Welke angsten horen bij welke leeftijdsfase?
Angst is in principe een nuttige menselijke reactie op een bedreiging. Het zorgt ervoor dat je kind bepaalde dingen niet doet. Bijvoorbeeld een grote hond met een fikse rij tanden zomaar aaien. Of de sloot achter je huis in lopen. Kinderen die geen angst kennen, zijn vaak moeilijker op te begeleiden dan kinderen die wel angst kennen.
Verschillende soorten angst zijn direct gekoppeld aan de cognitieve groeisprongen die je kind doormaakt. Zodra het brein een nieuw concept leert begrijpen, brengt dat tijdelijk nieuwe zorgen met zich mee. De volgende mijlpalen komen vrijwel bij elk kind voor:
Eenkennigheid (alleen bij jou willen zijn): rond de negen maanden.
Verlatingsangst (niet alleen willen zijn): rond anderhalf jaar.
Magisch denken (angst voor een monster onder het bed): peuters.
Bang voor lichte pijn (niet naar de kapper willen, gillen bij een klein wondje): rond vijf jaar.
Bang om buitengesloten te worden: rond zeven à acht jaar.
Lees ook: Dit zijn de 11 ontwikkelingsfases van je kind
Hoe ga je om met een angstig kind? 4 tips
De effectiefste manier om je kind te helpen, is de angst serieus nemen zonder erin mee te gaan of het groter te maken. Zelfs als je de schrik niet direct kunt plaatsen, is het belangrijk om compassie te tonen. Is je kind plotseling bang voor een speelgoeddier? In die rijke kinderfantasie komt zo'n knuffel echt tot leven. Ook kan een kind onbewust jouw eigen angsten overnemen. Kina Smit adviseert de volgende aanpak:
Hou het luchtig
Geef de angst geen onnodig groot podium. Blijf ontspannen en spreek vertrouwen uit door te benadrukken dat het nare gevoel weer wegzakt. Bedenk samen een strategie waardoor je kind zich veiliger voelt. Oefen bijvoorbeeld een vast lied dat je kind kan zingen als de spanning oploopt. Een zelfgemaakte talisman, zoals een steen in de broekzak of een vertrouwde foto in een lijst, biedt vaak direct troost op momenten dat jij er niet bij bent.
Ga niet mee in de vermijding
Angstige kinderen roepen instinctief een enorme beschermingsdrang op bij ouders. Je wilt je kind het liefst direct weghalen uit spannende situaties, zoals een donkere gang of een woonkamer vol luidruchtig bezoek. Dat is volkomen logisch, maar op de lange termijn werkt dit averechts. Door situaties te vermijden bevestig je onbewust dat het gevaar reëel is. Hierdoor groeit je kind er aanzienlijk minder snel overheen.
Vertrouwen is een werkwoord
Bang zijn hoort bij het leven. Erken dat het gevoel mag bestaan, maar spreek daarna krachtig je vertrouwen uit. Zeg bijvoorbeeld stellig dat je zeker weet dat je kind dit aankan. Laat je kind spannende uitdagingen in kleine stappen opdelen en oefenen. Juich de vooruitgang toe, hoe minimaal die stap ook lijkt. Je zult zien dat je kind waarschijnlijk tot veel meer in staat is dan hij zelf denkt.
Laat zien dat je vertrouwen hebt
Als jij stevig in je schoenen staat, voelt je kind zich minder snel hulpeloos. Langzaam maar zeker neemt je kind die overtuiging over en voelt hij zich sterker. De grootste uitdaging is vaak niet de spanning zelf, maar de gedachte bij je kind dat de angst nooit meer weggaat. Zodra je kind in de praktijk ervaart dat het doemscenario niet uitkomt, zakt de angst vanzelf naar de achtergrond.
Wanneer is het verstandig om hulp in te schakelen?
Professionele hulp is aan te raden zodra de angst het dagelijks leven van je kind en de sfeer in jullie gezin structureel verstoort. Merk je dat de situatie ondanks al jullie inzet niet verbetert, of zelfs verslechtert? Plan dan een afspraak bij de huisarts of raadpleeg een opvoedspreekuur in de buurt.
Trek ook tijdig aan de bel wanneer je kind terugvalt in eerdere ontwikkelingsfases. Denk aan plotseling weer in de broek plassen, niet meer met vrienden durven afspreken of de ontwikkeling van een stotter. De huisarts kan jullie de juiste weg wijzen en indien nodig doorverwijzen naar een orthopedagoog of speltherapeut.
Bronnen: CJG, Opvoedadvies
