. De darmen geven een pijnsignaal aan de hersenen af, terwijl er in de buik niets ernstigs aan de hand is. Die pijn is heel vervelend, maar gelukkig niet gevaarlijk.
De klachten bij het Prikkelbare Darm Syndroom kunnen erger worden als je kind stress heeft, angstig is of slecht slaapt. Ook als je kind spanning heeft – negatief óf positief – merkt je kind dit aan zijn buik. Zijn darmen zijn als het ware overprikkeld. PDS komt ook veel voor bij volwassenen.
Het Prikkelbare Darm Syndroom wordt vaak afgekort tot PDS of geschreven als prikkelbaredarmsyndroom, maar je kunt ook de Engelse term Irritable Bowel Syndrome (IBS) tegenkomen.
Hoe weet je of je kind het Prikkelbare Darm Syndroom heeft?
Hoe weet je nu of je kind het Prikkelbare Darm Syndroom heeft of dat de buikpijn ergens anders door wordt veroorzaakt? Van de 100 kinderen met buikpijn hebben zo’n 10 tot 15 kinderen regelmatig chronische buikpijn. Hiervan heeft de meerderheid (90 procent) PDS of functionele buikpijn. Bij functionele buikpijn heeft je kind veel buikpijn zonder de typische klachten die worden gelinkt aan PDS.
PDS is geen ziekte, maar wel een chronische aandoening die je serieus moet nemen. Je kind kan hier veel last van hebben en het kan een grote impact hebben op zijn leven. Zo hebben sommige kinderen met PDS zo veel last van buikpijn dat ze langdurig school missen, minder met vriendjes kunnen spelen en zich hierdoor somber voelen.
Vermoed je dat je kind het prikkelbaredarmsyndroom heeft, dan is het belangrijk dat je de huisarts of kinderarts vertelt waar je kind precies last van heeft. Dit is nodig om de juiste diagnose te stellen.
Buikpijn of iets anders?
Het lastige met buikpijn is dat kinderen er vaak last van hebben en dat het van alles kan betekenen. Bovendien kunnen jonge kinderen nog niet goed zeggen waar ze pijn hebben, waardoor ze vaak aangeven dat ze buikpijn hebben. Volg je intuïtie. Jij kent je kind als geen ander.
Symptomen Prikkelbare Darm Syndroom
Niet elk kind met het prikkelbaredarmsyndroom heeft dezelfde symptomen. Wel zijn er een aantal klachten die kunnen wijzen op PDS:
Minstens twee maanden lang, minstens één keer per week een zeurende, stekende of krampende pijn in de buik, waar geen logische verklaring voor te vinden is
Meer buikpijn meteen na het eten en/of bij het wakker worden
Harde, pijnlijke ontlasting, verstopping of juist diarree, slijm bij de ontlasting of vaker moeten poepen dan normaal
Overgevoeligheid voor bepaalde voeding
Minder buikpijn nadat je kind heeft gepoept of windjes heeft gelaten
Vermoed je dat je kind het Prikkelbare Darm Syndroom of een darmziekte heeft? Houd dan een ‘pijndagboek’ bij, zodat je de arts precies kunt vertellen hoe vaak en hoelang je kind klachten heeft en waar hij last van heeft. Schrijf op wanneer de pijn begint, of er iets bijzonders aan vooraf is gegaan (spanning, stress, een verrassing of ander eten dan normaal), hoelang de pijn aanhoudt en welke plek(ken) je kind daarbij aanwijst op zijn buik.
Stoelgang kind: wat is normaal?
Het is misschien geen populair onderwerp, maar het kan je flink bezighouden als het poepen niet lekker gaat. Hier de meest gestelde vragen over goede hygiëne, verstopping en diarree.
Diagnose Prikkelbare Darm Syndroom
Het vervelende is dat er geen test bestaat waarmee artsen de diagnose PDS meteen kunnen vaststellen. Artsen doen dit op basis van de klachten die je kind heeft en door andere aandoeningen uit te sluiten. Daarom worden er vaak aanvullende onderzoeken bij je kind gedaan. Is er niets afwijkends te vinden in de ontlasting en het bloed en passen de klachten van je kind bij Prikkelbare Darm Syndroom, dan wordt die diagnose gesteld.
Oorzaak van PDS
De oorzaak van PDS is niet bekend. Volgens artsen spelen verschillende factoren een rol. Wel wordt door artsen aangenomen dat het prikkelbaredarmsyndroom te maken heeft met de samenwerking tussen de darmen en hersenen. De darmen geven via je zenuwen continu signalen door aan de hersenen, en andersom. Zo weet je bijvoorbeeld of je honger hebt, krijg je een signaaltje dat je moet poepen of voel je of je misselijk wordt. Bij PDS lijkt het erop dat de darmen te veel of te sterke (pijn)signalen naar de hersenen sturen. Daardoor krijgt je kind sneller last van buikpijn.
Bij PDS maken de darmen bovendien te veel of te weinig bewegingen. Hierdoor kan je kind diarree krijgen, of juist verstopping.
Artsen zijn het er ook over eens dat PDS verergert of uitgelokt kan worden door stress en angst. Deze emoties hebben namelijk invloed op de darmbewegingen. Dat kan zowel om negatieve als positieve stress gaan. De één krijgt hoofdpijn van spanning of slaapt slecht, een kind met het prikkelbaredarmsyndroom krijgt darmklachten.
Omgaan met kinderangsten
Honden, vuur, de zee: soms is het nuttig dat je kind ergens bang voor is. Maar kinderen kunnen ook bang zijn voor iets onschuldigs. Hoe neem je die angst weg? Hier tips van een pedagoog.
PDS, en dan?
PDS is niet te behandelen met medicijnen, hoewel laxeermiddelen sommige kinderen met obstipatieklachten wel iets kunnen helpen. Gelukkig kun je nog meer doen om de klachten van je kind te verminderen. En dat doe je vooral door naar zijn voedingspatroon te kijken.
Eet op vaste tijden. Zo is er voor de darmen steeds genoeg tijd om het eten te verwerken. Laat je kind geen maaltijden overslaan: de darmen moeten gestimuleerd blijven om hun werk te doen.
Houd samen met je kind een voedingsdagboek bij. Schrijf op wat je kind eet en hoe laat. Zo kom je erachter welke voeding mogelijk klachten veroorzaakt.
Zorg ervoor dat je kind voldoende drinkt, naast zuivel ook water, en liever geen zoete dranken of frisdrank. Lees hier: hoeveel moet je kind drinken per dag.
Voor een kind met PDS is het belangrijk om in beperkte hoeveelheid onoplosbare vezels te eten (tarweproducten, zemelen, groente), en meer oplosbare vezels (fruit, linzen, bonen, bananen, pasta, cornflakes). Deze zijn minder belastend voor de darmen.
Probeer gevarieerd en gezond te eten, met voldoende vezels. Op de website van het Voedingscentrum vind je adviezen voor vezelrijke voeding en een volwaardig voedingspatroon voor je kind, op elke leeftijd.
Beweeg voldoende, minstens een uur per dag. Beweging helpt voor een goede darmwerking. Ga samen naar buiten om te voetballen, springtouwen, dansen of maak een wandeling. Door actief te bewegen worden je darmen geprikkeld waardoor je eerder moet poepen.
Pepermuntoliecapsules kunnen bij PDS mogelijk helpen. Het helpt om de darmen en maag te ontspannen, waardoor de buikpijn minder kan worden.
Andere behandelingen tegen PDS
Omdat bij een kind met het prikkelbaredarmsyndroom niet alleen voeding een rol speelt, maar ook stress en emoties zoals angst, kun je de behandeling ook daarop richten om te proberen de klachten te verminderen.
Zorg voor genoeg rust, ontspanning en leuke afleiding voor je kind. Als je kind te veel focust op eventuele buikpijn, kan dat juist meer pijnklachten geven. Probeer daarom uit die vicieuze cirkel te blijven, bijvoorbeeld door samen leuke dingen te doen. Misschien kunnen jullie samen aan een groot knutselproject beginnen, of wil je kind al tijden op een nieuwe sport. Begin ermee en kijk wat het doet.
Zorg ook dat je kind bij je terecht kan met zijn zorgen of problemen. Maak er tijd voor vrij en maak alles bespreekbaar. Waar kan hij mee zitten? Is je kind al wat groter en merk je dat zijn buikklachten vaak samengaan met spanning, dan kun je meditatie- of ontspanningsoefeningen met hem doen. Er zijn speciale apps die ook geschikt zijn voor kinderen. Laat je kind voelen hoe hij zijn buik kan ontspannen. Kinderen met buikpijn spannen hun buik vaak onbewust aan, waardoor de klachten verergeren.
Lukt het je niet de spanning of angst bij je kind te verminderen? Dan kan het goed zijn om (via de huisarts) een afspraak te maken bij een kinderpsycholoog. Cognitieve gedragstherapie kan bijvoorbeeld helpen.
Hypnotherapie bij Prikkelbare Darm Syndroom
Ook hypnotherapie kan goed helpen als je kind het Prikkelbare Darm Syndroom heeft. Dat klinkt misschien vaag, maar het is wetenschappelijk aangetoond dat hypnose helpt bij kinderen met buikklachten. Na een aantal hypnosesessies nam de pijn af en verbeterde de werking van de darmen, zo blijkt uit verschillende onderzoeken.
Kinderen leren met hypnotherapie controle te krijgen over hun lichaam, meer zelfvertrouwen te krijgen en het kan faalangst en perfectionisme verminderen. Twee eigenschappen die vaak samengaan met PDS. Bovendien menen deskundigen dat kinderen onder hypnose kunnen leren hun darmen beter te beheersen.
Hiervoor zijn meerdere hypnosesessies nodig. Er zijn hypnotherapiepraktijken die zijn gespecialiseerd in kinderen en buikpijn, maar ook steeds meer ziekenhuizen bieden deze therapie aan. Meer weten? Ga dan naar deze site: Hypnose voor Kinderen.
Weetje
Onoplosbare vezels, zoals tarwezemelen die in bruin brood zitten, trekken als een spons water aan en worden niet verteerd. Ze prikkelen de darm en dit zou de verergering van de prikkelbare darm symptomen kunnen verklaren.
Meer over de stoelgang:
Bronnen: MDL Fonds,Prikkelbare Darm Syndroom Belangenorganisatie,
