Wat is buikpijn bij kinderen?
Als je kind buikpijn heeft, voelt hij pijn in het gebied tussen de ribbenkast en de schaamstreek of liezen. Veel kinderen wijzen naar de plek rond hun navel als ze buikpijn hebben.
Soms komt buikpijn steeds terug. Je spreekt van terugkerende buikpijn als je kind in drie maanden tijd meer dan drie keer buikpijn heeft. De pijn is dan zo vervelend dat je kind zijn normale dingen niet goed kan doen, zoals spelen, naar school gaan of sporten. Het gaat dus niet om buikpijn die ineens opkomt, maar om buikpijn die steeds terugkomt na een periode zonder klachten.
Ongeveer tien procent van de schoolgaande kinderen heeft last van terugkerende buikpijn. Het komt het meest voor bij kinderen tussen de zes en tien jaar. Kinderen jonger dan drie jaar hebben hier het minst vaak last van. Meisjes hebben vaker buikpijn dan jongens.
Veelvoorkomende oorzaken
Buikpijn bij kinderen is soms lastig te begrijpen. Veel kinderen hebben er weleens last van en de oorzaak kan van alles zijn. Bij twee op de tien kinderen die langere tijd buikpijn hebben, wordt een lichamelijke oorzaak gevonden. Bij acht op de tien kinderen wordt geen ziekte gevonden. Dat betekent niet dat je kind zich aanstelt: de pijn is er echt, alleen komt die niet altijd door iets lichamelijks.
Daar komt bij dat vooral jonge kinderen vaak niet goed kunnen uitleggen waar ze pijn hebben. Ze noemen iets al snel buikpijn, ook als er eigenlijk iets anders aan de hand is.
De oorzaak van buikpijn kan lichamelijk zijn. Denk aan verstopping of voeding. Maar er kunnen ook psychologische factoren meespelen. Als de pijn bij je kind wordt veroorzaakt door een psychologische factor, voelt je kind meestal pijn rond zijn navel en soms iets daarboven. Als de pijn verder van de navel af ligt, is de kans groter dat de pijn wordt veroorzaakt door iets lichamelijks.
Lichamelijke oorzaken van buikpijn bij kinderen
Als je kind buikpijn heeft en je denkt dat dit een lichamelijke oorzaak heeft, kan dit door verschillende dingen komen. Denk aan:
Verstopping (obstipatie)
Bij verstopping (obstipatie) lukt het je kind niet goed om te poepen. Je kind heeft last van verstopping als hij minder dan drie keer per week ontlasting heeft of als hij last heeft van ontlasting die hard en droog is. Sommige kinderen houden hun poep om, omdat poepen pijn doet. Heeft jouw kind last van verstopping, dan wijst hij de pijn waarschijnlijk links of rechts onder in zijn buik aan.Gastritis
Gastritis is een irritatie aan de maagwand. Heel soms komt dit door de bacterie Helicobacter pylori, vooral als een of beide ouders hiervoor behandeld zijn. Bij gastritis heeft je kind vaak pijn boven zijn navel. Hij kan ook misselijk zijn of een opgeblazen gevoel hebben.Reflux
Reflux betekent letterlijk ‘terugstromen’. Bij reflux stroomt de maaginhoud terug de slokdarm in. Dit komt bij baby’s vaker voor dan bij oudere kinderen en volwassenen. Dat komt doordat de sluitspier tussen de slokdarm en de maag nog niet altijd goed sluit. Ook is de bouw van de maag nog anders.
Bij baby’s is het meestal niet het maagzuur dat klachten geeft, maar vooral het omhoogkomen van voeding. Dat kan een vervelend gevoel geven, waardoor je baby gaat huilen of pijn lijkt te hebben. Een ontstoken slokdarm komt maar heel zelden voor. De meeste kinderen groeien over reflux heen als ze ongeveer 1,5 jaar zijn.
Oudere kinderen die nog last hebben van reflux, kunnen buikpijn hebben, pijn achter het borstbeen, misselijk zijn of overgeven.Urineweginfecties
Buikpijn kan ook komen door een blaasontsteking of een andere urineweginfectie. Dit komt vaker voor bij meisjes dan bij jongens. Andere klachten die hierbij horen, zijn vaak: plassen, pijn tijdens of na het plassen en soms bloed in de urine. Is je kind al zindelijk? Dan kan hij een terugval hebben en opeens weer in bed plassen. Ook dat kan een teken zijn van een urineweginfectie.Menstruatieklachten
Meisjes kunnen al buikpijn hebben voordat ze hun eerste menstruatie hebben. Dit komt door het samentrekken van de baarmoeder.Voeding
Ook eten kan buikpijn veroorzaken. Bijvoorbeeld als je kind te snel, te veel of te vet eet. Het is daarom belangrijk dat je kind gezond en op vaste tijden eet. Dit kan buikpijn voorkomen.Overgevoeligheid voor voeding
Sommige kinderen krijgen buikpijn als ze bepaalde voedingsmiddelen niet goed verdragen. Denk bijvoorbeeld aan koemelk, melkproducten, of een intolerantie voor gluten (coeliakie). Naast buikpijn heeft je kind dan vaak ook last van diarree.Andere pijn
Soms zegt een kind dat hij buikpijn heeft, maar heeft hij eigenlijk oorpijn, keelpijn of ergens anders pijn. Vooral jonge kinderen tussen de twee en vier jaar noemen pijn al snel buikpijn. De buik is voor hen vaak de plek waar ze ongemak voelen of aanwijzen.
Psychische oorzaken van buikpijn bij kinderen
Buikpijn kan ook ontstaan door spanningen. Denk bijvoorbeeld aan drukte, stress, ruzie, gepest worden, faalangst, een verhuizing of de komst van een broertje of zusje. Sommige kinderen voelen spanning meteen in hun buik. Hun darmen reageren op wat er in hun hoofd of lijf gebeurt.
Neem de klachten van je kind serieus. Is je kind oud genoeg om erover te praten? Vraag dan rustig wat er speelt. Misschien maakt hij zich zorgen, voelt hij druk of is er iets gebeurd op school. Als jullie weten waar de spanning vandaan komt, kunnen jullie samen kijken wat helpt.
Laat je kind, als het lukt, wel gewoon naar school, sport of hobby’s gaan. Afleiding en een vast ritme kunnen juist helpen. Natuurlijk alleen als je kind zich verder goed genoeg voelt.
Buikpijn door prikkelbare darm syndroom (PDS)
Heeft je kind langere periodes last van buikpijn en diarree of verstopping? Dan heeft hij mogelijk last van een prikkelbare darm. Het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) is geen ziekte, maar een verstoring van de functie en beweging van de darmen. Lees hier meer over het Prikkelbare Darm Syndroom bij kinderen.
Wat kun je zelf doen als je kind buikpijn heeft?
Als je kind buikpijn heeft, maar er geen reden is om de huisarts te bellen? Dan kun je een paar dingen doen om de pijn te verzachten:
Laat je kind rustig in bed of op de bank liggen, eventueel onder een dekentje.
Is je kind misselijk of moet hij overgeven? Geef dan kleine slokjes water of lauwe thee.
Als je kind last heeft van verstopping? Dan kunnen natuurlijke laxeermiddelen helpen, zoals gedroogde pruimen, pruimensap, peer, abrikoos en perzik.
Een warm bad of warmtekussen kan de pijn verlichten.
Je kunt je kind bij buikpijn een kinderparacetamol geven. Geef geen andere pijnstillers aan je kind: sommige medicijnen, zoals ibuprofen, kunnen de buikpijn juist verergeren.
Hoe kun je buikpijn voorkomen bij je kind?
Je kunt buikpijn natuurlijk nooit helemaal voorkomen. Toch kun je met deze tips veel doen om de kans op buikpijn kleiner te maken:
Geef je kind gezonde voeding en laat hem niet te veel eten en drinken op een dag.
Geef je kind genoeg vezels. Dit voorkomt verstopping. Vezels zitten in fruit, groenten, brood en volkorenproducten.
Zorg dat je kind genoeg beweegt. Beweging helpt voor een goede darmwerking.
Wuif het probleem van je kind niet weg, maar luister naar hem. Misschien maakt hij zich veel zorgen of is hij ergens bang voor?
Probeer stress bij je kind te voorkomen. Help hem bijvoorbeeld bij de voorbereiding als hij een toets of een wedstrijd heeft. Op een gegeven moment moet hij het zelf doen, maar als je hem leert hoe hij hiermee omgaat, voorkom je veel stress.
Heeft je kind vaak buikpijn? Houd dan een buikpijndagboek bij. Schrijf op hoe vaak je kind buikpijn heeft, hoe lang het duurt en waar hij precies pijn heeft. Noteer ook wat er gebeurde vlak voordat de buikpijn begon. Had je kind ruzie, was er iets spannends of had hij misschien veel gegeten?
Blijft je kind vaak buikpijn houden en wordt er geen lichamelijke oorzaak gevonden? Neem dan contact op met je huisarts. Die kan met jullie meedenken en je kind eventueel doorverwijzen, bijvoorbeeld naar een kinderpsycholoog. Die kijkt of er spanningen of andere factoren zijn die de buikpijn in stand houden.
Buikpijn na voeding voorkomen bij je kind
Krijgt je kind snel buikpijn na het eten? Dan kunnen deze tips helpen.
Rustig eten
Leer je kind om rustig te eten. Een halfuur over een avondmaaltijd doen is bijvoorbeeld heel normaal. Zo krijgt de maag de tijd om signalen van verzadiging door te geven en voorkom je dat je kind te veel eet.Goed kauwen
Goed kauwen helpt om eten makkelijker te verteren. Ook zet kauwen de spijsvertering alvast aan het werk.Gevarieerd eten
Zorg voor afwisseling in wat je kind eet. Zo krijgt hij verschillende voedingsstoffen binnen die belangrijk zijn voor zijn groei en gezondheid.Weinig suiker
Minder suiker eten kan helpen om gasvorming te verminderen. Gas kan buikpijn of krampjes veroorzaken. Ook kan minder suiker gunstig zijn voor de darmflora van je kind.Vezelrijk eten
Vezels helpen de darmen goed te werken en kunnen verstopping voorkomen. Vezels zitten onder meer in fruit, groenten, brood en volkorenproducten.Voldoende drinken
Genoeg drinken helpt om de ontlasting soepel te houden. Daardoor krijgt je kind minder snel last van verstopping en buikpijn.
Wanneer de huisarts bellen bij buikpijn?
Heeft je kind plotseling erge buikpijn? Of huilt je baby ontroostbaar? Neem dan meteen contact op met de huisarts. Ook als je kind regelmatig buikpijn heeft, is het verstandig om even langs de huisarts te gaan. Soms kan het ook helpen om een kinderdiëtist mee te laten kijken. Die kan onderzoeken of voeding een rol speelt bij de buikpijn en advies geven over wat je eventueel kunt aanpassen.
Voor kinderen onder de 18 jaar worden de eerste drie behandeluren per jaar vergoed vanuit de basisverzekering. Het eigen risico geldt dan niet. Dat komt neer op ongeveer vier tot zes afspraken, afhankelijk van hoe lang een consult duurt. Vermoed je dat voeding meespeelt bij de buikpijn van je kind? Dan kan een kinderdiëtist dus zeker het overwegen waard zijn.
Bel ook de huisarts als:
je kind suf wordt
de buikpijn erger wordt
de buikpijn erger wordt als je kind beweegt
je kind steeds moet overgeven of diarree heeft en niets drinkt
je bloed en slijm ziet in de ontlasting van je kind
je kind ook koorts krijgt
je kind pijn heeft rechts onder in de buik
je kind pijn heeft in de onderbuik en pijn heeft bij het plassen
je bloed in de urine van je kind ziet
Hypnotherapie bij buikpijn
Veel kinderen met terugkerende buikpijn hebben baat bij hypnotherapie. Dat kan helpen bij lichamelijke klachten, maar ook als spanning, zorgen of stress meespelen.
Je kunt hypnotherapie vergelijken met begeleid dagdromen. Hypnose is een vorm van diepe ontspanning, vergelijkbaar met het moment tussen wakker zijn en slapen. Een hypnotherapeut helpt je kind om in die ontspannen toestand zijn verbeeldingskracht te gebruiken. Bijvoorbeeld om meer zelfvertrouwen te krijgen, stress te verminderen of een rustiger gevoel in de buik te ervaren.
Uit meerdere wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat hypnotherapie een positief effect kan hebben bij kinderen met buikpijn.
Buikpijn: naar school of het kinderdagverblijf?
Als je kind buikpijn heeft, maar zich verder goed voelt? Dan kan hij meestal gewoon naar het kinderdagverblijf of naar school. Vertel wel aan de leidster of leerkracht dat je kind buikpijn heeft. Dan kunnen zij hem extra in de gaten houden.
Bronnen: Thuisarts, Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), MLD Fonds
